Klauzula wykonalności – niezbędny krok do egzekucji komorniczej
Gdy prowadzisz działalność gospodarczą, możesz trafić na nieuczciwych kontrahentów, którzy mimo otrzymania zamówionych produktów lub usług będą zwlekali z zapłatą. W takiej sytuacji sięgnij po narzędzia windykacji polubownej, w tym wyślij przedsądowe wezwanie do zapłaty. A jeśli te działania okażą się nieskuteczne - skieruj sprawę na drogę postępowania sądowego. Musisz wiedzieć, że nawet po uzyskaniu wyroku korzystnego dla Ciebie jako wierzyciela komornik nie może rozpocząć swoich działań. Warunkiem koniecznym jest uzyskanie klauzuli wykonalności dla wydanego orzeczenia. Bez niej nie odzyskasz swoich pieniędzy.
Sąd ostatecznie zakończył Twoją sprawę, a dług w dalszym ciągu pozostał nieuregulowany? Oznacza to, że proces windykacji jeszcze się nie skończył, a do całej sprawy konieczne będzie zaangażowanie komornika. W tej sytuacji samo orzeczenie (wyrok czy nakaz zapłaty) zazwyczaj nie wystarczy. W celu wniesienia wniosku o rozpoczęcie egzekucji komorniczej konieczne jest udowodnienie, że orzeczenie jest ostateczne, prawomocne i wykonalne. Służy temu klauzula wykonalności.
Czym jest klauzula wykonalności?
Klauzula wykonalności to urzędowe potwierdzenie sądu, że dany tytuł egzekucyjny, taki jak wyrok lub nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, spełnia wszelkie wymogi prawne i może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika. Innymi słowy, klauzula wykonalności pozwala rozpocząć egzekucję komorniczą. Bez tego dokumentu nie można przystąpić do egzekucji długu, nawet jeśli ma się korzystny dla siebie wyrok.
Klauzula wykonalności to stwierdzenie przez sąd, że dane orzeczenie jest prawomocne i nadaje się do wykonania w drodze np. ekzekucji komorniczej. Na gruncie praktycznym klauzula wykonalności przybiera formę urzędowej pieczęci, potwierdzającej, że orzeczenie jest prawomocne i wykonalne. Na klauzuli sąd zazwyczaj umieszcza kluczowe daty - czyli datę prawomocności i datę klauzuli. Klauzula wykonalności zawiera stwierdzenie, że tytuł egzekucyjny uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby - także inne niezbędne informacje. Klauzulę wykonalności podpisuje sędzia albo referendarz sądowy.
Tytułem egzekucyjnym zgodnie z przepisem art 777 kodeksu postępowania jest m. in.: orzeczenie (wyrok, postanowienie, nakaz zapłaty) sądu, jak również ugoda zawarta przed sądem, orzeczenie referendarza sądowego, wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem, ugoda przed mediatorem, inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej oraz akty notarialne opisane w art 777 § 1 pkt 4-6 etc. Klauzula wykonalności - (uprawnienie do przeprowadzenia egzekucji). Klauzula wykonalności nadawana jest przez sąd. Sąd umieszcza klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym (wyroku, postanowieniu, nakazie zapłaty etc.).
Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 kpc). Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jest zezwoleniem na przeprowadzenie egzekucji, czyli zastosowanie przymusu państwowego w tym postępowaniu, na podstawie istniejącego tytułu egzekucyjnego. Przez nadanie klauzuli wykonalności tytuł egzekucyjny staje się tytułem wykonawczym. Tytuł wykonawczy daje podstawę do prowadzenia egzekucji z całego majątku dłużnika, jeżeli klauzula nie zawiera ograniczenia w tym zakresie.
Kiedy można uzyskać klauzulę wykonalności?
Klauzula wykonalności może zostać nadana wyłącznie orzeczeniom, które są już prawomocne lub podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Uprawomocnienie się orzeczenia
Orzeczenie sądu staje się prawomocne wtedy, gdy nie przysługuje co do niego już żadne odwołanie. Termin na wniesienie odwołania w postępowaniach cywilnych wynosi 14 dni od daty doręczenia orzeczenia lub jego uzasadnienia. Tyle samo czasu na wniesienie odwołania jest w przypadku nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym lub nakazowym. Jeśli w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia lub jego uzasadnienia dłużnik nie wniesie odwołania, orzeczenie sądu się uprawomocnia i można wnioskować o nadanie mu klauzuli wykonalności.
Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, orzeczenie sądu staje się prawomocne (formalnie), jeżeli nie przysługuje na nie środek odwoławczy lub inny zwyczajny środek zaskarżenia. Oznacza to, że prawomocnymi orzeczeniami będą np. wyroki sądu II instancji czy nakaz zapłaty, od którego sprzeciw nie został wniesiony w terminie.
Natychmiastowa wykonalność
Natychmiastową wykonalność mają: nakaz zapłaty wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym, nakaz wydany w postępowaniu o zabezpieczenie roszczenia, wyrok nakazujący eksmisję. Oznacza to, że równocześnie z wydaniem nakaz lub wyrok są opatrywane klauzulą wykonalności.
Klauzula wykonalności a klauzula prawomocności
Warto zwrócić uwagę, że klauzula wykonalności a klauzula prawomocności to nie są pojęcia tożsame. Każde wykonalne orzeczenie będzie orzeczeniem prawomocnym, natomiast nie na każde orzeczenie prawomocne sąd będzie nadawał klauzulę wykonalności. Przykładami spraw, w których sąd nada klauzulę prawomocności, zamiast klauzuli wykonalności jest, chociażby wyrok rozwodowy czy postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. W przypadku spraw windykacyjnych jednak sąd powinien na kluczowych orzeczeniach nadawać klauzulę wykonalności - dotyczy to m.in. nakazów zapłaty czy wyroków.
Orzeczeniom sądów, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji, nadaje się klauzulę wykonalności, natomiast w przypadku orzeczeń niepodlegających wykonaniu stwierdza się ich prawomocność. Jednak prawomocność orzeczenia i klauzula wykonalności są ze sobą ściśle związane. Klauzulę wykonalności nadaje się tylko prawomocnym orzeczeniom sądowym.
Kto wydaje klauzulę wykonalności?
Co do zasady klauzulę wykonalności wydaje sąd I instancji, który rozpoznawał daną sprawę. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wyrok uprawomocnił się dopiero po postępowaniu w II instancji - wówczas wniosek należy złożyć do sądu okręgowego. Sąd Najwyższy nigdy nie nadaje klauzuli wykonalności.
Klauzulę wykonalności nadaje sąd jednoosobowo na wniosek wierzyciela. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. Tytułowi wydanemu w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym nadaje się klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne.
Jak uzyskać klauzulę wykonalności?
W celu uzyskania klauzuli wykonalności, wierzyciel musi złożyć stosowny wniosek do sądu, który wydał dane orzeczenie. Wniosek powinien spełniać wymogi pisma procesowego, a ponadto wierzyciel powinien do niego dołączyć wyrok czy nakaz zapłaty, na którym.
Teoretycznie sąd powinien nadać klauzulę wykonalności niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia wpływu wniosku do sądu. Warto wskazać, że jest to termin instrukcyjny, którego przekroczenie nie wiąże się dla sądu z żadnymi negatywnymi konsekwencjami prawnymi.
Jak powinien wyglądać wniosek o nadanie klauzuli wykonalności?
Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności jest stosunkowo prostym pismem procesowym, które powinno spełniać określone standardy. Powinny się w nim znaleźć następujące informacje:
- Dane wierzyciela i dłużnika - imiona, nazwiska, adresy, a w przypadku podmiotów prawnych - numery PESEL, NIP lub KRS;
- Oznaczenie sądu, do którego wniosek jest kierowany, oraz sygnatury akt sprawy;
- Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności wydanemu orzeczeniu z podaniem jego szczegółów;
- Czy koszty nadania klauzuli mają obciążyć dłużnika;
- Prośbę o doręczenie tytułu wykonawczego z odpisem orzeczenia opatrzonego klauzulą wykonalności;
- Podpis wnioskodawcy.
Warto pamiętać, że sam fakt złożenia wniosku nie oznacza automatycznego nadania klauzuli. Sąd może go odrzucić, jeśli wniosek będzie nieprawidłowo lub niekompletnie wypełniony. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności powinien być sporządzony na piśmie i podpisany przez wierzyciela. Można go złożyć w formie elektronicznej (za pośrednictwem platformy ePUAP) lub papierowej (w sądzie, który wydał orzeczenie).
