Egzekucja alimentów za granicą: polskie prawo i procedury
Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego jest w Polsce zjawiskiem bardzo powszechnym, stanowiącym przestępstwo. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych może być szczególnie utrudniona w sytuacji, gdy dłużnik ukrywa się lub przebywa za granicą. Dłużnik ma wprawdzie prawo wyjechać za granicę, ale nie zwalnia go to z obowiązku płacenia alimentów. Przepisy unijne i zharmonizowane z nimi przepisy polskie pozwalają wierzycielom alimentacyjnym sięgnąć po przychody osiągane przez dłużników za granicą celem zaspokojenia należności alimentacyjnych.
Podstawy prawne egzekwowania alimentów za granicą
Alimentów od partnera przebywającego za granicą można domagać się na podstawie Rozporządzenia Rady (WE) Nr 4/2009, Konwencji haskiej z 2007 r., Konwencji nowojorskiej z 1956 r., umów dwustronnych oraz na podstawie wzajemności w przypadku Kanady. To jaka podstawa prawna znajdzie zastosowanie w danym przypadku zależy od tego, gdzie dłużnik alimentacyjny ma miejsce zamieszkania lub przebywa.
W przypadku egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego poza Polską wierzyciel powinien udać się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sądu okręgowego, do Sekcji obrotu prawnego z zagranicą, gdzie zostanie poinstruowany w zakresie wymaganej dokumentacji.
Należy przy tym pamiętać, że z dniem 31 grudnia 2020 r. Wielka Brytania wyszła z UE, w związku z czym Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 nie stanowi już podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od osób przebywających na terenie UK, a stanowi ją Konwencja haska z 2007 r.
Podstawą do egzekwowania alimentów między Polską a Islandią jest Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Lugano 30 października 2007 r. (Dz. Urz. UE L 339 z dnia 21 grudnia 2007 r.).
Jak dochodzić egzekucji za granicą?
Wierzyciel alimentacyjny chcąc dochodzić swoich roszczeń winien złożyć wniosek o wykonanie orzeczenia do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sądu okręgowego (Sekcja Obrotu Prawnego z Zagranicą), który ma obowiązek udzielić pomocy na etapie wypełniania tego wniosku przez wierzyciela. W dalszej kolejności to sąd ustala, z jakim organem za granicą należy się skontaktować.
Procedura egzekwowania alimentów za granicą nie jest skomplikowana, ponieważ odbywa się za pośrednictwem sądu polskiego, nie wiąże się z kosztami, a ponadto wierzyciel może liczyć na pomoc sądu polskiego.
Wierzyciel nie musi znać dokładnego adresu, wystarczy, że poda kraj, w którym przebywa dłużnik. Podanie dodatkowych danych takich jak np. adres pracodawcy wierzyciela może znacznie usprawnić egzekucję i przyczynić się do pozytywnego zakończenia postępowania i uzyskania alimentów.
Sąd Okręgowy ustala organ centralny innego państwa, któremu wniosek zostanie przekazany i przekaże wniosek wraz z załącznikami. Organ w innym państwie członkowskim, do którego został skierowany wniosek, potwierdza jego wpływ w terminie 30 dni od dnia otrzymania oraz zawiadamia o podjętych wstępnych działaniach.
Organ w innym państwie członkowskim, do którego został skierowany wniosek, potwierdza jego wpływ w terminie 30 dni od dnia otrzymania oraz zawiadamia o podjętych wstępnych działaniach i wzywa o dodatkowe dokumenty lub informacje, jeśli okażą się potrzebne. Po upływie kolejnych 30 dni organ informuje sąd polski o stanie zaawansowania sprawy.
Bardzo istotnym jest, aby we wniosku zawrzeć jak najwięcej informacji o danych dłużnika, takie jak numery identyfikacyjne, miejsce pracy, miejsce pobytu.
Co jeżeli adres dłużnika w ogóle nie jest znany?
Sytuacja jest oczywiście nieco bardziej skomplikowana, jeżeli adres dłużnika przebywającego za granicą w ogóle nie jest znany. W takim przypadku w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek o ustalenie takiego adresu do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela sądu okręgowego.
Jeżeli dokładne miejsce pobytu dłużnika nie jest znane należy jednocześnie złożyć do sądu wniosek o ustalenie miejsca pobytu. Organ w państwie, do którego trafi wniosek o odzyskanie należności alimentacyjnych, podejmuje we własnym zakresie działania, mające na celu ustalenie dokładnego miejsca pobytu dłużnika (nie obciąża przy tym wierzyciela jakimikolwiek kosztami). Takie czynności mogą przedłużyć procedurę o kilka miesięcy, ale mimo wszystko warto czekać, ponieważ brak wiedzy o adresie dłużnika nie skazuje z góry wniosku na niepowodzenie. Praktyka sądowa potwierdza, że wielokrotnie adres dłużnika został ustalony, a alimenty wyegzekwowane.
Wierzyciel we własnym zakresie może wystąpić z pismem do konsulatu polskiego w innym państwie członkowskim o udzielnie informacji o adresie dłużnika, jego pracodawcy lub podanie innych danych dotyczących dłużnika, argumentując to celami związanymi z egzekucją należności pieniężnych i powołując się na orzeczenie sądowe zasądzające alimenty.
