Europejski Tytuł Egzekucyjny dla Należności Publicznoprawnych: Skuteczne Narzędzie Windykacji Transgranicznej
Europejski Tytuł Egzekucyjny (ETE) stanowi kluczowe narzędzie umożliwiające wierzycielom szybkie i efektywne odzyskiwanie długów od dłużników przebywających w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Eliminuje on potrzebę skomplikowanych i czasochłonnych procedur sądowych, pozwalając na wykonanie orzeczenia, ugody sądowej lub dokumentu urzędowego wydanego w jednym kraju UE w innym, bez konieczności dodatkowego stwierdzania jego wykonalności.
ETE jest zaświadczeniem, które może towarzyszyć orzeczeniu sądowemu, ugodzie sądowej lub dokumentowi urzędowemu, zapewniając swobodny przepływ takiego dokumentu w Unii Europejskiej. Jest niezbędny do wykonania w danym państwie członkowskim orzeczenia, ugody sądowej bądź dokumentu urzędowego sporządzonego w innym państwie członkowskim, w odniesieniu do roszczenia bezspornego. Pod tym względem ETE jest podobny do europejskiego nakazu zapłaty, który również upraszcza odzyskiwanie długów od kontrahentów z UE.
Europejski Tytuł Egzekucyjny można uzyskać w odniesieniu do orzeczeń, w których przedmiotem sporu jest wymagalne roszczenie o zapłatę konkretnej kwoty pieniężnej. W przypadku Polski i większości innych państw europejskich, takie orzeczenie musi być wydane po 21 stycznia 2005 roku. Za orzeczenie uznaje się dokument wydany przez sąd któregokolwiek państwa członkowskiego z wyjątkiem Danii. Aby mogło być podstawą do uzyskania ETE, orzeczenie musi dotyczyć bezspornego roszczenia pieniężnego w sprawie cywilnej lub handlowej, a także zobowiązań alimentacyjnych, co czyni ETE wszechstronnym narzędziem w windykacji transgranicznej.
Warto zaznaczyć, że Europejski Tytuł Egzekucyjny nie musi odnosić się do całego orzeczenia.
Czym są roszczenia bezsporne?
Za roszczenia bezsporne uznaje się takie, co do których dłużnik nie ma zastrzeżeń. Dzieje się tak w dwóch sytuacjach:
- Brak sprzeciwu w toku postępowania: Dłużnik nigdy nie wniósł przeciwko roszczeniu sprzeciwu zgodnie ze stosownymi wymogami proceduralnymi wynikającymi z prawa państwa członkowskiego wydania.
- Brak stawiennictwa po początkowym zakwestionowaniu: Dłużnik nie stawił się ani nie był reprezentowany na rozprawie sądowej dotyczącej tego roszczenia, po początkowym zakwestionowaniu roszczenia w toku postępowania sądowego.
Przed wnioskiem o Europejski Tytuł Egzekucyjny należy najpierw wszcząć postępowanie sądowe w którymkolwiek państwie UE (poza Danią), w którym po jednej stronie stanie dłużnik. Przy składaniu dokumentu wszczynającego postępowanie należy poinformować dłużnika o krokach niezbędnych do zakwestionowania roszczenia. Informacje te można zawrzeć w dokumencie wszczynającym postępowanie lub doręczyć je w wezwaniu na rozprawę sądową.
Wniosek o wydanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego musi zostać skierowany do właściwego organu w państwie członkowskim wydania, zazwyczaj sądu rozpoznającego sprawę co do istoty. Wniosek można złożyć w dowolnym terminie - w momencie wszczęcia postępowania lub później.
Niekiedy, pomimo spełnienia większości wymogów, może dojść do odmowy wydania ETE. Jeżeli sąd odmówił wydania ETE z powodu braku doręczenia dłużnikowi dokumentu wszczynającego postępowanie lub wezwania na rozprawę sądową, można naprawić tę niezgodność poprzez doręczenie dokumentu dłużnikowi zgodnie z wymogami prawa.
Dłużnik, podobnie jak wierzyciel, może zwrócić się do sądu wydającego zaświadczenie o sprostowanie istotnego błędu. Jeżeli ETE w sposób oczywisty został wydany niesłusznie - np. w przypadku, gdy dłużnik tak naprawdę nie jest dłużnikiem, albo kiedy sprawa toczy się w sposób sporny - osoba, do której tytuł był skierowany, może zwrócić się do sądu go wydającego o cofnięcie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. W przypadku utraty (zawieszenia lub ograniczenia) wykonalności przez orzeczenie na mocy prawa państwa członkowskiego, w którym wydano orzeczenie, dłużnik może zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie, o zaświadczenie stwierdzające brak lub ograniczenie wykonalności. Dłużnik może również odwołać się od orzeczenia, na podstawie którego został wydany ETE.
