Jak zgłosić wierzytelność w postępowaniu upadłościowym
Upadłość kontrahenta to sytuacja, która zaskakuje i rodzi wiele pytań o to, czy i jak odzyskać swoje pieniądze. Warto działać szybko - opóźnienie w zgłoszeniu wierzytelności może przekreślić szanse na odzyskanie należności. Często też wystarczy jeden błąd formalny, by stracić możliwość udziału w podziale majątku upadłego, a konsekwencje bywają kosztowne i trudne do naprawienia. Ten przewodnik pomoże Ci przejść przez cały proces - pokaże, jak przygotować dokumenty i uniknąć typowych pułapek, które mogą sporo kosztować.
Reakcją wielu przedsiębiorców na informację o upadłości ich dłużnika jest panika i niepewność, co dalej zrobić, by odzyskać pieniądze. Z chwilą ogłoszenia upadłości nie można już wystąpić z powództwem o zapłatę kwoty stanowiącej wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Ponadto wszelkie toczące się już sprawy zostają zawieszone i mogą być kontynuowane przeciwko syndykowi jedynie wtedy, gdy wierzytelność nie zostanie uwzględniona na liście wierzytelności po przeprowadzeniu przewidzianej przez prawo procedury. W praktyce oznacza to, że zgłoszenie wierzytelności jest niemal jedynym skutecznym sposobem zabezpieczenia swoich roszczeń i szansą na ich częściowe lub całkowite zaspokojenie w toku postępowania upadłościowego.
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym to procedura, która umożliwia wierzycielom dochodzenie swoich roszczeń w procesie upadłościowym. Wierzyciel, który zgłasza swoje roszczenie, staje się częścią zbioru wierzycieli, którzy mają prawo do udziału w podziale masy upadłościowej. Zgłoszenie wierzytelności jest niezbędne, aby wierzyciel mógł uzyskać jakiekolwiek zaspokojenie swoich roszczeń, niezależnie od tego, jakie jest ich pochodzenie.
Czy warto zgłaszać wierzytelność?
W postępowaniu upadłościowym kluczowe jest, by wierzyciel wiedział, czy powinien, czy tylko może zgłosić swoją wierzytelność do syndyka. Do zgłoszenia wierzytelności zobowiązani są tzw. wierzyciele osobiści dłużnika - to osoby, które zamierzają wziąć udział w podziale masy upadłościowej i których roszczenia nie są zabezpieczone na majątku upadłego. Wierzyciel, chcąc uczestniczyć w postępowaniu i uzyskać wpisanie swojej wierzytelności na listę, musi zgłosić roszczenie syndykowi w terminie wskazanym w postanowieniu sądu o ogłoszeniu upadłości.
Wierzyciele, których roszczenia zabezpieczone są np. hipoteką, zastawem lub wpisem w księdze wieczystej, nie mają obowiązku ich zgłaszania. Takie wierzytelności są bowiem ujmowane na liście automatycznie, z urzędu, na podstawie danych z rejestrów oraz dokumentów. Jednak złożenie zgłoszenia także w tych przypadkach jest zalecane - daje pewność co do właściwego uwzględnienia wierzytelności oraz pozwala skutecznie realizować uprawnienia, takie jak zgłaszanie zastrzeżeń czy udział w sporach dotyczących listy.
Wyjątkowo sytuacja wygląda w przypadku wierzytelności pracowniczych, takich jak zaległe wynagrodzenia, ekwiwalenty za urlop czy odprawy. Pracownicy nie muszą dokonywać zgłoszenia we własnym zakresie. Syndyk ma obowiązek wpisać takie roszczenia na listę wierzytelności, korzystając z dostępnej dokumentacji dotyczącej zatrudnienia i płac. Roszczenia pracownicze mają charakter uprzywilejowany i przysługuje im pierwszeństwo zaspokojenia w ramach masy upadłościowej. W razie braku środków w majątku upadłego pracownik może uzyskać świadczenie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Podsumowując, obowiązek zgłoszenia wierzytelności dotyczy głównie tych wierzycieli, którzy chcą aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i nie mają zabezpieczonych roszczeń. Osoby zabezpieczone rzeczowo oraz pracownicy korzystają z odrębnej ochrony i ich roszczenia są uwzględniane niezależnie od zgłoszenia, choć często zgłoszenie pozostaje zalecane.
