Postępowanie egzekucyjne w sprawach alimentacyjnych: co musisz wiedzieć

Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Oboje rodzice są zobowiązani do utrzymywania nieletniego potomstwa. Zasądzając alimenty na rzecz dziecka sąd zobowiązuje rodzica, który z dzieckiem nie zamieszkuje na co dzień, do łożenia na jego utrzymanie. Niekiedy dochodzi jednak do sytuacji, w której zobowiązany uchyla się od spoczywającego na nim obowiązku. Stanowi to problem dla rodzica sprawującego opiekę nad dzieckiem, ponieważ całość obowiązków finansowych spada na jego barki. W takim przypadku warto rozważyć udanie się po pomoc do komornika sądowego. Zwrócenie się do komornika o egzekucję alimentów to krok, który możesz wykonać, gdy dłużnik nie wywiązuje się z nałożonego przez sąd obowiązku alimentacyjnego. Pamiętaj, że jeżeli dłużnik spłacił zobowiązania zaległe, a także ma termin spłaty alimentów bieżących do 10 - go każdego miesiąca, to nie możesz wszcząć postępowania egzekucyjnego do końca tego terminu. Egzekucję alimentów możesz wszcząć w momencie gdy istnieje zaległość i opóźnienie w płatności. Przykładowo - jeżeli były mąż/żona ma płacić alimenty do 10 - go kwietnia i do końca dnia 10 - go kwietnia nie otrzymasz środków, to 11 go kwietnia masz możliwość wszczęcia egzekucji. Powyższe działanie wynika z reguły tzw. ,,uznania rachunku wierzyciela”. Oznacza to, że w przypadku zobowiązań cywilnoprawnych, moment faktycznej zapłaty w przypadku przelewu bankowego nie jest związany z momentem, w którym konto dłużnika jest obciążane, lecz z chwilą, gdy środki wpłyną na konto wierzyciela. W wyniku transakcji bezgotówkowej, konto dłużnika jest obciążane określoną kwotą, która po pewnym czasie zostaje zaksięgowana na koncie wierzyciela. Chociaż w momencie obciążenia konta, dłużnik traci kontrolę nad przelanymi pieniędzmi, dla wierzyciela jest to kwestia drugorzędna, ponieważ dopiero po wpłynięciu środków na jego konto, może on z nich skorzystać. Zanim zdecydujesz się na wszczęcie egzekucji, warto upewnić się, że dłużnik rzeczywiście zaniechał płatności. Egzekucja jest procedurą ostateczną. Jeśli nie masz pewności, czy Twoja sytuacja kwalifikuje się do wszczęcia egzekucji, skonsultuj się z komornikiem. Pamiętaj, że egzekucja alimentów może być wszczęta w dowolnym momencie, gdy dłużnik przestaje płacić. Podsumowując, wszczęcie egzekucji alimentów to ważny krok, który można podjąć w przypadku, gdy dłużnik nie spełnia swoich zobowiązań alimentacyjnych. Jest to procedura przewidziana dla sytuacji, gdy zobowiązane do płatności osoby nie wywiązują się z nałożonych na nich przez sąd obowiązków. Przed wszczęciem egzekucji konieczne jest posiadanie odpowiedniego tytułu wykonawczego, który stanowi podstawę prawną do podjęcia działań przez komornika. Proces ten rozpoczyna się od złożenia wniosku o egzekucję wraz z niezbędnymi dokumentami.

W dyskusjach na temat alimentów zazwyczaj na pierwszy plan wysuwają się osoba uprawniona oraz problem zabezpieczenia jej terminowych i pełnych świadczeń. Przemawia za tym zarówno cel alimentów, którym jest zapewnienie koniecznych kosztów utrzymania wierzycielom, jak i ciągle jeszcze niedoskonała ich ściągalność. Z tegorocznych danych Krajowego Rejestru Długów wynika bowiem, że zadłużenie osób uchylających się od obowiązku alimentacyjnego idzie w miliardy. Dzieje się tak, pomimo że uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego w niektórych sytuacjach może stanowić nawet przestępstwo (art. 209 KK).

Kim jest komornik i kiedy się do niego zgłosić?

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy Sądzie Rejonowym. W sytuacji, gdy wierzyciel żąda wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ma on prawa odmówić. W sprawie alimentacyjnej komornik jest uprawniony do egzekwowania od dłużnika zarówno alimentów bieżących, jak i zaległych. Warto zaznaczyć, iż w przypadku świadczeń zaległych, już jeden dzień opóźnienia w płatności uprawnia wierzyciela do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji. W związku z tym w sytuacji nieuiszczenia alimentów przez zobowiązanego, reakcja drugiej strony może być natychmiastowa.

