Europejski Tytuł Egzekucyjny: Uproszczone Dochodzenie Roszczeń w UE
W poprzednim wpisie zajęliśmy się zagadnieniem uznawania orzeczeń sądów zagranicznych przez sądy polskie. Jakie są jednak ułatwienia w dochodzeniu należnych roszczeń na terytorium Unii Europejskiej? Czy jest możliwość przyspieszenia takich procedur? Obecnie istnieją trzy podstawowe instytucje europejskiego procesu cywilnego, przyczyniające się do tworzenia prawdziwego obszaru sprawiedliwości w Unii Europejskiej oraz do wdrażania jednolitego rynku.
Europejski tytuł egzekucyjny (ETE) uregulowany został w Rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. ETE to zaświadczenie towarzyszące orzeczeniu, ugodzie sądowej lub dokumentowi urzędowemu, zapewniające swobodny przepływ takiego orzeczenia, ugody lub dokumentu w Unii Europejskiej. Zaświadczenie takie stanowi zatem „europejski paszport sądowy” dla orzeczeń, ugód i dokumentów urzędowych.
Europejski tytuł egzekucyjny można uzyskać w odniesieniu do orzeczeń wydanych, ugód sądowych zatwierdzonych lub zawartych oraz dokumentów urzędowych sporządzonych po dniu 21 stycznia 2005 r., a w przypadku Bułgarii i Rumunii po dniu 1 stycznia 2007 r. ETE musi dotyczyć bezspornego roszczenia pieniężnego w sprawie cywilnej lub handlowej. Tytuł ten nie jest więc stosowany w sprawach podatkowych, ubezpieczeń społecznych czy administracyjnych, czyli generalnie w tych, w których stronami nie są podmioty prywatne.
Aby orzeczenie, ugoda sądowa lub inny dokument urzędowy mogły uzyskać status europejskiego tytułu egzekucyjnego, trzeba spełnić minimalne standardy proceduralne (określone w rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r.). Dotyczą one przede wszystkim doręczeń i należytego informowania dłużnika co do roszczenia i wymagań procesowych, jakie muszą być spełnione, aby zakwestionować to roszczenie.
Oprócz prawomocnych orzeczeń sądowych są to również orzeczenia nieprawomocne, lecz zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu (np. wyrok zaoczny, wyrok z uznania, ugoda zawarta przed sądem lub przez sąd zatwierdzona). Europejskim tytułem egzekucyjnym mogą też być opatrzone np. nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym wydane na podstawie weksla, czeku, warrantu czy orzeczenie sądu drugiej instancji. Chodzi więc o sprawy prawomocnie osądzone lub takie orzeczenia, które zostały wydane na podstawie okoliczności uznanych przez przepisy prawa za przekonujące na tyle, aby na ich podstawie nadać orzeczeniu sądowemu natychmiastową wykonalność.
Jak uzyskać Europejski Tytuł Egzekucyjny?
Zaświadczenie ETE wydawane jest na wniosek wierzyciela. Należy go skierować zgodnie z prawem krajowym do właściwego organu w państwie członkowskim wydania. Zasadniczo powinien to być sąd rozpoznający sprawę co do istoty. Wniosek można złożyć w dowolnym czasie po wydaniu orzeczenia, przy czym orzeczenie musi być wykonalne.
W Polsce taki wniosek składa się w oparciu o art. 7951 Kodeksu postępowania cywilnego. Podlega on opłacie w wysokości 50 zł. Jest zatem bardzo tani i bardzo łatwo można go uzyskać, co znacznie zwiększa pewność obrotu dla osób, które mają do czynienia z transgranicznymi transakcjami handlowymi.
Wydając ETE sąd wypełnia standardowy formularz przedstawiony w załączniku 1 do Rozporządzenia. Poza ww. wymogami, sąd musi zbadać, czy orzeczenie jest wykonalne, czy roszczenie dotyczy zapłaty konkretnej kwoty pieniężnej, która stała się wymagalna i czy roszczenie pozostało bezsporne. W szczególności, sąd bada, czy w toku postępowania sądowego dłużnik nigdy nie wniósł przeciwko niemu sprzeciwu zgodnie ze stosownymi wymogami proceduralnymi wynikającymi z prawa państwa członkowskiego wydania.
Jeżeli dłużnik nigdy nie wniósł sprzeciwu przeciwko roszczeniu, sąd musi zbadać, czy milczenie lub brak działania dłużnika można uznać za milczące uznanie roszczenia zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania. Dotyczy to sytuacji, gdy dłużnik nie stawił się ani nie był reprezentowany na rozprawie sądowej dotyczącej tego roszczenia, po początkowym zakwestionowaniu roszczenia w toku postępowania sądowego, pod warunkiem że na mocy prawa państwa członkowskiego wydania takie zachowanie traktuje się jako milczące uznanie roszczenia lub przyznanie faktów przedstawianych przez wierzyciela.
