Windykacja: Ile można odzyskać i jak długo trwa proces?
Zadłużenie to zjawisko powszechne, a skuteczne dochodzenie swoich należności to klucz do zachowania płynności finansowej - zwłaszcza w czasach rosnącej liczby niesolidnych kontrahentów. Jedno z najczęściej zadawanych pytań przez wierzycieli brzmi: ile trwa windykacja? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ czas ten może się znacząco różnić w zależności od wielu czynników.
W tym artykule przeanalizujemy, jakie są etapy odzyskiwania długu, co wpływa na długość całego procesu oraz jakie możliwości ma wierzyciel na poszczególnych etapach.
Etapy procesu windykacyjnego
Standardowa procedura windykacyjna składa się z trzech głównych etapów: windykacji polubownej, postępowania sądowego oraz egzekucji komorniczej.
1. Windykacja polubowna
Pierwszym krokiem są zazwyczaj działania miękkie, czyli postępowanie polubowne. Na tym etapie wierzyciel lub firma windykacyjna kontaktuje się z dłużnikiem, wysyła wezwania do zapłaty, prowadzi rozmowy i negocjacje. W przypadku skutecznej komunikacji ten etap może zakończyć się w ciągu kilku dni lub tygodni. Etap polubowny to moment, w którym można załatwić sprawę najszybciej i najmniejszym kosztem. Skuteczność tego etapu zależy od komunikatywności dłużnika, ale też od profesjonalizmu osoby lub firmy prowadzącej sprawę. Często działania windykacyjne prowadzone w ramach tego etapu kończą się sukcesem w zaledwie kilka dni. Szczególnie wtedy, gdy mamy do czynienia z niedopatrzeniem, chwilowym brakiem płynności lub zwykłym przeoczeniem terminu płatności.
Windykacja miękka, określana również jako polubowna, ma na celu poinformowanie dłużnika o jego zadłużeniu oraz nakłonienie go do spłaty zobowiązania. Może być ona prowadzona listownie, telefonicznie, przez internet albo osobiście jako windykacja terenowa. Dla dłużnika jest to ostatni moment, by polubownie uregulować zobowiązanie, bez kierowania sprawy do sądu. Firma windykacyjna, na życzenie dłużnika, może wtedy rozłożyć dług do spłaty na raty.
2. Postępowanie sądowe
Postępowanie sądowe to drugi etap i zwykle trwa dłużej. Może potrwać od kilku tygodni do nawet kilkunastu miesięcy, w zależności od skomplikowania sprawy, rodzaju postępowania (uproszczone, nakazowe, zwykłe) oraz tempa działania sądu. Postępowanie sądowe w praktyce bywa najbardziej czasochłonne. Choć samo złożenie pozwu nie zajmuje wiele czasu, to już oczekiwanie na pierwszą rozprawę lub wydanie nakazu zapłaty może potrwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Jeśli dłużnik nie złoży sprzeciwu wobec nakazu zapłaty, sprawa może zakończyć się w stosunkowo krótkim czasie.
Windykacja sądowa następuje kiedy poprzez działania windykacji polubownej nie uda się wyegzekwować przysługujących wierzycielowi należności. Przed rozpoczęciem windykacji sądowej wierzyciel powinien zgromadzić dowody zasadności swojego roszczenia. Jeżeli zatem wierzyciel nie otrzymał przysługującej mu należności, wówczas składa pozew do sądu o zapłatę, zazwyczaj wraz z wnioskiem o wydanie przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym lub nakazowym. W ramach windykacji sądowej podejmuje się zatem działania mające na celu uzyskanie prawomocnego nakazu zapłaty lub wyroku umożliwiającego wystąpienie o nadanie orzeczeniu klauzuli wykonalności i przejście do kolejnego etapu windykacji dłużnika, czyli windykacji komorniczej.
