Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym – kompleksowy przewodnik

Przedsiębiorcy, będący uczestnikami obrotu gospodarczego, muszą być przygotowani na zmieniające się warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Należy tu podkreślić, że to nie tylko te dotyczące otoczenia prawnego firmy, polityki stosowanej przez konkurencję, oczekiwań i zapotrzebowania klientów, ale również na problemy kontrahentów, związane m.in. z brakiem komunikacji, zaburzeniem płatności, czy ostatecznie bankructwem współpracującej firmy. Ogłoszenie upadłości podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą powoduje, że pierwszą czynnością przedsiębiorcy, w chwili, gdy otrzymał on informację o fakcie ogłoszenia upadłości jest minimalizacja straty.

W tym miejscu warto wspomnieć, że postępowanie upadłościowe jest w większości procesem „partycypowania w stracie”, niż procesem „odzyskiwania należności”, jednak zdarzają się sytuacje, gdzie przedsiębiorca będący wierzycielem odzyska w całości równowartość utraconych należności, środków.

Upadłość kontrahenta to sytuacja, która zaskakuje i rodzi wiele pytań o to, czy i jak odzyskać swoje pieniądze. Warto działać szybko - opóźnienie w zgłoszeniu wierzytelności może przekreślić szanse na odzyskanie należności. Często też wystarczy jeden błąd formalny, by stracić możliwość udziału w podziale majątku upadłego, a konsekwencje bywają kosztowne i trudne do naprawienia. Ten przewodnik pomoże Ci przejść przez cały proces - pokaże, jak przygotować dokumenty i uniknąć typowych pułapek, które mogą sporo kosztować.

Reakcją wielu przedsiębiorców na informację o upadłości ich dłużnika jest panika i niepewność, co dalej zrobić, by odzyskać pieniądze. Z chwilą ogłoszenia upadłości nie można już wystąpić z powództwem o zapłatę kwoty stanowiącej wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Ponadto wszelkie toczące się już sprawy zostają zawieszone i mogą być kontynuowane przeciwko syndykowi jedynie wtedy, gdy wierzytelność nie zostanie uwzględniona na liście wierzytelności po przeprowadzeniu przewidzianej przez prawo procedury. W praktyce oznacza to, że zgłoszenie wierzytelności jest niemal jedynym skutecznym sposobem zabezpieczenia swoich roszczeń i szansą na ich częściowe lub całkowite zaspokojenie w toku postępowania upadłościowego.

Kim jest wierzyciel?

Otóż definicję wierzyciela znajdziemy w art. 189 ustawy - Prawo upadłościowe (dalej - p.u.) Wierzycielem jest zatem każdy uprawniony do zaspokojenia z masy upadłości, choćby jego wierzytelność nie wymagała zgłoszenia. Czym z kolei jest masa upadłości? Definicja masy upadłości, zawarta jest w art. 61 oraz art. 62 p.u., który określa ją jako majątek, który w dniu ogłoszenia upadłości należał do podmiotu (upadłego) wobec którego ogłoszono upadłość. W skład masy upadłości, wchodzi również majątek nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Prawo upadłościowe przewiduje również katalog wyłączeń dotyczący rzeczy niewchodzących w skład masy upadłości (art. 63 p.u.). W przypadku sporu, co do składnika wchodzącego do masy upadłości, rozstrzyga sędzia-komisarz, na wniosek uczestnika postępowania.

Schemat podziału masy upadłości

Wierzyciel w postępowaniu po ogłoszeniu upadłości

Wierzyciel upadłego, będący wierzycielem osobistym, czyli takim, któremu przysługuje prawo zaspokojenia roszczenia z majątku osobistego dłużnika, chcąc uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym powinien, w terminie oznaczonym przez sąd upadłościowy w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości, zgłosić syndykowi swoją wierzytelność za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (art. 236 ust. 1 p.u.).

Możliwość zgłoszenia wierzytelności syndykowi posiada również wierzyciel rzeczowy, czyli wierzyciel, którego wierzytelność jest zabezpieczona na składniku majątkowym upadłego (hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską, bądź innym wpisem w księdze wieczystej, czy rejestrze okrętowym). Ponadto, w przypadku niezgłoszenia wierzytelności przez takiego wierzyciela, jego wierzytelność jest umieszczana na liście wierzytelności z urzędu (art. 236 ust. 2 p.u.).