Europejski Tytuł Egzekucyjny może być bardzo prostym i efektywnym sposobem na windykację należności w krajach Unii Europejskiej. Jest to narzędzie, które bez dodatkowych procedur sądowych i formalności, może doprowadzić do odzyskania długów (w tym związanych z alimentami) w wypadku, kiedy dłużnik znajduje się za granicą. Poza wymaganiami odnośnie charakteru sprawy (musi być element transgraniczny oraz sprawa musi być o roszczenie bezsporne) nie ma on szczególnych wymagań, jeśli chodzi o dodatkową dokumentację. Przy okazji pozwala na korzystanie z możliwości wprowadzania poprawek, jeśli chodzi o istotne błędy czy braki pisma.
Warto podkreślić, że Europejski Tytuł Egzekucyjny nie jest popularny, mimo że został powołany do życia ponad 16 lat temu rozporządzeniem nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia ETE dla roszczeń bezspornych. Ta unijna instytucja pozwala na uniknięcie wielomiesięcznego oczekiwania na sprawę sądową, a także zmniejsza koszty związane z postępowaniem sądowym. Przedsiębiorca zyskuje pewność, że tak „zabezpieczona" wierzytelność będzie egzekwowalna nawet, gdyby dłużnik z zagranicy nagle przestał płacić.
Dzięki uzyskaniu ETE wierzyciel może dochodzić spłaty zaległych należności od zagranicznego dłużnika w miejscu jego zamieszkania lub w miejscu siedziby jego działalności, bez konieczności uczestniczenia w odrębnym postępowaniu w tym państwie. Nie jest również konieczne ubieganie się o stwierdzenie wykonalności orzeczenia w tym państwie.
Regulacja ETE może być stosowana we wszystkich 26 państwach europejskich za wyjątkiem Danii. Po uzyskaniu ETE polski przedsiębiorca, w przypadku braku spełnienia zobowiązań przez dłużnika, może skierować się bezpośrednio do komornika w państwie, gdzie dłużnik przebywa lub ma swoją siedzibę. Właściwe organy egzekucyjne w danym państwie trzecim będą zajmować się wyłącznie przeprowadzeniem procesu odzyskiwania zaległych należności, nie interesując się zasadnością ani podstawami wydania danego orzeczenia.
Zaświadczenie o ETE może być nadane orzeczeniom sądowym, ugodzie sądowej, ugodzie zatwierdzonej przez sąd (zawartej przed mediatorem). ETE nadaje się na wniosek wierzyciela składając go w sądzie rejonowym właściwym dla swojej siedziby lub w sądzie, który wydał orzeczenie lub zatwierdził ugodę. W Polsce taki wniosek składa się w oparciu o art. 7951 Kodeksu postępowania cywilnego i podlega opłacie w wysokości 50 zł. Jest zatem bardzo tani i bardzo łatwo można go uzyskać, co znacznie zwiększa pewność obrotu dla osób, które mają do czynienia z transgranicznymi transakcjami handlowymi.
Aby uniknąć długotrwałego postępowania sądowego, przedsiębiorca z Polski w przypadku sporu transgranicznego może zawrzeć ugodę przed mediatorem, następnie złożyć wniosek o zatwierdzenie ugody w sądzie oraz złożyć wniosek o nadanie zaświadczenia ETE.
Państwo, w którym tytuł egzekucyjny będzie wykonywany, określa się nazwą państwa wykonania. Wiele cennych informacji, w tym wykaz właściwych sądów i organów, jest dostępnych na stronie europejskiej sieci sądowej.
Aby rozpocząć windykację zaległych należności w państwie wykonania, wierzyciel musi zgodnie z art. 20 rozporządzenia złożyć: odpis orzeczenia, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; odpis zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; w razie potrzeby, transkrypcję zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego lub jego tłumaczenie na język urzędowy państwa członkowskiego wykonania. To jedyne formalności. Organ egzekucyjny państwa wykonania nie może żądać żadnych dodatkowych dokumentów czy zaświadczeń, ani też wierzyciel nie jest zobowiązany do składania żadnego zabezpieczenia lub kaucji.