3. Egzekucja komornicza
Na końcu następuje postępowanie komornicze, czyli etap egzekucyjny. Komornik podejmuje próbę ściągnięcia należności z wynagrodzenia, kont bankowych, nieruchomości lub ruchomości dłużnika. Po uzyskaniu wyroku sądu kolejnym krokiem jest egzekucja komornicza. Niestety, to jeden z najbardziej nieprzewidywalnych etapów, jeśli chodzi o czas. Może się okazać, że komornik ściągnie należność w kilka tygodni - jeśli dłużnik posiada stabilne źródło dochodu lub środki na rachunkach.
Firma windykacyjna nie ma prawa do zajmowania wynagrodzenia czy środków zgromadzonych na koncie bankowym dłużnika. Wynika to z faktu, że windykator nie ma takich samych uprawnień jak komornik sądowy. Windykator nie może również nakazywać wydania informacji o posiadanym majątku oraz samego majątku, na przykład pieniędzy w formie gotówki. Prawo do zajęcia wynagrodzenia i środków zgromadzonych na rachunku bankowym ma jedynie komornik.
Jak działa komornik
Czynniki wpływające na czas trwania windykacji
Jednym z najważniejszych czynników decydujących o tempie windykacji jest postawa dłużnika. Jeśli wykazuje on chęć współpracy, proces może zamknąć się w zaledwie kilku dniach lub tygodniach. W sytuacji odwrotnej - gdy dłużnik unika kontaktu, ukrywa majątek lub kwestionuje zasadność roszczenia - cała procedura potrafi się wydłużyć do wielu miesięcy, a nawet lat. Równie istotna jest dokumentacja - im bardziej kompletna i uporządkowana, tym szybciej można przejść przez kolejne kroki. Znaczenie ma również to, kiedy wierzyciel podejmuje pierwsze działania. Nie bez znaczenia pozostaje także sposób prowadzenia sprawy. Windykację można rozpocząć samodzielnie, jednak coraz więcej osób decyduje się na pomoc profesjonalnej firmy windykacyjnej, która zna skuteczne metody działania i potrafi przyspieszyć cały proces. Wreszcie istotne jest to, czy dług jest sporny, czy bezdyskusyjny. Jeśli obie strony uznają roszczenie, całość przebiega znacznie szybciej.
Jakość i kompletność dokumentacji
Jakość i kompletność dokumentacji - jeśli wierzyciel dołączy wszystkie niezbędne dowody, takie jak umowy, faktury, korespondencję czy potwierdzenia płatności, sąd może szybciej wydać orzeczenie.
Reakcja dłużnika
Reakcja dłużnika - brak odpowiedzi na pozew może skutkować szybszym zakończeniem postępowania.
Tryb postępowania
Tryb postępowania - sprawy rozpatrywane w postępowaniu upominawczym lub nakazowym kończą się zwykle szybciej niż te, które trafiają do postępowania zwykłego.
Rodzaj sądu i jego obciążenie
Rodzaj sądu i jego obciążenie - niektóre sądy działają sprawniej, inne są przeciążone i terminy rozpraw mogą sięgać kilku miesięcy.
Ilość i charakter dowodów
Ilość i charakter dowodów - jeśli sprawa wymaga przesłuchania świadków, opinii biegłych lub dodatkowych dokumentów, każde z tych działań oznacza kolejne miesiące oczekiwania.
Sprawność sądu i organizacja pracy
Sprawność sądu i organizacja pracy - szybkość procedowania zależy też od wydolności administracyjnej sądu, dostępności sędziów oraz organizacji pracy sekretariatu.
Czas odpowiedzi stron
Czas odpowiedzi stron - każda wymiana pism procesowych, niezależnie od treści, wydłuża postępowanie.
Możliwość apelacji
Możliwość apelacji - po uzyskaniu wyroku, dłużnik może złożyć apelację, co oznacza kontynuację sprawy w sądzie wyższej instancji.