Wierzytelności niewymagające zgłoszenia, a umieszczane na liście wierzytelności z urzędu to wierzytelności ze stosunku pracy (art. 237 p.u.) oraz wierzytelności z tytułu roszczeń Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych o zwrot z masy upadłości świadczeń Funduszu wypłaconych pracownikom upadłego (art. 238 ust. 1 p.u.).

Wierzyciel ma obowiązek zgłosić swoją wierzytelność w ciągu 30 dni od dnia ogłoszenia upadłości. Informacja o rozpoczęciu tego terminu jest publikowana w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Nieprzekroczenie tego terminu daje wierzycielowi pełne prawo do udziału w podziale masy upadłościowej. Ważne jest, aby zgłoszenie wierzytelności, nawet po terminie, odbyło się zanim zostanie zatwierdzony ostateczny plan podziału masy upadłościowej. Dlatego najbezpieczniej jest dopełnić wszystkich formalności jak najszybciej po ogłoszeniu upadłości i opublikowaniu informacji w odpowiednich rejestrach.

Kiedy wierzytelność powstaje?

Tylko wierzytelności powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, mogą być zaspokojone w toku postępowania upadłościowego, z majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Kluczowe jest zatem ustalenie faktu, że dana wierzytelność powstała przed dniem ogłoszenia upadłości. Przepisy ustawy Prawo upadłościowe wskazują na dwa rodzaje wierzytelności: pieniężne oraz niepieniężne. W art. 91 p.u. reguluje wymagalność zobowiązań upadłego, których to zobowiązań termin płatności jeszcze nie nadszedł. W przypadku wierzytelności pieniężnych oraz niepieniężnych, których to termin płatności jeszcze nie nadszedł, z dniem ogłoszenia upadłości stają się one wymagalne, zaś wierzytelności niepieniężne zmieniają się na wierzytelności pieniężne i również wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości.

Sposób zgłoszenia wierzytelności

Wierzyciel chcący dokonać zgłoszenia wierzytelności syndykowi, powinien dokonać tego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe z wykorzystaniem udostępnianych w tym systemie formularzy. Zgłoszenie niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do syndyka, o czym poucza się wnoszącego takie zgłoszenie wierzytelności (art. 216a p.u.).

Reasumując, zgłoszenie wierzytelności, dokonane z pomięciem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (Krajowy Rejestr Zadłużonych) skutkuje brakiem możliwości udziału wierzyciela w postępowaniu upadłościowym. Ustawodawca przewidział jednak katalog wierzycieli, którzy mogą zgłosić wierzytelność syndykowi z pomięciem systemu Krajowego Rejestru Zadłużonych (art. 216b p.u.).

Postępowanie w sprawie zgłoszenia wierzytelności zaczyna się od dokładnego zapoznania się z postanowieniem sądu o ogłoszeniu upadłości oraz wyznaczeniem terminu na zgłoszenie roszczenia. Kluczowym etapem jest złożenie zgłoszenia przez system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). W tym celu należy założyć konto w KRZ, potwierdzić swoją tożsamość (na przykład profilem zaufanym lub podpisem elektronicznym), a następnie wypełnić, podpisać elektronicznie oraz przesłać zgłoszenie razem z wymaganymi załącznikami. Niektóre osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej, mogą składać zgłoszenie w wersji papierowej.

Przesłanki do ogłoszenia upadłości dla przedsiębiorcy

Termin na zgłoszenie wierzytelności

Termin na zgłoszenie wierzytelności syndykowi, zgodnie z art. 236 ust. 1 p.u., jest wskazany w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Przeważnie jest na to 30 dni licząc od dnia zamieszczenia obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Wierzyciel, który nie zgłosi wierzytelności we wskazanym przez sąd upadłościowy terminie, może zgłosić swoją wierzytelność po tym terminie, jednak musi się liczyć z poniesieniem zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego, związanych ze zgłoszeniem, nawet jeśli opóźnienie nie wynikało z winy wierzyciela, chyba że zgłoszenie wierzytelności po upływie terminu jest wynikiem dokonania przez syndyka korekty deklaracji lub innego tego typu dokumentu obejmującego rozliczenie. Koszty te stanowią równowartość 5% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 235 ust. 1 p.u.). Syndyk, w przypadku zgłoszenia wierzytelności, które wpłynęło z opóźnieniem, wzywa wierzyciela do wpłaty zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego na wskazany przez niego rachunek bankowy (art. 235 ust. 2 p.u.).

