Zmiana zabezpieczenia kontaktów z dzieckiem a wykonalność orzeczeń
Prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem jest fundamentalnym prawem rodziców, niezależnym od władzy rodzicielskiej. Przysługuje ono nawet w przypadku pozbawienia, zawieszenia lub ograniczenia tej władzy. Osobista styczność z dzieckiem jest nie tylko przejawem uprawnień rodzicielskich, ale przede wszystkim prawem dziecka do utrzymywania regularnych stosunków z obojgiem rodziców, co potwierdza art. 9 ust. 3 Konwencji o Prawach Dziecka.
Kontakty z dzieckiem mogą być uregulowane na przyszłość w orzeczeniu kończącym postępowanie, ale również jako zabezpieczenie na czas trwania postępowania. Zgodnie z art. 755 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), sąd może udzielić zabezpieczenia w sposób, który uzna za odpowiedni. W sprawach rodzinnych często wydawane są postanowienia o zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych oraz o powierzeniu jednego z rodziców bieżącej pieczy nad dzieckiem w trakcie postępowania.
Postanowienie o zabezpieczeniu jest co do zasady wykonalne z chwilą jego wydania, co oznacza, że można przystąpić do egzekucji jeszcze przed jego uprawomocnieniem. Wykonuje się je pomimo złożenia przez stronę zażalenia. Jednakże, w sytuacji gdy zmieni się stan faktyczny lub stosunki między stronami, możliwe jest żądanie uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia o zabezpieczeniu na podstawie art. 742 § 1 k.p.c., jeżeli odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia.
W kontekście egzekucji kontaktów, istotne jest rozróżnienie między orzeczeniem prawomocnym a postanowieniem o zabezpieczeniu. Postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia poprzez zmianę sposobu ustalonych w innym orzeczeniu (np. wyroku rozwodowym) jest wykonalne z chwilą wydania i zostaje przez sąd z urzędu zaopatrzone w klauzulę wykonalności lub wzmiankę o wykonalności (art. 743 k.p.c.). Jest ono również wykonalne z uwagi na treść art. 578 k.p.c.
Jeśli sąd opiekuńczy wyda postanowienie o zabezpieczeniu przez zmianę ustalonych wcześniej kontaktów, może to wpłynąć na egzekucję prowadzona na podstawie poprzedniego tytułu wykonawczego (np. wyroku rozwodowego). W takiej sytuacji, egzekucję można zawiesić na podstawie tytułu wydanego przez sąd pierwszej instancji. Jeśli sąd opiekuńczy w orzeczeniu kończącym postępowanie zmieni kontakty, wówczas może nastąpić umorzenie egzekucji. W międzyczasie istnieje możliwość wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego na podstawie nowego, tymczasowego tytułu wykonawczego, jakim jest postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.
Kluczowe znaczenie ma tu relacja między art. 742 § 3 k.p.c. a art. 578 k.p.c. Jeśli sąd pierwszej instancji (SO) w zakresie, w jakim reguluje kontakty z dzieckiem, działa jako sąd opiekuńczy, norma art. 742 § 3 k.p.c. może być przepisem szczególnym. W konsekwencji, jeśli zmiana zabezpieczenia nie jest prawomocna, dłużnik powinien realizować swoje obowiązki zgodnie z poprzednim orzeczeniem. Jednakże, jeśli zmiana zabezpieczenia jest prawomocna, poprzedni tytuł wykonawczy może stracić moc, co skutkowałoby koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W praktyce, jeśli postanowienie o zabezpieczeniu nie zostanie zaskarżone, staje się wykonalne. Jednakże, dopóki nie jest prawomocne, z umorzeniem dotychczasowej egzekucji należy się wstrzymać, gdyż złożenie zażalenia w ostatnim dniu może wpłynąć na losy nowego zabezpieczenia.
Warto zaznaczyć, że w sprawach rodzinnych, w tym w sprawach o kontakty, sąd opiekuńczy jest właściwy do prowadzenia postępowania. Postępowanie to może zostać wszczęte na wniosek lub z urzędu. Sąd opiekuńczy wysłuchuje przedstawiciela ustawowego, osoby bliskie oraz dziecko, jeśli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwalają. Dowodem w sprawie mogą być wywiad środowiskowy, opinia biegłych, a także informacje dotyczące małoletniego i jego środowiska.
Dobro dziecka jest nadrzędnym kryterium oceny w sprawach o kontakty. Zmiana kontaktów jest możliwa zawsze w wyniku porozumienia rodziców lub w drodze orzeczenia sądu opiekuńczego, jeżeli zmiany tej wymaga dobro dziecka (art. 1135 k.r.o.). Kontakty z dzieckiem muszą zawsze odpowiadać aktualnym potrzebom, których wyznacznikiem jest dobro dziecka.
W przypadku, gdy dochodzi do zmiany zabezpieczenia kontaktów, a egzekucja jest prowadzona na podstawie poprzedniego tytułu, można rozważyć żądanie przedłożenia aktualnego tytułu wykonawczego. W egzekucji alimentów, na przykład, nie umarza się egzekucji po podwyższeniu alimentów, a jedynie dołącza się kolejne tytuły wykonawcze.
W orzecznictwie pojawiają się przykłady spraw, w których zmiana zabezpieczenia kontaktów na etapie apelacji spowodowała uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania z powodu braku tytułu wykonawczego. Jest to sytuacja, która wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku i uwzględnienia specyfiki przepisów proceduralnych.
Zmiana kontaktów z dzieckiem jest możliwa w każdym czasie, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Zarówno rodzice, jak i sąd opiekuńczy są zobowiązani kierować się dobrem dziecka i brać pod uwagę jego rozsądne życzenia. W sytuacji silnego konfliktu między rodzicami, sąd może podjąć decyzje mające na celu ochronę dziecka i zapewnienie mu stabilności emocjonalnej.
Prawo do kontaktów z dzieckiem jest prawem osobistym rodziców i stanowi podstawę dla budowania prawidłowych relacji rodzinnych. W przypadku trudności w realizacji tych kontaktów, kluczowe jest szybkie i skuteczne działanie sądu, który ma obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka i jego rodziców.
Jak wyegzekwować kontakty z dzieckiem?
Należy pamiętać, że w każdej sprawie cywilnej, w tym w sprawach rodzinnych, celem zabezpieczenia jest tymczasowe uregulowanie spornych kwestii. Zabezpieczenie obowiązuje co do zasady na czas trwania postępowania, czyli do wydania prawomocnego orzeczenia kończącego sprawę, chyba że sąd zmieni swoje postanowienie.
W przypadku zmiany zabezpieczenia kontaktów, kluczowe jest ustalenie, który tytuł wykonawczy jest aktualnie obowiązujący i czy poprzedni tytuł wykonawczy utracił moc. To od tej analizy zależy dalszy tok postępowania egzekucyjnego.
tags: #zmiana #w #zakresie #kontaktow #zabezpieczenie #wykonalnosc