Organ egzekucyjny może odmówić wykonania europejskiego tytułu egzekucyjnego tylko w określonych sytuacjach, określonych w art. 21 rozporządzenia. W Polsce taką podstawą zatrzymania procesu windykacji należności jest sprzeciw dłużnika, uzasadniony tym, że dług został spłacony. Ponadto dłużnik może złożyć wniosek o kontrolę ETE, jego sprostowanie lub cofnięcie.
Europejski Tytuł Egzekucyjny jako instytucja prawa Unii Europejskiej został powołany do życia rozporządzeniem (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Rozporządzenie to weszło w życie dnia 21 stycznia 2005 roku.
Decydując się na uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, unikniesz wielomiesięcznego oczekiwania na wszczęcie sprawy sądowej w Polsce i w państwie kontrahenta. Uzyskując Europejski Tytuł Egzekucyjny będąc wierzycielem, możesz dochodzić spłaty zaległych należności od zagranicznego dłużnika w miejscu jego zamieszkania lub w miejscu siedziby jego działalności. Dzięki ETE możesz ubiegać się o spłatę w państwie trzecim bez konieczności uczestniczenia w odrębnym postępowaniu w tym państwie.
Właściwe organy egzekucyjne w państwie trzecim będą zajmować się przeprowadzeniem procesu odzyskiwania zaległych należności. Oznacza to, że nie będzie ich interesować ani zasadność, ani podstawy wydania danego orzeczenia. Będą skupiać się jedynie na ściągnięciu pieniędzy dla pokrzywdzonego wierzyciela.
Uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego jest bardzo proste. Dłużnik musi jedynie skierować do właściwego organu bądź sądu (w państwie członkowskim, w którym toczyło się postępowanie) wniosek o wydanie zaświadczenia ETE dla wydanego w danej sprawie orzeczenia (np. wyroku czy ugody). W Polsce taki wniosek składa się w oparciu o art. 7951 Kodeksu postępowania cywilnego i podlega opłacie w wysokości 50 zł. Jest zatem bardzo tani i bardzo łatwo można go uzyskać, co znacznie zwiększa pewność obrotu dla osób, które mają do czynienia z transgranicznymi transakcjami handlowymi.
Właściwość sądu, który będzie egzekwował zaległą płatność od dłużnika, określa się według zasad ogólnych. Wierzyciel musi zwrócić się o wykonanie danego orzeczenia w państwie, w którym dłużnik mieszka lub ma swoją główną siedzibę (zależnie od tego, czy dłużnik jest osobą fizyczną czy przedsiębiorcą).
Państwo, w którym tytuł egzekucyjny będzie wykonywany (czyli to, którego organy będą ściągały należność od nierzetelnego kontrahenta) określa się nazwą państwa wykonania. Pomocny może okazać się wykaz właściwych sądów i organów, który jest dostępny na stronach internetowych europejskiej sieci sądowej. Jeśli skorzystasz z niego, nie będziesz musiał zapoznawać się z zasadami windykacji należności w danym państwie.
Aby rozpocząć windykację zaległych należności w państwie wykonania, wierzyciel musi zgodnie z art. 20 wspomnianego wyżej rozporządzenia złożyć: odpis orzeczenia, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; odpis zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, który spełnia warunki niezbędne dla stwierdzenia jego autentyczności; w razie potrzeby, transkrypcję zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego lub jego tłumaczenie na język urzędowy państwa członkowskiego wykonania lub, jeśli jest kilka języków urzędowych w tym państwie członkowskim, na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych, w jakim zgodnie z prawem tego państwa członkowskiego prowadzi się postępowanie sądowe w miejscu, gdzie ma nastąpić wykonanie, bądź też na jakikolwiek inny język wskazany przez Państwo Członkowskie wykonania, jako możliwy do zaakceptowania. To jedyne formalności. Organ egzekucyjny nie będzie żądał od Ciebie dodatkowych dokumentów czy zaświadczeń. Nie będziesz zobowiązany także do składania żadnego zabezpieczenia lub kaucji w państwie wykonania.
Organ egzekucyjny może odmówić przeprowadzenia postępowania, jeśli zaistnieją przesłanki określone w rozporządzeniu. Zgodnie z nim, organy egzekucyjne w państwie wykonania muszą odmówić wykonania orzeczenia, jeżeli wydanego orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym wcześniej w jakimkolwiek innym państwie, pod warunkiem że: wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w odniesieniu do tego samego przedmiotu sporu i dotyczyło tych samych stron; wcześniejsze orzeczenie zostało wydane w państwie wykonania lub spełnia warunki konieczne dla jego uznania w państwie wykonania, a ponadto niemożność pogodzenia orzeczeń nie była i nie mogła być podniesiona w formie zarzutu w postępowaniu sądowym w państwie członkowskim wydania. Poza wskazanymi przesłankami państwo wykonania może powołać się również na zasady ogólne. Oznacza to, że państwo wykonania odmówi bądź zawiesi wykonanie danego orzeczenia, jeżeli istnieją podstawy odmowy lub zawieszenia wykonania wynikające z prawa krajowego. W Polsce taką podstawą zatrzymania procesu windykacji należności jest sprzeciw dłużnika, uzasadniony tym, że dług został spłacony.