Przekroczenie 30 - dniowego terminu nie oznacza jednak, że zgłoszenie wierzytelności jest niemożliwe. Wierzyciel w dalszym ciągu może zgłosić wierzytelność, lecz ponosi dolegliwości związane ze swoim spóźnieniem. Pierwszą z nich jest konieczność uiszczenia kosztów wywołanych spóźnionym zgłoszeniem. O ile przed 24 marca 2020 r. wysokość kosztów, jaki ponosił „spóźniony” wierzyciel nie była określona, o tyle po tym czasie wierzyciel ponosi zryczałtowane koszty postępowania upadłościowe wynikłe z tego zgłoszenia, o równowartości 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego. Dotkliwszym skutkiem jest jednak ryzyko nieuczestniczenia w planach podziału funduszów masy upadłości sporządzonych po uznaniu wierzytelności spóźnionego wierzyciela na liście wierzytelności.

Co powinno zawierać zgłoszenie wierzytelności?

Należy jednak podkreślić, że zgłoszenie wierzytelności musi odpowiadać także warunkom formalnym pisma procesowego (art. 126 i następne - ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks postępowania cywilnego (dalej - k.p.c.), a nadto w zgłoszeniu wierzytelności należy podać dane, wymagane przepisem art. 240 p.u., takie jak:

  • imię i nazwisko wierzyciela albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku - inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację oraz firmę, pod którą działa wierzyciel będący przedsiębiorcą, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres oraz NIP, jeżeli wierzyciel ma taki numer,
  • określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej,
  • dowody stwierdzające istnienie wierzytelności; jeżeli wierzytelność została uznana w spisie wierzytelności sporządzonym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, wystarczające jest powołanie się na tę okoliczność,
  • kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona (kategorie reguluje art. 342 p.u., który należy przeanalizować pod kątem zaliczenia wierzytelności do danych kategorii),
  • zabezpieczenia związane z wierzytelnością,
  • w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu,
  • stan sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne lub przed sądem polubownym,
  • numer rachunku bankowego wierzyciela, jeżeli wierzyciel posiada taki rachunek.

Oprócz danych identyfikacyjnych wierzyciela, zgłoszenie wierzytelności powinno zawierać określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej, jak i dowody stwierdzające istnienie wierzytelności. Wierzyciel powinien wskazać kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona. Może on wskazać również zabezpieczenia związane z wierzytelności oraz stan sprawy sądowej. Jeżeli jest wspólnikiem lub akcjonariuszem upadłego, podaje ilość akcji lub udziałów.

Określenie wierzytelności

Poprzez określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi należy rozumieć dług, który upadły nie zapłacił wierzycielowi, zazwyczaj wraz z odsetkami. Istotne jest, że odsetki, które wierzyciel otrzyma po likwidacji masy upadłości nalicza się do dnia ogłoszenia upadłości.

Przykład: Upadły i jego wierzyciel zawarli umowę o dzieło. W ramach umowy wykonawca wystawił fakturę VAT z terminem płatności do 01 marca 2020 r. Odbiorca dzieła nie dokonał zapłaty i w dniu 01 sierpnia 2020 r. ogłoszono wobec niego upadłość. Wierzyciel dokonując zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości kapitalizuje odsetki do dnia 31 lipca 2020 r. Jest to dzień, który poprzedza ogłoszenie upadłości. Odsetki jednak w dalszym ciągu biegną w stosunku do upadłego i można ich dochodzić po zakończeniu postępowania upadłościowego. Wierzyciel powinien skapitalizować zatem odsetki do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości i wyrazić je kwotowo.

Odnośnie do należności niepieniężnej, warto wskazać, że z chwilą ogłoszenia upadłości zmieniają się na wierzytelności pieniężne i z tym dniem stają się płatne, choćby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił.