Opłaty związane z klauzulą wykonalności
Samo nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu jest zwolnione z opłat sądowych i kancelaryjnych. Dotyczy to jednak wyłącznie sytuacji, gdy wierzyciel ma odpis tytułu egzekucyjnego i dołączy go do wniosku. Jeśli natomiast wierzyciel nie dysponuje odpisem orzeczenia i wnioskuje o jego doręczenie, będzie musiał uiścić opłatę kancelaryjną w wysokości 6 zł za każdą rozpoczętą stronę dokumentu. Dlatego warto wcześniej ustalić w sądzie liczbę stron orzeczenia, aby mieć pewność, że opłata zostanie wniesiona prawidłowo.
Ponadto w niektórych przypadkach sąd może pobrać stałą opłatę w wysokości 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności. Dotyczy to m.in. wniosków o:
- nadanie klauzuli tytułowi egzekucyjnemu innemu niż orzeczenie sądu lub ugoda;
- nadanie klauzuli przeciwko małżonkowi lub małżonce dłużnika;
- nadanie klauzuli przeciwko osobie innej niż wskazana w tytule egzekucyjnym;
- nadanie klauzuli przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność za długi spółki.
Tytuł wykonawczy wydany na podstawie pierwszego wniosku wierzyciel otrzyma bez konieczności poniesienia opłaty kancelaryjnej. Kolejne wnioski o wydanie odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem wykonalności, wierzyciel zapłaci 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu.
W niektórych przypadkach sąd pobiera opłatę stałą 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności. Dotyczy to wniosków o:
- nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, innemu niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa, nakaz zapłaty albo ugoda zawarta przed mediatorem w wyniku prowadzenia mediacji na podstawie postanowienia sądu kierującego strony do mediacji;
- nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika;
- nadanie klauzuli wykonalności przeciwko lub na rzecz osoby innej niż wskazana w tytule egzekucyjnym, na którą przeszło uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu, lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu;
- nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki.
Termin nadania klauzuli wykonalności
Czas od złożenia pozwu o zapłatę do odzyskania należnych pieniędzy może być bardzo długi, jednak wierzyciel może mieć pewność, że na decyzję sądu o nadaniu klauzuli wykonalności - po złożeniu odpowiedniego wniosku - nie trzeba będzie długo czekać. Przepisy prawa wymagają, aby sąd nadał klauzulę wykonalności bezzwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni od złożenia wniosku przez wierzyciela. Oczywiście w praktyce bywa to realizowane z różną sprawnością, ale na ogół sądy starają się przestrzegać tego terminu.
Treść klauzuli wykonalności
Treść klauzuli wykonalności jest ściśle określona i ustanowiona przez ministra sprawiedliwości. Zwykle zawiera ona następujące elementy: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ..... 20..... r. Sąd ..... w ...../Referendarz sądowy w Sądzie ..... w ..... stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości/w zakresie ..... oraz poleca wszystkim organom, urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy”. Jeśli klauzula jest umieszczana bezpośrednio na wyroku, pomija się frazę „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej”.
Sąd nadaje klauzulę wykonalności w następującym brzmieniu: “W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej dnia …….. 20… r. Sąd …….. w …….. stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości/w zakresie …. oraz poleca wszystkim urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy.
Zaskarżenie klauzuli wykonalności
Sąd wydaje postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, a nie wyrok. Oznacza to, że dłużnik może złożyć zażalenie na to postanowienie w terminie siedmiu dni od doręczenia mu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. W praktyce wygląda to jednak nieco inaczej - sąd przeważnie nie zawiadamia dłużnika o nadaniu klauzuli wykonalności, ten zwykle dowiaduje się o fakcie, gdy otrzymuje od komornika zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Dłużnik w zażaleniu może podnosić wyłącznie zarzuty natury formalno-prawnej, np. dotyczące nieprawomocności orzeczenia, które jest podstawą tytułu egzekucyjnego.
Dalsze kroki po uzyskaniu klauzuli wykonalności
Klauzula wykonalności to kluczowy dokument, bez którego odzyskanie należności od dłużnika na drodze sądowej jest niemożliwe, bo to dzięki niemu orzeczenie sądowe stanie się tytułem wykonawczym. Jednak uzyskanie klauzuli wykonalności jest dopiero półmetkiem w drodze do odzyskania pieniędzy.
Kolejnym krokiem wierzyciela powinno być złożenie wniosku do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Przed tym warto jeszcze raz wezwać dłużnika do dobrowolnej spłaty długu. Jeśli to nie poskutkuje, wniosek do komornika stanie się niezbędny.