Kwestie techniczne i błędy proceduralne
Kwestie techniczne i błędy proceduralne - źle zaadresowany pozew, brak opłat sądowych, nieczytelne załączniki czy nieaktualne dane dłużnika to błędy, które automatycznie wydłużają postępowanie.
Wszystkie powyższe czynniki mogą się kumulować i sprawić, że nawet pozornie prosta sprawa potrwa dłużej, niż zakładano.
Przedawnienie długu - kluczowy termin
W polskim prawie obowiązują określone terminy przedawnienia długu, które mają kluczowe znaczenie dla skuteczności roszczenia. Przeciętnie wynoszą one od 1,2 do 6 lat, w zależności od rodzaju zobowiązania. Z tego powodu niezwykle ważne jest, by nie czekać zbyt długo z podjęciem działań. Każdy dzień zwłoki działa na niekorzyść osoby próbującej odzyskać należność. Warto więc kontrolować terminy i reagować natychmiast, gdy upłynie czas płatności.
Aktualny zasadniczy termin przedawnienia wynosi 6 lat. Taki sam termin dotyczy również roszczeń potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu. Termin przedawnienia nie jest jednak jednolity. Dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. odsetki) oraz związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - są to trzy lata. Pozostałe wyjątki to m.in.: 2 lata - dla roszczeń z tytułu umowy sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę, umowy o dzieło, umowy zlecenia i umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych; 1 rok - dla roszczeń z tytułu umowy przewozu, umowy spedycji oraz przedwstępnej umowy sprzedaży; 3 lata - dla roszczeń z tytułu umowy kredytu oraz umowy pożyczki.
Przedawnienie nie sprawia, że roszczenie przestaje istnieć. Nie sprawia ono też, że roszczenie zostaje z mocy prawa umorzone. Skutkiem przedawnienia jest to, że dłużnik może uchylić się od przymusowej zapłaty - tylko tyle i aż tyle.
Koszty windykacji - czy można obciążyć nimi dłużnika?
Obciążenie dłużnika kosztami windykacji stanowi instytucję, z której mogą skorzystać jedynie wierzyciele w związku z terminami zapłaty w transakcjach handlowych. Transakcję handlową należy rozumieć jako umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony umowy zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Wysokość kwoty obciążenia jest zależna od wielkości dochodzonej wierzytelności. Kwestię tę reguluje Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Zgodnie z art. 10 Ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wierzycielowi przysługuje prawo do uzyskania od dłużnika stałej kwoty rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, w związku z nieterminowym wykonaniem zobowiązania. Przepis ten uzależnia wysokość rekompensaty od wielkości wierzytelności:
- w przypadku gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5 tys. zł - rekompensata wynosi 40 euro;
- w przypadku gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5 tys. zł, ale niższa niż 50 tys. zł - koszt windykacji wynosi 70 euro;
- natomiast gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 tys. zł - wówczas rekompensata wynosi 100 euro.
Kwoty rekompensaty wskazane przez omawianą ustawę w euro przeliczane są na walutę polską według ogłoszonego przez NBP średniego kursu euro, obliczonego dla ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.
Oprócz kwoty rekompensaty (40, 70 lub 100 euro), wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę. Przepis art. 10 ust. 2 ustawy stanowi, że zwrotowi podlegają jedynie koszty poniesione w uzasadnionej wysokości.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie ile trwa windykacja nie jest jednoznaczna - wszystko zależy od wielu zmiennych. Działania mogą zakończyć się w kilka dni, ale równie dobrze mogą potrwać miesiące, zwłaszcza gdy sprawa trafia do sądu lub komornika. Ogromne znaczenie mają: reakcja dłużnika, dokumentacja, sposób prowadzenia sprawy i terminowość działań wierzyciela.
Jeśli zależy Ci na sprawnym, skutecznym i profesjonalnym odzyskaniu długu - warto działać od razu.
tags: #windykacja #ile #mozna #odzyskac