Przykład: Strony pozostawały związane umową o roboty budowlane, a po oddaniu prac umową gwarancji. Wykonawca udzielił gwarancji na okres trzech lat. W pierwszym roku obowiązywania gwarancji ujawniły się wady w budynku. Inwestor wezwał wykonawcę do naprawy usterek w terminie dwóch tygodni od daty odbioru wezwania. Wobec wykonawcy ogłoszono upadłość. Roszczenie inwestora o naprawę wad przekształci się z chwilą ogłoszenia upadłości w roszczenie pieniężne i będzie podlegało zgłoszeniu.

Wskazanie dowodów

W zgłoszeniu wierzytelności bardzo ważnym elementem jest wskazanie dowodów stwierdzających istnienie wierzytelności. Nawet, gdy wierzyciel zgłasza wierzytelność niesporną, to warto takie dowody powołać. Zdarzają się bowiem sytuacje, w których syndyk nie dysponuje księgami rachunkowymi upadłego (upadły wbrew obowiązkowi nie wydał syndykowi ksiąg rachunkowych). Nie jest w stanie zweryfikować wysokości oraz zakresu wierzytelności kontrahenta upadłego. Jeżeli wierzyciel powoła dokumenty w zgłoszeniu wierzytelności lub dołączy je do zgłoszenia, to możliwość uznania wierzytelności zwiększa się.

Kategoria wierzytelności

Istotnym elementem jest również wskazanie kategorii, do której zalicza się wierzytelność. Obecnie, ustawa prawo upadłościowe rozróżnia cztery kategorie.

  • Pierwsza - uprzywilejowana - obejmuje należności wynikające ze stosunku pracy powstałe przed ogłoszeniem upadłości (z wyjątkiem np.
  • Do kategorii drugiej zaliczane są zwykle głównie należności handlowe w zakresie należności głównej, jak również należności publicznoprawne.
  • Trzecia - odsetkowa - obejmująca Odsetki od należności z wyższych kategorii, kary grzywny, należności z tytułu darowizn i zapisów testamentowych.
  • Czwarta - obejmuje należności wspólników/akcjonariuszy wynikające m.in.

Podsumowując, wierzyciele z tytułu dostaw i usług będą zgłaszali swoje wierzytelności w kategorii drugiej, zaś odsetki w kategorii trzeciej.

Wskazanie kategorii wierzytelności w zgłoszeniu do postępowania upadłościowego jest obowiązkowe i ma kluczowe znaczenie dla wierzyciela. Kategorie te wyznaczają kolejność zaspokajania roszczeń z majątku dłużnika przez syndyka, kiedy środki są ograniczone i nie pozwalają na pełną spłatę wszystkich zobowiązań.

Zabezpieczenia wierzytelności

W zgłoszeniu wierzytelności należy opisać zabezpieczenia związane z wierzytelnością, takie jak hipoteka, zastaw rejestrowy, przewłaszczenie na zabezpieczenie, cesje na zabezpieczenie. Jeżeli upadły nie jest dłużnikiem osobistym, w zgłoszeniu wierzytelności należy wskazać przedmiot zabezpieczenia.

Przykład: Spółka A zawarła ze spółką B umowę pożyczki, na podstawie której spółka A pożyczyła spółce B kwotę 500 tys. PLN z terminem do dnia 01 stycznia 2020 r. Dług Spółki B zabezpiecza hipoteka umowna, na nieruchomości będącej własnością Spółki C. Spółka B nie spłaciła swojego długu w terminie. Spowodowało to podjęcie kroków prawnych przez Spółkę A przeciwko Spółce C, jako dłużnikowi rzeczowemu. Spółka C ogłosiła upadłość. Spółka A dokonując zgłoszenia swojej wierzytelności powinna wskazać przedmiot zabezpieczenia, tj. obciążoną hipotecznie nieruchomość.

Kto nie musi dokonywać zgłoszenia wierzytelności?

