pkp windykacja należności zasady działania
Strony zawierają umowę. Jedna z nich ją wypełnia, domagając się od drugiej płatności. Pojawia się problem z pieniędzmi. Dług zaczyna rosnąć, wierzyciel przypominać o spłacie, obie strony się denerwują, konto bankowe świeci pustkami. Cierpliwość ma jednak swoje granice i gdy polubowne rozwiązania nie przynoszą efektu, na drogę wchodzi sąd, który wydaje wyrok. Kilka tygodni później w mieszkaniu, zakładzie pracy pojawia się komornik i egzekwuje należności. Tak w skrócie wygląda proces windykacyjny.
W świetle przepisów windykacja oznacza zbiór czynności prowadzących do wykonania przez dłużnika zobowiązania jakie zaciągnął wobec wierzyciela. Postępowanie odbywa się etapowo, od prób słownego i pisemnego porozumienia się, aż do gromadzenia dowodów, przeprowadzenia sprawy sądowej, a w dalszej kolejności postępowania egzekucyjnego. Najczęściej dłużnik doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że nie płaci i celowo zbywa swojego wierzyciela, przesuwając terminy spłaty. Bywają jednak sytuacje, gdy w grę wchodzi zwyczajne niedbalstwo, pomyłki w terminach lub, co gorsza, uzależnianie swojej sytuacji finansowej od innych. Tworzy się w ten sposób piramida finansowa, w której podmioty są zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami i od uzyskania pieniędzy uzależniają spłaty długów.
„Na tym etapie postępowania kluczową sprawą jest uznanie na piśmie przez zobowiązanego tego, że dług istnieje. Następnie określa się sposoby spłaty, doprecyzowuje się termin, spłatę zobowiązania rozkłada się na raty.” Gdy dłużnik unika kontaktu, nie stosuje się do ponawianych wezwań do zapłaty, a kolejne monity nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, wtedy koniecznym jest wejście na drogę sądową. Należy pamiętać, że takie rozwiązanie jest możliwe tylko wtedy, jeśli nie upłynął okres przedawnienia roszczeń. Gdy upłynie termin przedawnienia można oczywiście dalej dochodzić takiej wierzytelności przed sądem. Sąd z urzędu nie bada kwestii przedawnienia. Najczęściej jednak dłużnicy są świadomi, iż ich dług uległ przedawnieniu. W sytuacji, gdy w toku procesu dłużnik podniesie zarzut przedawnienia powództwo jest oddalane, natomiast wierzyciel zobowiązywany jest do ponoszenia kosztów postępowania drugiej strony jako strona przegrywająca.
Warto wskazać, iż każda czynność podjęta przez wierzyciela przed sądem lub organem zmierzająca do odzyskania wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia. Wspomniane przerwanie biegu przedawnienia oznacza tyle, iż termin ten zaczyna biec na nowo. W momencie przygotowywania się do postępowania sądowego dla wierzyciela najważniejszą sprawą jest zgromadzenie odpowiedniej dokumentacji, która potwierdzi nasze tezy o istnieniu długu i obowiązku jego spłaty. „Podstawową sprawą jest posiadanie szczegółowych informacji na piśmie o zobowiązaniu - podstawie zaistnienia długu, jego wysokości oraz zasadności” - wymienia Joanna Ułasiuk z Omega Kancelarie Prawne.
Następne w kolejności są dokumenty o samym dłużniku - adres zamieszkania, prowadzona przez niego działalność, dane kontaktowe i jeśli to możliwe jego możliwości finansowe. Gdy orzeczeniem sądu zostanie uzyskany tytuł egzekucyjny wierzyciel powinien postarać się o uzyskanie klauzuli wykonalności. Odbywa się to co do zasady na wniosek wierzyciela. „Wyrok lub nakaz zapłaty opatrzone w klauzulę wykonalności, wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, zawierającym dane o dłużniku kierowane są do komornika.”