Organem właściwym do wydania zaświadczenia ETE jest sąd. W przypadku sądowych tytułów egzekucyjnych właściwy do wydania zaświadczenia jest sąd, który wydał orzeczenie albo przed którym została zawarta ugoda lub który zatwierdził ugodę. Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia ETE doręcza się wyłącznie wierzycielowi. Na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia ETE wierzycielowi przysługuje zażalenie.
Co daje uzyskanie Europejskiego Tytuł Egzekucyjnego?
Skutkiem uzyskania ETE jest możliwość dochodzenia przez wierzyciela wykonania świadczenia w innym państwie członkowskim, niż państwo wydania bez potrzeby ubiegania się o stwierdzenie wykonalności w takim państwie. Orzeczenie, ugodę sądową lub dokument urzędowy opatrzony zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego traktuje się tak, jak gdyby zostały wydane w państwie członkowskim wykonania i wykonuje się tak samo jak „krajowe” orzeczenie, ugodę sądową lub dokument urzędowy.
Dzięki uzyskaniu ETE wierzyciel może dochodzić spłaty zaległych należności od zagranicznego dłużnika w miejscu jego zamieszkania lub w miejscu siedziby jego działalności. W efekcie może dochodzić spłaty w państwie trzecim bez konieczności uczestniczenia w odrębnym postępowaniu w tym państwie. Nie jest również konieczne ubieganie się o stwierdzenie wykonalności orzeczenia w tym państwie.
Właściwe organy egzekucyjne w państwie trzecim będą zajmować się przeprowadzeniem procesu odzyskiwania zaległych należności. Oznacza to, że nie będzie ich interesować ani zasadność, ani podstawy wydania danego orzeczenia. Będą skupiać się jedynie na ściągnięciu pieniędzy dla pokrzywdzonego wierzyciela.
Regulacja ETE może być stosowana we wszystkich 26 państwach europejskich za wyjątkiem Danii, a w Wielkiej Brytanii do 31 grudnia 2020 r. Po uzyskaniu ETE przedsiębiorca polski w przypadku braku spełnienia zobowiązań przez dłużnika, może skierować się bezpośrednio do komornika w państwie, gdzie dłużnik przebywa lub ma swoją siedzibą.
Uzyskanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego z pewnością ułatwia wierzycielowi dochodzenie roszczeń poza granicami państwa. Zdarza się, że z powodu problemów ekonomicznych w różnych krajach unijnych nasze firmy mają kłopoty z uzyskaniem od tamtejszych kontrahentów płatności za dostarczone towary czy wykonane usługi. Pomocny może się okazać europejski tytuł egzekucyjny.
Aby wejść w jego posiadanie, trzeba uzyskać w polskim sądzie np. orzeczenie o konieczności zapłaty należności przez kontrahenta z innego kraju unijnego. Następnie nasz przedsiębiorca musi wystąpić o wydanie wobec takiego orzeczenia zaświadczenia, że stanowi ono europejski tytuł egzekucyjny. Cała związana z tym procedura realizowana jest przez sąd państwa członkowskiego, z którego pochodzi orzeczenie, czyli w tym przypadku przez sąd w Polsce. Potem należy dostarczyć taki europejski tytuł organowi zajmującemu się egzekucją w państwie dłużnika, a ten podejmie już działania mające na celu odzyskanie długu. Europejski tytuł egzekucyjny jest bowiem uznawany i wykonywany we wszystkich państwach unijnych.
Kiedy warto skorzystać z Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego?
Wierzyciel może ubiegać się o wydanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego w sytuacji, gdy osoba zadłużona przebywa w innym kraju i z różnych przyczyn nie reguluje należności. ETE wydawany jest na wniosek wierzyciela. Europejski Tytuł Egzekucyjny umożliwia przeprowadzenie egzekucji komorniczej w każdym kraju członkowskim. Co ciekawe, ten tytuł traktuje się na równi z rodzimymi tytułami dla poszczególnych państw.
Jeśli wierzyciel postanowił, że będzie dochodził swoich roszczeń na drodze sądowej, powinien wystąpić z wnioskiem o nadanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Może to zrobić w sądzie rejonowym. W kolejnym kroku należy przesłać ETE do kraju członkowskiego, w którym zadłużony mieszka lub prowadzi działalność. Egzekucja komornicza w danym kraju odbywa się na wniosek wierzyciela. Nie jest wymagane żadne dodatkowe postępowanie.
Warto pamiętać, że w danym kraju mogą istnieć przesłanki do wstrzymania egzekucji. Ponadto osoba zadłużona może wnioskować o cofnięcie bądź sprostowanie ETE. Europejski Tytuł Egzekucyjny znajduje zastosowanie tam, gdzie metody polubowne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Jeśli zadłużony unika kontaktu, a wierzyciel dąży do rychłego otrzymania należności, również wtedy można wnioskować o Europejski Tytuł Egzekucyjny. Europejski Tytuł Egzekucyjny może być także przydatny przy dochodzeniu zaległych alimentów.
