Wierzycielem w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym, na mocy definicji legalnej tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 338/07: „[w] art. 1a pkt 13 u.p.e.a. ustawodawca zawarł ogólną definicję wierzyciela, pozwalającą tylko w części na ustalenie, kto może występować w postępowaniu egzekucyjnym w charakterze wierzyciela. Definicja wierzyciela została doprecyzowana w art. 5 u.p.e.a.
Wierzycielem jest organ administracji publicznej lub instytucja - państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna, również wówczas, gdy przedmiotem egzekucji jest obowiązek wynikający z wyroku sądu powszechnego, wydanego na rzecz osoby fizycznej. Wierzyciel, w rozumieniu u.p.e.a., pełni jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania, co nie zwalnia go od obowiązków podejmowania działań w celu zaspokojenia należności. Funkcja wierzyciela przysługuje w pierwszej kolejności organowi lub instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku. Instytucja wierzyciela w ustawie egzekucyjnej nie jest tożsama z instytucją wierzyciela w rozumieniu przepisów postępowania cywilnego. Działania wierzyciela w rozumieniu przepisów u.p.e.a. mają na celu realizację interesu ogólnego, a nie jednostkowego interesu wierzyciela".
Jednocześnie, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 27 września 2011 r. w sprawie o sygn. „[n]a gruncie przepisów u.p.e.a. nie ma zastosowania do organu administracji publicznej, działającego jako wierzyciel, a niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, zasada braku posiadania "własnego interesu prawnego" przez organy administracji publicznej. W oparciu bowiem o definicję zawartą w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., w myśl której wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzić należy, że takiemu organowi administracji publicznej będzie przysługiwał status strony w rozumieniu art.
Przez organ egzekucyjny należy rozumieć organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków (art. 1a pkt 7 u.p.e.a.).
W sytuacji gdy wierzyciel występuje jako podmiot inny niż organ egzekucyjny, w postępowaniu będzie posiadał takie uprawnienia jakie przysługują stronie. W konsekwencji, będzie na przykład wysyłał zobowiązanemu upomnienia (art. 15 u.p.e.a.), wystawiał tytuły egzekucyjne (art. 26 u.p.e.a.). Ponadto, będzie korzystał z takich uprawnień jak składanie zażaleń na niektóre postanowienia (art. 34, art. 45 § 3 u.p.e.a.), czy np.: żądanie zawieszenia postępowania (art. 56 u.p.e.a.).
W sytuacji gdy wierzyciel pełni jednocześnie funkcję organu egzekucyjnego, zakres jego praw i obowiązków zostaje rozszerzony o te, które są domeną organu egzekucyjnego, jak na przykład wszczęcie postępowania egzekucyjnego (art. 26 u.p.e.a.). Konstrukcja ta oznacza jednak, iż jest on podmiotem prowadzącym postępowanie egzekucyjne. Przez to uprawnienia, które przysługiwałyby mu jako stronie ulegają uszczupleniu (np.: nie będzie mu przysługiwało zażalenie na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów - por. art. 34 ust. 5 u.p.e.a.). Potwierdził to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie o sygn. „[w] sytuacji gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, nie sposób mówić o związaniu organu stanowiskiem wierzyciela, gdyż oznaczałoby ono skierowanie wniosku do samego siebie. Powierzenie przez ustawodawcę wierzycielowi kompetencji organu egzekucyjnego odbywa się niewątpliwie kosztem uprawnień procesowych tego podmiotu jako wierzyciela (jednej ze stron postępowania egzekucyjnego) oraz kosztem jego kompetencji jako organu współuczestniczącego w postępowaniu egzekucyjny. Skoro brak jest podstaw do złożenia skierowanego do samego siebie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, tym bardziej nie ma ich w odniesieniu do związania takim wnioskiem".
Prawa i obowiązki wierzyciela mogą ulegać konkretyzacji nie tylko na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz także przepisów szczególnych, jak na przykład rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r.
Do praw i obowiązków wierzyciela zaliczamy m.in.:
W polskim porządku prawnym istnieją różne organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 1a pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Następnie, w art. 19 u.p.e.a. Pozostałe organy posiadają właściwość szczególną - do określonego zakresu spraw i do stosowania ograniczonego katalogu środków egzekucyjnych. Przepisy art. 19 § 1-5 i 7 u.p.e.a. zawierają wyliczenie organów uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych. Inne organy mogą prowadzić egzekucję tych należności tylko wówczas, gdy zostały do tego upoważnione przez przepisy ustaw szczególnych. Oznacza to, że o tym, jakie podmioty mogą być organami egzekucyjnymi, przesądzają nie tylko przepisy ustawy tzw. „egzekucyjnej”, lecz także przepisy innych ustaw - w tym Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Wniosek taki można wyprowadzić z treści art. Zgodnie z treścią art. 758 k.p.c. W postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy o procesie i dlatego należy przyjąć, że referendarz sądowy może dokonywać w postępowaniu egzekucyjnym czynności w wypadkach wskazanych w ustawie i ma w tym zakresie kompetencje sądu o czym stanowi art. 471 w zw. z art. Na marginesie należy wskazać, że do postanowień referendarza stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach sądu opartych na przepisie art. Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2020 roku poz. [1] m.in. art. 781, 926 § 1, art. 1151, 1152 k.p.c., a także referendarze sądowi zgodnie z art. 773 § 11, art. 7732 § 1 in fine, art. 781 § 11, art. 7956 § 2, art.