Prawo upadłościowe wyróżnia kategorię osób, które nie muszą co do zasady zgłaszać swoich wierzytelności. Po pierwsze, są to pracownicy upadłego, w zakresie należności z tytułu stosunku pracy. Po drugie, będą to wierzyciele, którzy uzyskali zabezpieczenie poprzez wpis w księdze wieczystej lub w innym rejestrze. Dbając o swoje interesy, warto jednak dokonać zgłoszenia wierzytelności, zwracając uwagę syndykowi na istotne dla wierzyciela kwestie. Pracownik prócz wierzytelności ze stosunku pracy, może mieć jeszcze inne wierzytelności w stosunku do upadłego. Tych wierzytelności jednak syndyk nie uwzględnia na liście wierzytelności z urzędu.

Wierzyciele, których roszczenia zabezpieczone są np. hipoteką, zastawem lub wpisem w księdze wieczystej, nie mają obowiązku ich zgłaszania. Takie wierzytelności są bowiem ujmowane na liście automatycznie, z urzędu, na podstawie danych z rejestrów oraz dokumentów. Jednak złożenie zgłoszenia także w tych przypadkach jest zalecane - daje pewność co do właściwego uwzględnienia wierzytelności oraz pozwala skutecznie realizować uprawnienia, takie jak zgłaszanie zastrzeżeń czy udział w sporach dotyczących listy.

Wyjątkowo sytuacja wygląda w przypadku wierzytelności pracowniczych, takich jak zaległe wynagrodzenia, ekwiwalenty za urlop czy odprawy. Pracownicy nie muszą dokonywać zgłoszenia we własnym zakresie. Syndyk ma obowiązek wpisać takie roszczenia na listę wierzytelności, korzystając z dostępnej dokumentacji dotyczącej zatrudnienia i płac. Roszczenia pracownicze mają charakter uprzywilejowany i przysługuje im pierwszeństwo zaspokojenia w ramach masy upadłościowej. W razie braku środków w majątku upadłego pracownik może uzyskać świadczenie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Podsumowując, obowiązek zgłoszenia wierzytelności dotyczy głównie tych wierzycieli, którzy chcą aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i nie mają zabezpieczonych roszczeń. Osoby zabezpieczone rzeczowo oraz pracownicy korzystają z odrębnej ochrony i ich roszczenia są uwzględniane niezależnie od zgłoszenia, choć często zgłoszenie pozostaje zalecane.

Wierzytelności sporne w postępowaniu upadłościowym

Wierzytelność sporna w postępowaniu upadłościowym stanowi szczególną kategorię roszczenia, którego istnienie, wysokość lub podstawa prawna są kwestionowane przez dłużnika, syndyka lub innych uczestników postępowania. Zgodnie z przepisami art. 246 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 794 z późn. zm.) syndyk umieszcza na liście wierzytelności również wierzytelności sporne z zaznaczeniem, że są sporne, oraz podaniem w miarę możliwości zakresu, w jakim zostały zakwestionowane.

Instytucja wierzytelności spornej stanowi mechanizm ochronny zarówno dla masy upadłości, jak i dla uczciwych wierzycieli, zapobiegając nieuzasadnionemu uszczupleniu majątku przeznaczonego na zaspokojenie wierzycieli. Kwalifikacja wierzytelności jako spornej ma daleko idące konsekwencje procesowe i materialnoprawne. Wierzyciel posiadający wierzytelność sporną nie może uczestniczyć w głosowaniu na zgromadzeniu wierzycieli, chyba że sędzia-komisarz postanowi inaczej zgodnie z art. 117 ust. 2 Prawa upadłościowego.

Dla dłużników poszukujących sposobów na oddłużanie i definitywne rozwiązanie problemów finansowych, umiejętne kwestionowanie wierzytelności może stanowić istotny element strategii prowadzącej do pomyślnego zakończenia postępowania upadłościowego.

Art. 246 ust. 1 Prawa upadłościowego stanowi podstawową regulację dotyczącą wierzytelności spornych, określając, że syndyk umieszcza na liście wierzytelności również wierzytelności sporne z zaznaczeniem, że są sporne, oraz podaniem w miarę możliwości zakresu, w jakim zostały zakwestionowane. Art. 246 ust. 2 przewiduje szczególną procedurę dla wierzytelności stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną, które mogą być uznane za sporne tylko wtedy, gdy syndyk powoła się na fakty, których nie można było powołać w postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia lub decyzji. Art. 259 Prawa upadłościowego reguluje procedurę ustalania spornych wierzytelności, stanowiąc, że wierzyciel, którego wierzytelność została uznana za sporną, może w terminie miesiąca od dnia obwieszczenia o sporządzeniu listy wierzytelności wytoczyć powództwo o ustalenie wierzytelności przeciwko syndykowi.