W czasie epidemii, kiedy we wszystkich sądach zarówno polskich jak i w krajach Unii Europejskiej, tworzą się zatory, warto skorzystać z europejskiego tytułu egzekucyjnego. Ułatwia on dochodzenie roszczeń od dłużnika mieszkającego za granicą, a ETE można uzyskać w polskim sądzie.
Decydując się na uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, unikniesz wielomiesięcznego oczekiwania na wszczęcie sprawy sądowej w Polsce i w państwie kontrahenta. Uzyskując Europejski Tytuł Egzekucyjny będąc wierzycielem możesz dochodzić spłaty zaległych należności od zagranicznego dłużnika w miejscu jego zamieszkania lub w miejscu siedziby jego działalności. Dzięki ETE możesz ubiegać się o spłatę w państwie trzecim bez konieczności uczestniczenia w odrębnym postępowaniu w tym państwie.
Jeżeli wierzyciel zdecydujesz się na uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego powinien pamiętać o tym, że wysokość kosztów postępowania będzie zależeć od ogólnego prawa krajowego w danym państwie. Koszty te mogą być bardzo różne - w zależności od waluty obowiązującej w danym państwie i w zależności od obowiązującego systemu prawnego.
Przesłanki odmowy wykonania ETE
Organ egzekucyjny może odmówić przeprowadzenia postępowania, jeśli zaistnieją przesłanki określone w rozporządzeniu. Zgodnie z nim, ograny egzekucyjne w państwie wykonania muszą odmówić wykonania orzeczenia, jeżeli wydanego orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym wcześniej w jakimkolwiek innym państwie, pod warunkiem że: wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w odniesieniu do tego samego przedmiotu sporu i dotyczyło tych samych stron; wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w państwie wykonania lub spełnia warunki konieczne dla jego uznania w państwie wykonania; a ponadto niemożność pogodzenia orzeczeń nie była i nie mogła być podniesiona w formie zarzutu w postępowaniu sądowym w państwie członkowskim wydania.
Poza wskazanymi przesłankami państwo wykonania może powołać się również na zasady ogólne. Oznacza to, że państwo wykonania odmówi bądź zawiesi wykonanie danego orzeczenia, jeżeli istnieją podstawy odmowy lub zawieszenia wykonania wynikające z prawa krajowego. W Polsce taką podstawą zatrzymania procesu windykacji należności jest sprzeciw dłużnika, uzasadniony tym, że dług został spłacony.
Obrona dłużnika w europejskim postępowaniu windykacyjnym
Dłużnik może na dwa sposoby bronić się przed Europejskim Tytułem Egzekucyjnym. Po pierwsze, może złożyć wniosek o kontrolę w rozumieniu art. 19 rozporządzenia. A po drugie, może złożyć wniosek o sprostowanie lub cofnięcie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego zgodnie z art. 10 rozporządzenia.
Jak zdobyć dofinansowanie z UE w 2025? Sekrety ekspertki z ponad 20-letnim doświadczeniem! 💰🇪🇺
Kolejnym ułatwieniem w dochodzeniu roszczeń zagranicznych jest postępowanie w sprawie Europejskiego Nakazu Zapłaty. Europejski Tytuł Egzekucyjny, wydany na podstawie rozporządzenia (WE) nr 805/2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, umożliwia egzekucję komorniczą za granicą (w państwach członkowskich UE). Wierzyciel, posiadając Europejski Tytuł Egzekucyjny, może na jego podstawie zgłosić się do organu wykonawczego na terenie danego państwa, bez konieczności ponownego uzyskiwania orzeczenia sądowego. Warto pamiętać, że egzekucja komornicza za granicą przebiega zgodnie z prawem obowiązującym na terenie państwa, w którym jest prowadzona.
Pomocny może okazać się wykaz właściwych sądów i organów, który jest dostępny na stronach internetowych europejskiej sieci sądowej. Jeśli skorzystasz z niego nie będziesz musiał zapoznawać się z zasadami windykacji należności w danym państwie.
Aby rozpocząć windykację zaległych należności w państwie wykonania, wierzyciel musi zgodnie z art. 20 wspomnianego wyżej rozporządzenia złożyć następujące dokumenty: odpis orzeczenia, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; odpis zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; w razie potrzeby, transkrypcję zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego lub jego tłumaczenie na język urzędowy państwa członkowskiego wykonania lub, jeśli jest kilka języków urzędowych w tym państwie członkowskim, na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych, w jakim zgodnie z prawem tego państwa członkowskiego prowadzi się postępowanie sądowe w miejscu, gdzie ma nastąpić wykonanie, bądź też na jakikolwiek inny język wskazany przez Państwo Członkowskie wykonania, jako możliwy do zaakceptowania.
To jedyne formalności. Organ egzekucyjny nie będzie żądał od Ciebie dodatkowych dokumentów czy zaświadczeń. Nie będziesz zobowiązany także do składania żadnego zabezpieczenia lub kaucji w państwie wykonania. Jest to bardzo korzystne rozwiązanie.
tags: #europejski #tytul #egzekucyjny #instrukcja