Najczęściej odbywa się to poprzez zajęcie rachunku bankowego, jednak uzależnione jest to od posiadania odpowiednich środków na koncie dłużnika. Innym sposobem jest egzekucja z wynagrodzenia o pracę. Należy pamiętać, iż wynagrodzenie z umowy o pracę podlega ochronie na zasadach określonych w Kodeksie Pracy. Sprowadza się to tego, iż pewne części wynagrodzenia wolne są od zajęcia i nie mogą być przez komornika egzekwowane. Inaczej rzecz się w przypadku umów cywilnoprawnych, tzw. „umów śmieciowych”. Wynagrodzenie otrzymywane z tytułu umowy o dzieło oraz umowy zlecenia nie podlega ochronie. A zatem do komornika przekazywane będzie pełne wynagrodzenie, bez jakichkolwiek pomniejszeń.
Komornik może także zająć ruchomości (pojazdy, meble, kosztowności) lub nieruchomości (domy, mieszkania, działki) należące do dłużnika. Warto jednak pamiętać, że zanim dojdzie do egzekucji komorniczych mija długa droga i często przed podpisywaniem umowy z kontrahentami lepiej przeprowadzać wywiad gospodarczy. Warto ustalić czy płacą terminowo, czy nie zalegają ze realizacją zobowiązań. PKP S.A. uruchamia specjalny program, który ma pomóc Klientom mieszkaniowym Spółki w spłacie dotychczasowego zadłużenia na dogodnych warunkach. PKP S.A. Klienci, którzy zdecydują się przystąpić do programu, będą spłacali dotychczasowe zadłużenie w ratach, wraz z bieżącym czynszem. W zamian za to, zawarta z PKP S.A. ugoda, umożliwi wstrzymanie naliczania dalszych odsetek od zaległości, a Klient otrzyma możliwość zwrócenia się do Spółki z prośbą o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i ewentualne przywrócenie tytułu prawnego do lokalu.
- PKP S.A. posiada ponad 22 tysiące mieszkań. Część naszych lokatorów ma trudności z bieżącym regulowaniem zobowiązań wynikających z tytułu najmu. Przeprowadzone przez nas ankiety wykazały, że aż 93% osób chce uregulować swoje zobowiązania wobec PKP S.A. Uruchamiany przez nas Program Oddłużeniowy ma im w tym pomóc i zmotywować do bieżącego regulowania opłat za czynsz. PKP S.A. ograniczy koszty, dzięki mniejszej liczbie postępowań sądowych i komorniczych - mówi Łukasz Szarawara, Dyrektor Zarządzający ds. finansowych PKP S.A. Program organizowany będzie na terenie całej Polski przez okres 36 miesięcy. W sumie obejmie trzy roczne okresy rozliczeniowe. Będą mogli przystąpić do niego Klienci, których zadłużenie bieżące będzie większe niż trzykrotność czynszu.
***W 2013 r. PKP S.A. przeprowadziła proces centralizacji, którym objęto również Departament Windykacji. Od momentu centralizacji, departament wprowadził wiele nowych rozwiązań, które znacząco wpłynęły na poprawę efektywności podejmowanych działań - uproszczono przepisy (dotychczasowe instrukcje zastąpiono jednym dokumentem), wprowadzono różnorodne kanały do kontaktu z Klientami (w tym Call Center) i narzędzia informatyczne wspierające proces windykacji. Biuro Administracji i Eksploatacji Nieruchomości w Centrali PKP S.A. oraz Oddziały Gospodarowania Nieruchomościami PKP S.A. dokładają wszelkich starań, aby zapewnić najwyższy komfort na dworcach kolejowych i innych nieruchomościach należących do Spółki.
Wezwanie do zapłaty to mandat. Gdy kontroler stwierdzi brak biletu lub uprawnień do ulgi, ma obowiązek pobrać należność taryfową, oraz opłatę dodatkową. Choć opłata ta pełni niejako funkcję karną wobec próby nieuprawnionego przejazdu, nie jest karą grzywny. Przede wszystkim - nie jest to mandat karny. Mandaty mogą nakładać jedynie funkcjonariusze służb porządkowych (np. policji czy Straży Ochrony Kolei). Opłatę dodatkową można od razu wnieść u konduktora, za pokwitowaniem. Zazwyczaj jest wtedy znacznie obniżona. Co ważne, uregulowanie należności nie zamyka nam drogi do reklamacji. Jeżeli nie zgadzamy się na zapłatę na miejscu, kontroler wystawia Wezwanie do zapłaty. W tym celu musi nas wylegitymować. Odmowa okazania dokumentu tożsamości spowoduje konieczność wezwania służb mundurowych, co może przełożyć się na opóźnienie pociągu, jeżeli kontroler uzna, że w inny sposób nie jest w stanie sprawdzić tożsamości pasażera na gapę. Służby mundurowe nie sprawdzają biletów! Nie mogą zatem podważać podjętej przez kontrolera czy konduktora decyzji, co do zasadności naliczenia opłaty dodatkowej. Wezwanie to tylko wylegitymowanie pasażera.