Dłużnik może na dwa sposoby bronić się przed Europejskim Tytułem Egzekucyjnym. Po pierwsze, może złożyć wniosek o kontrolę w rozumieniu art. 19 rozporządzenia. A po drugie, może złożyć wniosek o sprostowanie lub cofnięcie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego zgodnie z art. 10 rozporządzenia.
Jeżeli wierzyciel zdecyduje się na uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, powinien pamiętać o tym, że wysokość kosztów postępowania będzie zależeć od ogólnego prawa krajowego w danym państwie. Koszty te mogą być bardzo różne - w zależności od waluty obowiązującej w danym państwie i w zależności od obowiązującego systemu prawnego.
Europejski Tytuł Egzekucyjny (właściwie „Europejski Tytuł Egzekucyjny dla roszczeń bezspornych”) - instytucja prawa Unii Europejskiej wprowadzona rozporządzeniem (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Ogólnym celem działań podjętych przez Wspólnoty Europejskie w ramach „Przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości” jest likwidacja przeszkód prawnych we współdziałaniu organów wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich Unii Europejskiej. Usunięcie tych przeszkód ma nastąpić również w zakresie procedury cywilnej. Pierwszym krokiem w tę stronę stało się zniesienie istniejących do tej pory postępowań o uznanie zagranicznych orzeczeń sądowych, przewidzianych przez wewnętrzne porządki prawne państw członkowskich. Ten skutek został osiągnięty za pomocą rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Do dnia uchylenia tegoż rozporządzenia wierzyciel miał wybór pomiędzy wystąpieniem o wydanie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego a zastosowaniem procedury przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. Obecnie, wobec zastąpienia przytoczonego rozporządzenia rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. Europejski Tytuł Egzekucyjny może być wydany wyłącznie w sprawach cywilnych i handlowych, nie jest więc możliwe jego wydanie w szczególności w sprawach skarbowych, celnych, administracyjnych itp.
Jeżeli orzeczenie spełnia wskazane wyżej warunki, sąd jego wydania wydaje na złożony w dowolnym czasie wniosek zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego wydawane jest przy zastosowaniu standardowego formularza w tym samym języku, co orzeczenie. Na wniosek złożony do sądu wydania zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego podlega sprostowaniu, gdy na skutek istotnego błędu, istnieje rozbieżność pomiędzy orzeczeniem a zaświadczeniem oraz uchyleniu, gdy zostało nadane oczywiście bezzasadnie. Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego doręcza się wyłącznie wierzycielowi.
Skutkiem nadania orzeczeniu zaświadczenia ETE jest to, że takie orzeczenie jest uznawane i wykonywane w każdym innym państwie członkowskim Unii Europejskiej bez potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek postępowania. W szczególności nie ma potrzeby uznania tego orzeczenia ani możliwości sprzeciwienia się jego uznaniu. Nie ma również potrzeby stwierdzania wykonalności takiego orzeczenia. Jedynymi dokumentami, które wierzyciel jest obowiązany przedstawić organowi egzekucyjnemu w państwie, gdzie orzeczenie będzie wykonywane, są wiarygodne odpisy orzeczenia i zaświadczenia ETE, ewentualnie wraz z tłumaczeniem. Orzeczenie, któremu nadano zaświadczenie ETE, podlega wykonaniu według prawa państwa, w którym jest wykonywane. Sąd państwa wykonania na wniosek dłużnika może odmówić wykonania orzeczenia, jeżeli nie da się ono pogodzić z wydanym wcześniej orzeczeniem między tymi samymi stronami w tym samym sporze a zarzut ten nie został podniesiony w postępowaniu sądowym w państwie wydania.
Europejski Tytuł Egzekucyjny (w skrócie ETE) istnieje już niemal 20 lat. Dzięki niemu wierzyciel może dochodzić roszczeń od dłużnika, który mieszka za granicą. Wierzyciel może uzyskać ten tytuł na terenie Polski. Europejski Tytuł Egzekucyjny obowiązuje na terenie całej Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii. ETE nie obowiązuje też w Wielkiej Brytanii od momentu jej wyjścia ze wspólnoty państw europejskich. W pozostałych krajach UE wierzyciele mogą dochodzić swoich należności bez fizycznej obecności na danym terenie. Nie potrzebne jest wyznaczanie orzeczeń pośrednich w poszczególnych państwach.