Mam wyrok z klauzulą. Co dalej? Podobnie jak sam fakt wydania wyroku, fakt nadania klauzuli wykonalności nie zawsze doprowadzi do spełnienia świadczenia przez dłużnika. Na gruncie praktycznym, w większości przypadków dłużnik nawet nie będzie miał świadomości, że sąd nadał na orzeczeniu klauzulę. Żeby dalej skutecznie dochodzić należności, po otrzymaniu wyroku z klauzulą wykonalności konieczne jest złożenie wniosku o wszczęcie egucji komorniczej. Jest to kolejny dokument, którego poprawne sporządzenie jest niezbędne do skutecznego prowadzenia windykacji.
Do prowadzenia sprawy egzekucyjnej pozostaje właściwy komornik, w którego rewirze (obszar właściwości sądu rejonowego, przy którym działa) znajduje się miejsce zamieszkania bądź siedziba dłużnika. Wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. We wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel zobowiązany pozostaje do wskazania świadczenia, które ma być spełnione. Do wniosku należy dołączyć tytuł wykonawczy.
W zależności od treści wniosku egzekucyjnego, w szczególności od rodzaju czynności, które komornik zobligowany będzie podejmować w toku postępowania, np. w zakresie uzyskania informacji na temat majątku i dochodów dłużnika, ilości doręczanej korespondencji, przejazdów poza miejscowość siedziby kancelarii itp., wierzyciel zobowiązany pozostaje do złożenia komornikowi, na wezwanie, zaliczki tytułem pokrycia wymienionych wydatków (np. opłaty na rzecz ZUS za informację o miejscu pracy dłużnika). Z reguły niezbędna suma wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset złotych i ostatecznie obciąża dłużnika powiększając egzekwowane świadczenie (tj.
Jeśli chcesz sprawnie przeprowadzić proces odzyskania należnych Ci pieniędzy, ale nie masz wystarczająco dużo czasu ani zasobów, żeby zrobić to rzetelnie, skorzystaj z usług profesjonalistów. Eksperci Kaczmarski Inkasso doradzą Ci, co możesz zrobić, a także przeprowadzą działania zarówno z zakresu windykacji polubownej oraz, jeśli zajdzie taka potrzeba, skierują sprawę na drogę sądową, by pomóc Ci w odzyskaniu należności.
Sposoby odzyskania długu od dłużnika? (EN)
Nasi eksperci pomagają wierzycielom na każdym etapie- w tym na etapie prowadzenia egzekucji komorniczej. W razie problemów możemy kompleksowo przygotować dokumentację niezbędną do skutecznego dochodzenia należności.
Z praktycznego punktu widzenia uzyskanie klauzuli wykonalności to jeden z prostszych elementów prowadzenia windykacji sądowej, który nie wiąże się ze znacznymi komplikacjami dla wierzyciela w znacznej większości przypadków. Nie oznacza to jednak, że ten temat można całkowicie pominąć. Bez klauzuli wykonalności komornik nie rozpocznie egucji. Nasza kancelaria świadczy usługi prawne na każdym etapie windykacji, zarówno na etapie windykacji polubownej, jak i egzekucji komorniczych. W przypadku wątpliwości zachęcamy do kontaktu za pomocą formularza na stronie.
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi
Kiedy sąd wydaje klauzulę wykonalności?
Sąd może wydać klauzulę wykonalności, gdy orzeczenie sądowe staje się prawomocne, a więc:
- upłynął termin do złożenia odwołania - jeżeli strona nie złoży odwołania w terminie, orzeczenie staje się prawomocne;
- rezygnacja z odwołania - strona może zrezygnować z odwołania, a wówczas orzeczenie staje się prawomocne natychmiast.
Czy klauzula wykonalności to tytuł wykonawczy?
Nie, klauzula wykonalności nie jest tytułem wykonawczym. Jest to element tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny (np. wyrok sądowy, nakaz zapłaty, ugoda) zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Dopiero tytuł wykonawczy stanowi podstawę do egzekucji komorniczej.
Kiedy klauzula wykonalności, a kiedy prawomocności?
Orzeczeniom sądów, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji, nadaje się klauzulę wykonalności, natomiast w przypadku orzeczeń niepodlegających wykonaniu stwierdza się ich prawomocność. Jednak prawomocność orzeczenia i klauzula wykonalności są ze sobą ściśle związane. Klauzulę wykonalności nadaje się tylko prawomocnym orzeczeniom sądowym.
tags: #klauzula #wykonalnosci #a #wierzyciel #do #komornika