Na nic zda się opisywanie policji genezy problemu i prośby o wpłynięcie na decyzję konduktora. Odmowa przyjęcia Wezwania do zapłaty nie wstrzyma windykacji. Przed pokwitowaniem odbioru Wezwania mamy prawo zapoznać się z jego treścią. Możemy wówczas dostrzec błędy i żądać ich poprawienia. W przeciwieństwie do podpisu na mandatach karanych nasz podpis na Wezwaniu nie oznacza „przyznania się do winy”. Jeżeli nasz adres zamieszkania różni się od tego, który widnieje w okazanym dokumencie, powinniśmy poinformować o tym kontrolera. Możemy wpisać to w polu „uwagi pasażera”. Leży to wyłącznie w naszym interesie, chyba że chcemy, aby w sprawie zapadały decyzje bez naszej wiedzy.
Jeżeli jednak emocje wezmą górę i urządzimy kontrolerowi karczemną awanturę, nie powinno nas zdziwić, że stwierdzi on naszą odmowę - i zachowa niepodpisane przez nas Wezwanie. Nieodebranie przesyłki od przewoźnika (a później np. z sądu) nie wstrzymuje dochodzenia roszczeń. Z reguły przewoźnicy występują do sądu o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Toczy się ono na posiedzeniu niejawnym, czyli bez rozprawy. Nikt nas tam nie wezwie, zatem niczego nie będziemy zeznawać. Wystawiony przez sąd nakaz zostanie nam wysłany pocztą (na adres z Wezwania do zapłaty). Jego nieodebranie jest widziane przez prawo jako doręczenie, ze skutkiem na ostatni dzień awizowania. Następnie biegnie dwutygodniowy termin na zapłatę należności lub na wniesienie sprzeciwu. W przypadku prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc, a sąd dopiero wtedy wyznacza rozprawę. W innym wypadku nakaz zapłaty ma skutek prawomocnego wyroku.
Podstawowy termin przedawnienia roszczeń przewozowych wynosi rok. Po prawomocnym wyroku sądu wydłuża się jednak do 6 lat. Na tym etapie łączna należność powiększa się o koszty sądowe. Tylko w najtrudniejszych sprawach komornik „puka do drzwi”. Bardziej prawdopodobne jest to, że bez problemu sprawdzi numer naszego rachunku bankowego i zabierze z niego należną kwotę wraz z tzw. kosztami komorniczymi. Zobowiązania należy spłacać. Obecnie powód ma obowiązek wykazać przed sądem datę wymagalności roszczenia, a sąd z urzędu powinien zweryfikować, czy dług konsumenta nie jest przedawniony. Zgodnie z ogólną zasadą, sąd pomija spóźnione wnioski, twierdzenia i dowody. Ale uwaga - przepisy stanowią, że w wyjątkowych przypadkach sąd może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Podczas tej oceny sąd bierze pod uwagę m.in. wpływ zachowania dłużnika na opóźnienie przedsiębiorcy w dochodzeniu roszczenia. Jeżdżenie na gapę może się nie opłacić. Jeżeli nie jesteśmy biegli w opisanych procedurach, warto zawczasu skorzystać z fachowej pomocy prawnej - np. oddać ją do oceny miejskiego (powiatowego) rzecznika konsumentów czy Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Jeżeli zrobimy to dopiero wtedy, kiedy grunt zacznie palić nam się pod nogami, wówczas i te instytucje mogą mieć związane ręce - nawet wtedy, gdy pierwotnie mieliśmy rację.