Wierzyciele mogą ubiegać się o wydanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego w sytuacji, gdy osoba zadłużona przebywa w innym kraju i z różnych przyczyn nie reguluje należności. ETE wydawany jest na wniosek wierzyciela. Europejski Tytuł Egzekucyjny umożliwia przeprowadzenie egzekucji komorniczej w każdym kraju członkowskim. Co ciekawe, ten tytuł traktuje się na równi z rodzimymi tytułami dla poszczególnych państw. Jeśli wierzyciel postanowił, że będzie dochodził swoich roszczeń na drodze sądowej, powinien wystąpić z wnioskiem o nadanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Może to zrobić w sądzie rejonowym. W kolejnym kroku należy przesłać ETE do kraju członkowskiego, w którym zadłużony mieszka lub prowadzi działalność. Egzekucja komornicza w danym kraju odbywa się na wniosek wierzyciela. Nie jest wymagane żadne dodatkowe postępowanie. Warto pamiętać, że w danym kraju mogą istnieć przesłanki do wstrzymania egzekucji. Ponadto osoba zadłużona może wnioskować o cofnięcie bądź sprostowanie ETE.
Europejski Tytuł Egzekucyjny znajduje zastosowanie tam, gdzie metody polubowne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Jeśli zadłużony unika kontaktu, a wierzyciel dąży do rychłego otrzymania należności, również wtedy można wnioskować o Europejski Tytuł Egzekucyjny. Europejski Tytuł Egzekucyjny może być także przydatny przy dochodzeniu zaległych alimentów.
W czasie epidemii, kiedy we wszystkich sądach zarówno polskich jak i w krajach Unii Europejskiej, tworzą się zatory, warto skorzystać z europejskiego tytułu egzekucyjnego. Ułatwia on dochodzenie roszczeń od dłużnika mieszkającego za granicą, a ETE można uzyskać w polskim sądzie.
Mogą nim być opatrzone orzeczenia, ugody sądowe lub inne dokumenty urzędowe, które dotyczą bezspornego roszczenia pieniężnego w sprawie handlowej lub cywilnej. Tytuł ten nie jest więc stosowany w sprawach podatkowych, ubezpieczeń społecznych czy administracyjnych, czyli generalnie w tych, w których stronami nie są podmioty prywatne. Aby orzeczenie, ugoda sądowa lub inny dokument urzędowy mogły uzyskać status europejskiego tytułu egzekucyjnego, trzeba spełnić minimalne standardy proceduralne (określone w rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r.). Dotyczą one przede wszystkim doręczeń i należytego informowania dłużnika co do roszczenia i wymagań procesowych, jakie muszą być spełnione, aby zakwestionować to roszczenie. Oprócz prawomocnych orzeczeń sądowych są to również orzeczenia nieprawomocne, lecz zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu (np. wyrok zaoczny, wyrok z uznania, ugoda zawarta przed sądem lub przez sąd zatwierdzona). Europejskim tytułem egzekucyjnym mogą też być opatrzone np. nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym wydane na podstawie weksla, czeku, warrantu czy orzeczenie sądu drugiej instancji. Chodzi więc o sprawy prawomocnie osądzone lub takie orzeczenia, które zostały wydane na podstawie okoliczności uznanych przez przepisy prawa za przekonujące na tyle, aby na ich podstawie nadać orzeczeniu sądowemu natychmiastową wykonalność.
Egzekwowanie prawa UE
Jeżeli prowadząc działalność gospodarczą, natkniesz się na zagranicznych kontrahentów, którzy nie uregulują płatności w ustalonym terminie, a nie uda Ci się porozumieć się z nimi polubownie, możesz skierować sprawę do sądu, a następnie uzyskać europejski tytuł egzekucyjny. Cała związana z tym procedura realizowana jest przez sąd państwa członkowskiego, z którego pochodzi orzeczenie, czyli w tym przypadku przez sąd w Polsce. Potem należy dostarczyć taki europejski tytuł organowi zajmującemu się egzekucją w państwie dłużnika, a ten podejmie już działania mające na celu odzyskanie długu. Europejski tytuł egzekucyjny jest bowiem uznawany i wykonywany we wszystkich państwach unijnych.
tags: #europejski #tytul #egzekucyjny #naleznosci #publicznoprawnych