Postępowanie egzekucyjne w administracji
Egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki wymienione w art. 2 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy więc ona co do zasady obowiązków o charakterze publicznoprawnym m.in. podatków, grzywn i kar pieniężnych oraz należności z tytułu przychodów z prywatyzacji. Wskazane obowiązki powinny być co do zasady stwierdzone odpowiednim aktem. w którym akt ten został wydany. i opatrzeniu tytułu wykonawczego klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.
Natomiast gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem samodzielnie ocenia dopuszczalność egzekucji, sporządza tytuł wykonawczy i nadaje mu klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.
Stadium stosowania egzekucji - polega na podjęciu przez organ egzekucyjny środków przymusu polegających na wybraniu i zrealizowaniu środka lub środków egzekucyjnych.
Stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji - zakończenie egzekucji nie zawsze jest tożsame z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Po przeprowadzeniu egzekucji mogą być dalej dokonywane pewne czynności np. dokonuje się podziału sumy pozyskanej z egzekucji.
Postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych
Do spraw egzekucyjnych w rozumieniu k.p.c. należą wszystkie sprawy do których na gruncie art. 1 k.p.c. ten kodeks się stosuje. Należy więc przyjąć za zasadne dochodzenie na gruncie postępowania egzekucyjnego unormowanego w k.p.c. należności ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego, prawa pracy czy ubezpieczeń społecznych. Postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych w znacznej większości przypadków jest następstwem postępowania cywilnego rozpoznawczego, w którym to wydany zostaje wyrok lub zapada ugoda zobowiązująca do spełnienia świadczenia przez dłużnika. Należy przy tym pamiętać, że postępowanie egzekucyjne nie jest traktowane jako sankcja w rozumieniu prawa karnego, gdyż celem postępowania egzekucyjnego jest tylko doprowadzenie do wykonania obowiązków, nie zaś wyrządzenie zobowiązanemu dolegliwości. Dłużnik poprzez dobrowolne spełnienie zasądzonego świadczenia zawsze może uniknąć postępowania egzekucyjnego.
W ramach postępowania egzekucyjnego można wyróżnić 3 stadia:
Czym jest organ egzekucyjny?
Organy egzekucyjne są to organy, które prowadzą egzekucję, są więc podmiotami uprawnionymi do stosowania środków przymusu wobec zobowiązanego uchylającego się od spenienia obowiązku.
Organy egzekucyjne w administarcji są wymienione w art. 19 i art 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zasadniczo, w zakresie obowiązków pieniężnych, organem tym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, natomiast w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym takim organem egzekucyjnym jest zazwyczaj wojewoda.
Sprawa kształtuje się odmiennie w przypadku postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych, gdzie organami egzekucyjnymi na gruncie art. 758 k.p.c. i komornicy sądowi.
Rodzaje środków egzekucyjnych
Rodzaje środków egzekucyjnych można podzielić na środki egzekucji z należności pieniężnych i należności niepieniężnych.
Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym, w przeciwieństwie do egzekucji świadczeń pieniężnych, nie ma na celu uzyskania od dłużnika określonej kwoty pieniężnej. Środki egzekucji z należności niepieniężnych stosuje się w celu doprowadzenia dłużnika do zrealizowania pożądanego zachowania lub wydobycia określonej rzeczy. Do tej grupy środków egzekucyjnych zaliczamy np. grzywnę w celu przymuszenia, odebranie nieruchomości, egzekucję z oświadczeń woli i wykonanie zastępcze, w przypadku gdy wykonanie obowiązku można zlecić innej osobie za zobowiązanego i na jego koszt.
Do kategorii środków egzekucyjnych z należności pieniężnych należy zaliczyć m.in. takie środki egzekucyjne jak egzekucja z pieniędzy, czyli najprostszy i najczęściej stosowany środek oraz egzekucja z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z nieruchomości albo z udziału w spółce z o.o.
Czym różni się postępowanie egzekucyjne od egzekucji?
Postępowanie egzekucyjne służy urzeczywistnieniu norm prawa materialnego i jest sposobem prowadzenia egzekucji. Jest to pojęcie szersze od samej egzekucji, która oznacza tylko pewnien etap postępowania egzekucyjnego polegający na stosowaniu środków przymusu, mających na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonia ciążących na nim obowiązków pieniężnych lub niepieniężnych. Możliwa jest więc sytuacja, w której wszczęte wcześniej postępowanie egzekucyjne zostało zakończone na skutek umorzenia postępowania, a do egzekucji w ogóle nie doszło, jak i sytuacja w której po zakończeniu egzekucji w dalszym ciągu toczy się postępowanie egzekucyjne, ponieważ pomimo wyegzekwowania już wymaganego prawem obowiązku nie doszło jeszcze do podziału sum, które zostały uzyskane w drodze egzekucji.
Podsumowując postępowanie egzekucyjne służy ochronie praw wierzyciela do otrzymania należnego mu świadczenia, w przypadku gdy zobowiązany uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku.

Egzekucja administracyjna - zasady ogólne
Zasady postępowania oraz środki przymusu, jakie mogą być stosowane przez administracyjne organy egzekucyjne w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków, uregulowane zostały w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, z późn. zm.). Organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze pieniężnym jest naczelnik urzędu skarbowego, a także - w ograniczonym zakresie - organy wymienione w art. 19 ustawy, np. właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie należności, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki o charakterze pieniężnym, zgodnie z art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji:
Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Możliwe jest również dochodzenie należności pieniężnych - bez konieczności wydawania decyzji, jeżeli wynikają one odpowiednio z:
W takiej sytuacji niezbędne jest, aby:

tags: #organ #egzekucyjny #czyli #kto