Art. 117 i następne Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń stanowią częstą podstawę uznawania wierzytelności za sporne. Art. 385¹ i następne Kodeksu cywilnego regulujące niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) stanowią kolejną podstawę kwestionowania wierzytelności. Ustawa o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. zawiera szereg przepisów, których naruszenie może prowadzić do uznania wierzytelności za sporną. Przykładowo, niedopełnienie obowiązków informacyjnych określonych w art. 13-14 ustawy może skutkować sankcją kredytu darmowego przewidzianą w art. 30.

Ustawa o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami z dnia 23 marca 2017 r. Pierwszym etapem weryfikacji jest sprawdzenie, czy zgłoszenie wierzytelności spełnia wymogi formalne określone w art. 240 Prawa upadłościowego. Syndyk sprawdza kompletność dokumentacji oraz zgodność zgłoszenia z wymogami proceduralnymi. Syndyk jest zobowiązany do konsultacji z upadłym w zakresie weryfikacji wierzytelności. Przedawnienie stanowi jedną z najczęstszych podstaw kwestionowania wierzytelności. Zgodnie z art. 117 k.c. Problematyka przerwania biegu przedawnienia jest szczególnie istotna przy ocenie, czy roszczenie jest przedawnione. Zgodnie z art. 123 k.c. Niedozwolone postanowienia umowne w kredytach konsumenckich stanowią coraz częstszą podstawę kwestionowania wierzytelności bankowych.

Art. 255 Prawa upadłościowego przyznaje upadłemu prawo zgłoszenia sprzeciwu do listy wierzytelności w terminie 2 tygodni od dnia obwieszczenia o jej sporządzeniu. Przykład sprzeciwu: "Kwestionuję wierzytelność Banku XYZ S.A. w części dotyczącej odsetek kapitałowych w kwocie 45.000 zł. Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienie umowne dotyczące jednostronnej zmiany oprocentowania (§ 12 ust. 3 umowy), co czyni je niewiążącym dla konsumenta zgodnie z art. 385¹ k.c. Dowód: opinia prawna prof. dr hab.

Art. 256 Prawa upadłościowego przewiduje możliwość wyznaczenia posiedzenia w celu wyjaśnienia okoliczności dotyczących wierzytelności spornych. W niektórych przypadkach upadły może sam wytoczyć powództwo o ustalenie nieistnienia wierzytelności przeciwko wierzycielowi.

Pani Katarzyna Wiśniewska, 42-letnia księgowa z Wrocławia, ogłosiła upadłość konsumencką w marcu 2024 roku. Jej całkowite zadłużenie według zgłoszeń wierzycieli wyniosło 485.000 zł. Bank Millennium S.A. Provident Polska S.A. InkasoLex Sp. z o.o. Quick Loan Sp. z o.o. Podstawa uznania za sporną: Umowa kredytu zawierała klauzule indeksacyjne uznane przez Sąd Najwyższy za abuzywne. Argumentacja syndyka: "Na podstawie analizy umowy kredytu nr KH/2008/234567 stwierdzam, że postanowienia § 7 ust. 3-5 oraz § 11 ust. 2 umowy stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c. Klauzule te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Bank jednostronnie i arbitralnie ustalał kurs CHF, co prowadziło do nieuzasadnionego zwiększenia zadłużenia. Działania banku: Bank wytoczył powództwo o ustalenie wierzytelności przeciwko syndykowi (sygn. akt VIII GC 145/24). Stanowisko syndyka: Zastosowanie sankcji kredytu darmowego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Cesja na InkasoLex: 2020 r. Konkluzja syndyka: "Wierzytelność uległa przedawnieniu w 2019 r. (3-letni termin dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą). Cesja wierzytelności przedawnionej nie zmienia jej charakteru. Podstawa prawna kwestionowania: Art. 58 k.c. w zw. z art. 304 k.k. 15 maja 2024 r. Do 30 maja 2024 r. Sprawa z Bankiem Millennium (listopad 2024): Sąd uznał częściowo rację banku, ale obniżył wierzytelność o 80.000 zł z tytułu spreadu walutowego. Sprawa z InkasoLex (październik 2024): Sąd oddalił powództwo, potwierdzając przedawnienie.