Komornik sądowy to funkcjonariusz publiczny działający przy Sądzie Rejonowym. Zgłoszenie do niego powinno nastąpić w sytuacji, gdy zobowiązany do płacenia alimentów uchyla się od tego obowiązku. W przypadku zaległości alimentacyjnej, wystarczy jeden dzień opóźnienia w płatności, aby wierzyciel mógł złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji.

Jeżeli rodzic raz się spóźni z zapłatą świadczenia, drugi może wystąpić do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. A to może oznaczać, że dłużnik nawet i przez kilkadziesiąt lat będzie musiał płacić za pośrednictwem komornika.

Wymagane dokumenty i koszty postępowania

Udając się do komornika należy pamiętać o zabraniu ze sobą odpowiednich dokumentów. Egzekucja sądowa prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego, tj. tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Zgodnie z art. 1082 KPC tytułowi egzekucyjnemu, zasądzającemu alimenty, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Ponadto konieczne jest złożenie stosownego wniosku o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, w którym wskazać należy m.in. dane osobowe: małoletniego, jego przedstawiciela ustawowego oraz dłużnika; należności, które mają zostać wyegzekwowane, a także sposoby prowadzenia egzekucji. Jeżeli wnioskodawca posiada wiedzę odnośnie majątku dłużnika, w szczególności rachunków bankowych czy miejsca zatrudnienia, warto poinformować o tym komornika. Jednak brak takowych danych nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania, gdyż komornik podejmie działania mające na celu ustalenie składników majątku zobowiązanego. Jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciela reprezentuje adwokat bądź radca prawny, wymagane jest również złożenie stosownego pełnomocnictwa.

Do komornika należy zabrać tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności oraz złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W tym wniosku powinny znajdować się dane osobowe małoletniego, jego przedstawiciela ustawowego oraz dłużnika, a także informacje o należnościach do wyegzekwowania i o sposobach prowadzenia egzekucji.

W przypadku egzekucji alimentów wierzyciel nie jest obciążony kosztami postępowania. W związku z tym w momencie wszczęcia sprawy nie wzywa się go do uiszczenia zaliczki na wydatki gotówkowe poniesione przez komornika. Przepisy jasno stanowią, iż wszystkie koszty ponosi dłużnik alimentacyjny.

Nie, wierzyciel nie jest obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego. Wszystkie koszty postępowania ponosi dłużnik alimentacyjny.

Wyrok zasądzający alimenty to dopiero pierwszy etap do uzyskania pieniędzy potrzebnych do zaspokajania potrzeb dziecka. Samo orzeczenie nie daje gwarancji, że dłużnik alimentacyjny będzie regulował swoje zobowiązania, albo że będzie regulował je na czas. Co do zasady nie ma obowiązku, aby kwestie alimentów rozstrzygane były przez sądy. W sytuacjach, w których rodzice są w stanie się porozumieć, nie ma przeszkód, aby kwestia ta była w ogóle niesformalizowana. W razie takiej potrzeby, rodzice mogą kwestię uregulować na drodze umowy (np. w formie aktu notarialnego), albo też zawrzeć ugodę przed mediatorem lub sądem. Najczęściej jednak - z uwagi na konflikt rodziców - zachodzi konieczność sądowego rozstrzygnięcia co do obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka. Problemu nie ma, jeśli rodzic dobrowolnie reguluje swoje zobowiązania. Trudniejsza sytuacja jest, gdy rodzic nie płaci, lub nie robi tego w terminie. W takim przypadku, wyrok to pierwszy krok do zaspokojenia potrzeb dziecka. Po uzyskaniu wyroku, z pomocą wierzycielowi przychodzi komornik, który prowadzi postępowanie egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania należnych dziecku kwot.

Egzekucja alimentów na dziecko powinnaś zacząć od sporządzenia wniosku egzekucyjnego. W owym piśmie należy dokładnie wskazać roszczenie, tj. w naszym wypadku wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi w celu wyegzekwowania zasądzonych należności alimentacyjnych. Należy wskazać czy chodzi jedynie o świadczenia zaległe, czy też o te przyszłe.

Co istotne i o czym musisz pamiętać, to określenie sposobu egzekucji. Polega to na wskazaniu majątku dłużnika, w stosunku do którego komornik ma skierować swoje czynności. Egzekucja może być przeprowadzona z ruchomości (np. samochodu, sprzętu RTV, dzieł sztuki czy biżuterii), nieruchomości (np. mieszkania, domu, gruntu), rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności dłużnika.

Do wniosku dołączasz odpis wyroku zasądzającego alimenty wraz z klauzulą wykonalności.

Zastanawiasz się gdzie zgłosić wniosek egzekucyjny? Zapewne wiesz, że do komornika. Tylko jakiego? Tutaj na szczęście prawodawca ułatwił wierzycielowi alimentacyjnemu tę kwestię. Działa tu tzw.właściwość przemienna. Oznacza to, że możesz wybrać jednego z komorników mających siedzibę w okręgu sądu właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania lub miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Masz tutaj wolny wybór i nie musisz go uzasadniać.

Co może komornik?

Komornik prowadzi egzekucję w sposób wskazany przez wierzyciela we wniosku. Możliwe jest zajęcie m.in. wierzytelności na rachunku bankowym dłużnika, wynagrodzenia za pracę, ruchomości oraz innych wierzytelności. Warto podkreślić, iż w przypadku postępowania alimentacyjnego brak jest kwoty wolnej od zajęcia. Oznacza to, iż komornik może dokonywać potrąceń nawet z minimalnego wynagrodzenia za pracę, a kwoty z rachunku bankowego podlegają zajęciu w całości. Istotny jest również fakt, iż alimenty „posiadają pierwszeństwo” przed innymi należnościami. W związku z tym w przypadku, gdy komornik prowadzi przeciwko dłużnikowi także inne postępowania, wyegzekwowane środki zostaną w pierwszej kolejności zaliczone na poczet alimentów.

Komornik może zająć różne składniki majątku dłużnika, takie jak wierzytelności na rachunku bankowym, wynagrodzenie za pracę, ruchomości oraz inne wierzytelności. W przypadku alimentów, brak jest kwoty wolnej od zajęcia, co oznacza, że komornik może dokonać potrąceń nawet z minimalnego wynagrodzenia.

Komornik ma obowiązek z urzędu przeprowadzać dochodzenie w celu ustalenia zarobków i stanu majątkowego dłużnika oraz jego miejsca zamieszkania. Czynności w celu ustalenia miejsca zamieszkania i miejsca pracy dłużnika mogą przeprowadzić organy Policji na wniosek komornika, jeżeli środki zastosowane przez komornika okażą się bezskuteczne.

Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie egzekucji komornik wszczyna postępowanie egzekucyjne. W pierwszym kroku zawiadamia dłużnika o wszczęciu egzekucji i wzywa go do zaspokojenia wierzyciela. Udziela mu przy tym wszelkich informacji o wysokości długu, kosztach postępowania oraz konsekwencjach braku spłaty.

Jeżeli dłużnik, mimo wezwania komorniczego, w dalszym ciągu nie wykonuje swoich powinności wobec wierzyciela, komornik dokonuje czynności egzekucyjnych w ścisłym tego słowa znaczeniu. Mianowicie zajmuje wynagrodzenie dłużnika. Komornik może zająć część pensji dłużnika, lecz nie więcej niż połowę.

Jeżeli egzekucja z wynagrodzenia okazuje się nieskuteczna (np. dłużnik nie pracuje lub pracuje na czarno), komornik sięga po inne składniki majątku, takie jak środki zgromadzone na rachunkach bankowych, ruchomości i nieruchomości.

Dłużnik musi mieć świadomość, że postępowanie egzekucyjne to nie tylko obowiązek zapłaty kwoty alimentów, to również koszty komornicze. Oznacza to, że jeżeli sąd zasądził świadczenie alimentacyjne w wysokości 1000 zł, to dłużnik będzie musiał co miesiąc uiszczać 1100 zł(obowiązuje opłata stosunkowa w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia).

Składniki majątku podlegające zajęciu komorniczemu

Bezskuteczna egzekucja - co dalej?

Pomimo rzetelnych działań komornika sądowego może dojść do sytuacji, w której brak jest składnika majątku dłużnika umożliwiającego skuteczną egzekucję. W takim przypadku po upływie dwóch miesięcy postępowania należy złożyć do komornika wniosek o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji oraz o dokonywanych przez dłużnika wpłatach (bądź ich braku). Dokumenty te umożliwią ubieganie się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Ponadto wierzycielowi przysługuje prawo skierowania wniosku do prokuratora o pociągnięcie dłużnika do odpowiedzialności karnej za uchylanie się od alimentacji.

Co zrobić, gdy egzekucja jest bezskuteczna? Jeśli egzekucja jest bezskuteczna, po upływie dwóch miesięcy od rozpoczęcia postępowania, należy złożyć do komornika wniosek o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Na podstawie tego dokumentu można ubiegać się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Bezskuteczną jest egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Bezskuteczność egzekucji potwierdza stosownym zaświadczeniem komornik sądowy prowadzący egzekucję.

Dłużnicy, także i ci alimentacyjni mają sporo pomysłów na uniemożliwianie egzekucji. Nagle, w trakcie postępowania egzekucyjnego, okazuje się, że dłużnik w zasadzie nie ma żadnego majątku i w ogóle nie ma pracy. Komornik niestety w takich sytuacjach jest bezsilny. To, że komornik nie ma jak wyegzekwować alimentów, nie oznacza, że wierzyciel nie może już nic zrobić. podjąć wszelkie czynności zmierzające do zabezpieczenia majątku dłużnika, np. Osoba uprawniona do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji, może złożyć wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Wniosek składa się do organu właściwego wierzyciela, którym jest właściwy - ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej - wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Do wniosku dołącza się zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji wraz z informacjami o stanie egzekucji, przyczynach bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania alimentów. Sposoby administracyjnego dyscyplinowania dłużnika określone zostały w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, który ma na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie dziecka.

Co gdy dłużnik uchyla się od płacenia? Nie zaskoczę Cię, stwierdzając, że duża część dłużników alimentacyjnych nie chce z własnej woli płacić na swoje dzieci i uchyla się na wszelkie sposoby, aby tego nie robić. Dłużnicy rezygnują z umów o pracę, „zatrudniają” się na czarno, przepisują swoje nieruchomości na osoby bliskie, czyszczą swoje rachunki bankowe oraz ukrywają cenne przedmioty. W takiej sytuacji komornik ma związane ręce, gdyż może on działać wyłącznie w granicach prawa. To nie firma windykacyjna, która działa w sposób quasi-legalny wręcz wymuszając spłacenie długu, np. poprzez nękanie telefonami, wizytami w miejscu zamieszkania dłużnika czy też zastraszanie. Komornik, jeżeli nie ma z czego egzekwować, stwierdza bezskuteczność postępowania egzekucyjnego (lecz nie umarza postępowania).

Co wtedy należy robić? Na pewno nie załamywać rąk. Jeżeli wiesz, że Twój były partner wyzbył się majątku, aby nie płacić alimentów, np. sprzedał lub darował mieszkanie, możesz złożyć do sądu tzw.skargę pauliańską. Rozporządzanie majątkiem ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela jest wzruszalne i sąd może taką czynność uznać za bezskuteczną.

Możesz również zainicjować postępowanie mające na celu zdyscyplinowanie dłużnika. Aby tego dokonać, musisz złożyć stosowny wniosek do organu, jakim jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na zamieszkanie dłużnika. W takiej sytuacji organ jest obowiązany do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, jego stanu zdrowia oraz przyczyn niewywiązywania się ze swoich obowiązków alimentacyjnych. Dłużnik składa swoje oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Świadome kłamstwa dłużnika mogą zatem się bardzo mocno na nim zemścić.

Jeżeli dłużnik rzeczywiście nie posiada środków na zapłatę alimentów, organ ma prawo zobowiązać go do zarejestrowania się jako osoba bezrobotna i rozpoczęcia poszukiwania pracy. Jeżeli jednak organ uzna, że dłużnik uchyla się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, może wszcząć postępowanie karne z art. 209 KK. W skrajnych przypadkach takie zachowanie dłużnika może doprowadzić do skazania go nawet na rok więzienia.

Jeżeli wszystkie podjęte przez Ciebie kroki nie przyniosły skutku, pozostaje jeszcze fundusz alimentacyjny. Świadczenia z funduszu przysługują osobie uprawnionej (tj. dziecku) do ukończenia przez nią 18 roku życia, a w przypadku gdy się uczy w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia, w przypadku natomiast posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Fundusz wypłaci Ci świadczenie, o ile spełniasz ustawowe kryterium dochodowe, tj. jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209 zł. Niestety fundusz może nie pokryć zasądzonych alimentów na dziecko. Wypłacany limit to 500 zł.

Po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Zawiadomienie o możliwości popełnienia przez dłużnika alimentacyjnego przestępstwa określonego w art. 209 KK.

Dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Ponadto organ właściwy wierzyciela przekazuje do biur informacji gospodarczej znajdujących się w wykazie ministra właściwego do spraw gospodarki informacje gospodarcze o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy. Ponadto zamieszcza w Krajowym Rejestrze Zadłużonych informacje, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1909), w zakresie zobowiązań, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Sprawy rodzinne związane dodatkowo ze świadczeniem na rzecz dziecka mogą wywoływać nadmierne emocje pomiędzy stronami postępowania. Nieoceniona staje się wtedy pomoc pełnomocnika zawodowego. Adwokat Monika Zajko oferuje możliwość sporządzenie wniosku o wszczęcie egzekucji, utrzymywanie stałego kontaktu z komornikiem prowadzącym sprawę, a także merytoryczne wsparcie na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Alimenty na dziecko - od czego zależą, jak obliczyć ich wysokość? #alimenty #rozwód #praworodzinne

Najpopularniejsze pytania i odpowiedzi

Kim jest komornik sądowy i kiedy powinienem do niego zgłosić?

Jakie dokumenty powinienem zabrać ze sobą, zgłaszając się do komornika?

Czy muszę ponosić koszty postępowania egzekucyjnego?