W kontekście praktyki, warto zaznaczyć, iż część materiałów PKP S.A. dotyczy centralizacji Departamentu Windykacji oraz wprowadzonych udoskonaleń komunikacyjnych, które miały usprawnić proces windykacji i obsługę klientów. Zmiany obejmowały uproszczenie przepisów, uruchomienie Call Center i narzędzi informatycznych wspierających proces windykacji. Biuro Administracji i Eksploatacji Nieruchomości w Centrali PKP S.A. oraz Oddziały Gospodarowania Nieruchomościami PKP S.A. dokładają wszelkich starań, aby zapewnić najwyższy komfort na dworcach kolejowych i innych nieruchomościach należących do Spółki.
W kontekście czynności windykacyjnych ważne są także praktyczne uwagi dla podróżnych: pasażer musi posiadać właściwy bilet, a w razie ulgi - dokument potwierdzający uprawnienia. W sytuacji braku biletu, kontroler ma obowiązek pobrać należność taryfową oraz opłatę dodatkową; nałożenie kar w postaci mandatu jest domeną innych służb (policja, Straż Ochrony Kolei). Opłatę dodatkową można uiścić od razu u konduktora. Zwykle jest to koszty niższe niż ostateczna należność. Odmowa zapłaty na miejscu skutkuje Wezwaniem do zapłaty i koniecznością legitymowania się. Nieodebranie Wezwania nie wstrzymuje roszczeń - przewoźnik może wytoczyć powództwo o nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Nakaz zapłaty, po prawomocnym wyroku lub po wniesieniu sprzeciwu, może prowadzić do egzekucji komorniczej.
Podstawowy termin przedawnienia roszczeń przewozowych wynosi rok; po prawomocnym wyroku - 6 lat. Koszty sądowe mogą być doliczane do należności. Zdarza się, że komornik wszczyna egzekucję, a wierzyciel dokonuje zajęcia rachunku bankowego lub ruchomości. W praktyce, najczęściej dłużnik ma możliwość spłaty długów na wcześniejszych etapach windykacji, a programy takie jak omawiane programy PKP S.A. mają na celu ograniczenie kosztów i liczby postępowań sądowych oraz komorniczych. W razie potrzeby warto skorzystać z pomocy prawnej u miejskiego (powiatowego) rzecznika konsumentów lub Urzędu Transportu Kolejowego.
Praktyczne wskazówki dotyczące windykacji należności
- Zgromadź dokumenty potwierdzające istnienie długu: umowy, faktury, korespondencję.
- Ustal wiarygodność danych dłużnika: adres zamieszkania, dane kontaktowe, możliwości finansowe.
- Przygotuj plan spłaty i ewentualne restrukturyzacje zadłużenia, jeśli to możliwe.
- Rozważ konsultację z prawnikiem lub organem ochrony konsumenta na wypadek sporów.
- Sprawdź terminy przedawnienia i ewentualne przerwy biegu przedawnienia.
Znaczenie klauzuli wykonalności i tytułu egzekucyjnego
Po uzyskaniu wyroku, z urzędu lub na wniosek wierzyciela, dochodzi do uzyskania klauzuli wykonalności i przekazania sprawy komornikowi. To umożliwia zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości lub nieruchomości dłużnika. Ochrona pracownika ogranicza niektóre części wynagrodzenia, natomiast przy umowach cywilnoprawnych ochrona nie obowiązuje. W praktyce warto rozważyć możliwości mediacji i ugód, które mogą ograniczyć koszty egzekucji i umożliwić szybsze wyjście z długu.
Windykacja - jak działa, co zrobić NAJPIERW, a czego nie - etapy windykacji
Warto pamiętać, iż nie każdy przypadek wymaga natychmiastowej eskalacji - często odpowiednia komunikacja i transparentne warunki spłaty pomagają uniknąć kosztownej egzekucji. W razie wystąpienia problemów z uregulowaniem należności, skorzystanie z pomocy specjalistów oraz wczesne podjęcie kroków prawnych może znacząco wpłynąć na ostateczny wynik.
tags: #pkp #windykacja #kolejowa