Art. 255 Prawa upadłościowego przyznaje upadłemu prawo zgłoszenia sprzeciwu do listy wierzytelności w terminie 2 tygodni od dnia obwieszczenia o jej sporządzeniu. Art. 256 Prawa upadłościowego przewiduje możliwość wyznaczenia posiedzenia w celu wyjaśnienia okoliczności dotyczących wierzytelności spornych. W niektórych przypadkach upadły może sam wytoczyć powództwo o ustalenie nieistnienia wierzytelności przeciwko wierzycielowi.

Ustalanie planu spłaty zgodnie z art. 491¹⁴ Prawa upadłościowego następuje tylko dla wierzytelności bezspornych i prawomocnie ustalonych. Art. 491¹⁶ Prawa upadłościowego określa, które zobowiązania nie podlegają umorzeniu.

Instytucja wierzytelności spornej stanowi kluczowy mechanizm weryfikacji roszczeń w postępowaniu upadłościowym. Rozwoju orzecznictwa dot. Dla osób borykających się z problemami finansowymi, zrozumienie mechanizmu wierzytelności spornych może być krokiem do skutecznego oddłużenia i uwolnienia się od długów, które są wątpliwe prawnie lub faktycznie. Nie jest to droga łatwa, ale przy właściwym podejściu i wsparciu profesjonalistów, może prowadzić do znaczącej poprawy sytuacji finansowej i życiowej.

Co, jeśli coś pójdzie nie tak? Procedura uzupełniania braków

W sytuacji wystąpienia braków formalnych zgłoszenia wierzytelności lub w przypadku braku wpłaty zryczałtowanych kosztów, o których mowa w art. 235 ust. 1 p.u., syndyk wzywa wierzyciela w terminie tygodniowym do ich uzupełnienia, pod rygorem zwrotu zgłoszenia. Brak uzupełnienia zgłoszenia we wskazanym przez syndyka terminie skutkuje jego zwrotem (art. 241 p.u.). Tym samym wierzytelność nie zostanie wpisana na listę wierzytelności (w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorcy) lub nie zostanie ujęta w projekcie planu spłaty (upadłość konsumenta), zaś wierzyciel traci możliwość jakiegokolwiek zaspokojenia z masy upadłości. Zarządzenie o zwrocie zgłoszenia wierzytelności wymaga jednak uzasadnienia (art. 242a p.u.), a czynność syndyka jakim jest zwrot zgłoszenia podlega zaskarżeniu poprzez skargę do sędziego-komisarza, wnoszoną w systemie teleinformatycznym, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia, który to decyduje o dalszym udziale wierzyciela w postępowaniu upadłościowym (art. 242a ust. 2-7 p.u.).

Po pozytywnej weryfikacji wierzytelność zostaje wpisana na listę wierzytelności, która następnie jest publicznie ogłaszana. Daje to innym uczestnikom postępowania możliwość zgłaszania sprzeciwów lub zastrzeżeń co do zgłoszonych roszczeń. Cały proces kończy się zatwierdzeniem listy wierzytelności, co otwiera drogę do wypłat dla wierzycieli według ustalonej kolejności.

Nie mniej istotne są błędy formalne w zgłoszeniu. W przypadku stwierdzenia braków lub nieścisłości syndyk zwraca dokument do uzupełnienia, wyznaczając wierzycielowi określony czas na poprawki. Niedotrzymanie tego terminu zazwyczaj kończy się odrzuceniem wierzytelności.

Podsumowując, zarówno opóźnienia, jak i błędy formalne znacząco osłabiają pozycję wierzyciela w postępowaniu. Dlatego tak ważne jest, aby zgłoszenie było kompletne, prawidłowo przygotowane i złożone w terminie.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r., Prawo upadłościowe
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks postępowania cywilnego

tags: #wierzytelnosc #sporna #zgloszenie #wierzytelnosci

Popularne posty: