Zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane przez organ egzekucyjny: co dalej?
Proces egzekucyjny, mający na celu zaspokojenie wierzyciela, często wiąże się z zajęciem ruchomości należących do dłużnika. Jednak nie zawsze udaje się te ruchomości sprzedać w drodze postępowania egzekucyjnego. W takich sytuacjach pojawia się pytanie, co dzieje się z niezbytemym mieniem i jakie są dalsze kroki w procesie.
Podstawa prawna i procedury zajęcia ruchomości
Podstawę prawną dla egzekucji z ruchomości stanowi ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 i 2760). Zgodnie z art. 97 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji z ruchomości poprzez ich zajęcie.
Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego.
Poborca skarbowy zamieszcza w protokole zajęcia opis każdej zajętej ruchomości według cech jej właściwych, a ponadto oznacza jej wartość szacunkową, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zobowiązanemu przysługuje w terminie 5 dni od daty zajęcia ruchomości prawo wniesienia do organu egzekucyjnego skargi na oszacowanie dokonane przez poborcę skarbowego. Zajęte wyroby użytkowe ze złota, platyny i srebra nie mogą być oszacowane poniżej wartości kruszcu, z którego zostały wytworzone. Oszacowanie wartości takich ruchomości następuje przez biegłego skarbowego. Organ egzekucyjny może wezwać biegłego skarbowego dla oszacowania wartości innych zajętych ruchomości, jeżeli uzna to za potrzebne.
Zajęte ruchomości komornik pozostawi we władaniu osoby, u której je zajął. Jednakże z ważnych przyczyn komornik może w każdym stadium postępowania oddać zajęte ruchomości pod dozór innej osoby, nie wyłączając wierzyciela, choćby to było połączone z koniecznością ich przeniesienia. Osoby te pełnią obowiązki dozorcy. Dozorca lub dłużnik, któremu powierzono dozór, obowiązani są przechowywać oddane im pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości, i oddać je na wezwanie komornika lub stosownie do orzeczenia sądu albo na zgodne wezwanie obu stron. Dozorca obowiązany jest zawiadomić komornika o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Dłużnikowi nie przysługuje roszczenie do wierzyciela z powodu uszkodzenia lub zaginięcia zajętych ruchomości podczas ich przewożenia, przesyłki lub przechowywania u dozorcy. Dozorca ma prawo do zwrotu poniesionych, niezbędnych wydatków oraz do wynagrodzenia za dozór odpowiednio do poniesionych trudów. Sumę wydatków i wysokość wynagrodzenia ustala komornik, o czym zawiadamia strony i dozorcę. Komornik może z ważnych przyczyn zwolnić dozorcę i ustanowić innego. Jeżeli zajęte ruchomości pozostawiono w pomieszczeniu należącym do dłużnika i dozór powierzono jemu samemu lub członkowi jego rodziny razem z nim mieszkającemu, mają oni prawo zwykłego używania rzeczy, byleby przez to rzecz nie straciła na wartości. Jeżeli rzecz oddana pod dozór osobie nie uprawnionej do korzystania z niej przynosi dochód, dozorca obowiązany jest po ustaniu dozoru złożyć komornikowi rachunek z dochodów. Czysty dochód po potrąceniu wydatków zostanie złożony na rachunek depozytowy sądu. Z uzyskanego w ten sposób dochodu pokrywa się przede wszystkim wynagrodzenie dozorcy, resztę zaś dołącza się do sumy uzyskanej z egzekucji, a w razie umorzenia egzekucji, wypłaca się dłużnikowi.
Sposoby sprzedaży zajętych ruchomości
Sprzedaż zajętych ruchomości może odbywać się na różne sposoby, w zależności od ich charakteru i wartości:
- Sprzedaż z wolnej ręki: Komornik może sprzedać ruchomości z wolnej ręki, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej niż po czternastu dniach od dnia oszacowania ruchomości. W praktyce sprzedaż z wolnej ręki nie jest częstą formą sprzedaży.
- Sprzedaż w trybie art. 865 § 1 kpc: Zajęte ruchomości nieużywane oraz stanowiące przedmiot obrotu handlowego komornik na wniosek strony może sprzedać przedsiębiorcy prowadzącemu obrót takimi ruchomościami. Sprzedaż odbywa się po cenach hurtowych, a gdy takie ceny nie zostaną udokumentowane, po cenach o 25% niższych od wartości szacunkowej ruchomości. Wartość szacunkową ustala komornik podczas zajęcia ruchomości. Podkreślić należy, iż sprzedaż w tym trybie wymaga wniosku strony.
- Sprzedaż zajętych ruchomości wymagających zezwolenia (art. 865 [1] kpc): Komornik sprzedaje zajęte ruchomości, których sprzedaż wymaga zezwolenia. Sprzedaż następuje po cenach hurtowych, a gdy ceny takie nie zostaną udokumentowane, po cenach o 25% niższych od wartości szacunkowej ruchomości. W przypadku ruchomości wymagających zezwolenia możliwa jest sprzedaż komisowa.
- Sprzedaż ruchomości o wartości historycznej lub artystycznej (art. 866 [2] § 1 kpc) oraz wyrobów ze złota i platyny (z wyjątkiem przedmiotów użytkowych): Przedmioty o wartości historycznej lub artystycznej mogą być sprzedane za pośrednictwem przedsiębiorstwa zajmującego się ich obrotem albo państwowemu muzeum, bibliotece, archiwum lub ośrodkowi badań i dokumentacji. Mogą również zostać sprzedane z wolnej ręki zgodnie z art. 864 [1] kpc. Do oszacowania zajętych przedmiotów o wartości historycznej lub artystycznej komornik powołuje biegłego.
- Sprzedaż zajętych dewiz (art. 866 [3] kpc): Dewizami są papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Komornik może sprzedać dewizy bankowi lub innemu przedsiębiorcy zajmującemu się ich kupnem. Cena zbycia nie może być niższa od kursu kupna waluty obcej w złotych przez Narodowy Bank Polski w dniu poprzedzającym datę sprzedaży.
- Sprzedaż komisowa zajętych ruchomości (art. 867 [1] kpc): Jest to sprzedaż fakultatywna, wymagająca wniosku wierzyciela. Cenę, za którą należy sprzedać ruchomość ustala się w wysokości wartości szacunkowej. Jeżeli ruchomość nie zostanie po tej cenie sprzedana w ciągu miesiąca, komisant może obniżyć cenę sprzedażną o 25%.
- Sprzedaż licytacyjna: Jest to najbardziej powszechny sposób sprzedaży ruchomości, nie wymagający wniosku wierzyciela. Cena wywołania w pierwszym terminie licytacji publicznej wynosi trzy czwarte wartości szacunkowej. Jeżeli licytacja w pierwszym terminie nie dojdzie do skutku, zajęte ruchomości mogą być sprzedane w drugim terminie licytacyjnym. Cena wywołania w drugim terminie licytacyjnym wynosi połowę wartości szacunkowej.
Co się dzieje z niesprzedanymi ruchomościami?
Zgodnie z art. 108a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane w trybie określonym w art. 108, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu.
Oznacza to, że jeśli po przeprowadzeniu wszystkich przewidzianych prawem procedur sprzedaży, zajęte ruchomości nie znajdą nabywcy, wracają do pierwotnego właściciela, czyli dłużnika. Organ egzekucyjny nie ma prawa ich zatrzymać ani nimi dysponować w inny sposób.
Należy jednak pamiętać, że w przypadku, gdy wierzyciel wyrazi wolę, może przejąć na własność ruchomości wystawione na sprzedaż albo niektóre z nich w cenie nie niższej od ceny wywołania. Jeżeli egzekucję prowadzi kilku wierzycieli, pierwszeństwo przejęcia ruchomości na własność przysługuje temu z nich, który ofiarował najwyższą cenę, przy równej zaś cenie - temu, na którego żądanie wcześniej dokonano zajęcia. Oświadczenie o przejęciu będzie uwzględnione tylko wtedy, gdy wierzyciel jednocześnie z wnioskiem złoży całą cenę.
ROZPRUCIE ZWROTNICY - URZĄDZENIA SUWAKOWE
Warto również zaznaczyć, że istnieją sytuacje, w których tymczasowe zajęcie ruchomości może zostać zatwierdzone i stać się zajęciem egzekucyjnym. Jeśli jednak postanowienie o zatwierdzeniu nie zostanie wydane w określonym terminie, tymczasowe zajęcie wygasa z mocy prawa.
tags: #zajete #ruchomosci #ktore #nie #zostaly #sprzedane