Jakie warunki muszą być spełnione?
Egzekucja alimentów może nastąpić tylko i wyłącznie na podstawie prawomocnego wyroku, postanowienia lub ugody. Natomiast niewystarczające okaże się prywatne" porozumienie zawarte przez wierzyciela i dłużnika, co do wysokości alimentów. W takiej sytuacji konieczne będzie wniesienie do sądu pozwu o zapłatę (i ewentualne zawarcie ugody sądowej), ponieważ co do zasady alimenty za granicą mogą być egzekwowane na podstawie orzeczenia sądowego.
Do wniosku należy załączyć: odpis prawomocnego orzeczenia, wyciąg z akt wraz z tłumaczeniem na język państwa, w którym przebywa dłużnik, zestawienie zaległości alimentacyjnych (co najmniej za dwa miesiące), akt urodzenia dziecka w przypadku alimentów na dziecko, zaświadczenie o dochodach. Niekiedy, w zależności od kraju mogą być wymagane dodatkowe dokumenty takie jak np. pełnomocnictwo do prowadzenia egzekucji przez zagraniczny organ.
Konieczne jest złożenie wniosku o wykonanie orzeczenia w sprawie zobowiązań alimentacyjnych. Wniosek składa wierzyciel alimentacyjny. Wniosek składany jest do Sądu Okręgowego właściwego dla miejsca pobytu wierzyciela. Jeśli np. wierzyciel mieszka we Wrocławiu, właściwy będzie Sąd Okręgowy we Wrocławiu (VI Wydział Cywilny Wizytacyjny).
Wniosek sporządzony jest na formularzu, który wierzyciel może otrzymać w sądzie wraz z informacją, jak formularz należy wypełnić. We wniosku wierzyciel podaje m.in. informacje dotyczące sposobu płatności alimentów, czy ma być to płatność na wskazany rachunek bankowy wierzyciela czy też czekiem.
Koszty postępowania
Co do zasady wniosek o egzekucję alimentów za granicą nie podlega opłacie. Wierzyciel nie ponosi też kosztów prowadzenia egzekucji za granicą. Co do zasady wierzyciel będzie ponosił natomiast koszty wydania odpisów urzędowych i tłumaczenia wymaganych dokumentów. W uzasadnionym przypadku, jeżeli prowadzi to do uszczerbku na jego majątku, będzie on mógł domagać się zwolnienia z tych kosztów.
Procedura egzekwowania alimentów nie jest skomplikowana, a złożenie wniosku nie wiąże się z dodatkowymi opłatami m.in. za tłumaczenie dokumentów.
Alimenty z Funduszu Alimentacyjnego
W razie braku możliwości przeprowadzenia egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego za granicą, istnieje możliwość skorzystania z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. (Dz.U. 2007 Nr 192 poz. 1378). Za bezskuteczność egzekucji przyjmuje się brak możliwości egzekucji należności za co najmniej dwa ostatnie miesiące lub brak możliwości wszczęcia lub prowadzenia egzekucji np. z uwagi na nieznajomość miejsca zamieszkania dłużnika.
Do funduszu należy złożyć odpowiedni wniosek, a maksymalna kwota, na jaką mają zostać przyznane alimenty wynosi 500 zł, która jednak zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma wzrosnąć do 1000 zł. Zasadniczo alimenty z funduszu przysługują do 18 roku życia, ale w przypadku kontynuowania nauki do ukończenia przez uprawnionego 25 roku życia.
Jak uzyskać alimenty na dziecko? Poradnik dla osób z problemami w egzekwowaniu świadczeń
Osoby, które mają trudności z otrzymywaniem zasądzonych alimentów z powodu przebywania dłużnika za granicą mogą skorzystać z Funduszu Alimentacyjnego. Przyjęta w Ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 roku definicja zakłada, że do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ma prawo osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.
Dlaczego warto walczyć o alimenty za granicą?
Warto walczyć o prawo do alimentów nawet wtedy, gdy dłużnik przebywa za granicą. Procedura egzekwowania alimentów nie jest skomplikowana, a złożenie wniosku nie wiąże się z dodatkowymi opłatami m.in. za tłumaczenie dokumentów.
Dłużnik alimentacyjny, który wyjechał za granicę, aby tym samym uniknąć zapłaty alimentów, nie pozostaje bezkarny.
Szansę na zaspokojenie wierzyciela alimentacyjnego są duże, ponieważ w przeważającej większości dłużnicy pracują legalnie i ujawniają swoje dochody, rejestrując się w zagranicznych organach rentowych i skarbowych.
Dlaczego warto złożyć wniosek o egzekucję alimentów za granicą za pośrednictwem sądu polskiego?
- Uproszczona procedura przekazywania wniosków o wykonanie orzeczenia zasądzającego alimenty za pośrednictwem sądu polskiego wprowadzona na obszarze wspólnotowym często decyduje o zaspokojeniu wierzyciela alimentacyjnego.
tags: #sytuacja #dluznik #alimentacyjny #za #granica