Termin na zgłoszenie wierzytelności
Wierzyciel ma obowiązek zgłosić swoją wierzytelność w ciągu 30 dni od dnia ogłoszenia upadłości. Informacja o rozpoczęciu tego terminu jest publikowana w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Nieprzekroczenie tego terminu daje wierzycielowi pełne prawo do udziału w podziale masy upadłościowej. Ważne jest, aby zgłoszenie wierzytelności, nawet po terminie, odbyło się zanim zostanie zatwierdzony ostateczny plan podziału masy upadłościowej. Dlatego najbezpieczniej jest dopełnić wszystkich formalności jak najszybciej po ogłoszeniu upadłości i opublikowaniu informacji w odpowiednich rejestrach.
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym musi zostać dokonane w ściśle określonym terminie. W przypadku upadłości konsumenckiej oraz upadłości przedsiębiorców, termin ten zazwyczaj wynosi 30 dni od dnia ogłoszenia upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Ważne jest, aby wierzyciel nie przekroczył tego terminu, ponieważ spóźnione zgłoszenie może prowadzić do utraty prawa do udziału w podziale masy upadłościowej.
W przypadku przekroczenia tego terminu, wierzyciel będzie zobowiązany do uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, z wyłączeniem wypłat z zysku, za trzeci kwartał roku poprzedniego, zgodnie z danymi ogłoszonymi przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W pewnych okolicznościach, jeżeli wierzyciel nie zdążył zgłosić wierzytelności w terminie z przyczyn niezależnych od niego (np. nie otrzymał zawiadomienia o postępowaniu), może wystąpić do sądu o przywrócenie terminu. Dzieje się tak również w przypadku wierzycieli, którzy zgłosili wierzytelność po terminie, ale mają roszczenia alimentacyjne lub z tytułu wynagrodzeń pracowniczych.
Zgłoszenie wierzytelności w terminie jest wolne od opłat. Jeżeli nie zdążyłeś zgłosić swojej wierzytelności w odpowiednim czasie, nie oznacza to, że zostałeś pozbawiony takiej możliwości. Złożenie wniosku po terminie będzie się jednak wiązało z poniesieniem dodatkowej opłaty, nawet jeżeli spóźnienie nastąpiło nie z twojej winy i na przykład nie wiedziałeś o ogłoszeniu upadłości Twojego dłużnika. Opłata za zgłoszenie wierzytelności po terminie w 2023 roku, tj. Prosta spółka akcyjna, a spółka z o.o. Porównanie prostej spółki akcyjnej (PSA) i Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Sp. Co to jest Prosta Spółka Akcyjna i dla kogo ona jest?
Zgłoszenie wierzytelności syndykowi, zgodnie z art. 236 ust. 1 p.u., jest wskazany w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Przeważnie jest na to 30 dni licząc od dnia zamieszczenia obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Wierzyciel, który nie zgłosi wierzytelności we wskazanym przez sąd upadłościowy terminie, może zgłosić swoją wierzytelność po tym terminie, jednak musi się liczyć z poniesieniem zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego, związanych ze zgłoszeniem, nawet jeśli opóźnienie nie wynikało z winy wierzyciela, chyba że zgłoszenie wierzytelności po upływie terminu jest wynikiem dokonania przez syndyka korekty deklaracji lub innego tego typu dokumentu obejmującego rozliczenie. Koszty te stanowią równowartość 5% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 235 ust. 1 p.u.). Syndyk, w przypadku zgłoszenia wierzytelności, które wpłynęło z opóźnieniem, wzywa wierzyciela do wpłaty zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego na wskazany przez niego rachunek bankowy (art. 235 ust. 2 p.u.).
Zgłoszenie wierzytelności krok po kroku
Postępowanie w sprawie zgłoszenia wierzytelności zaczyna się od dokładnego zapoznania się z postanowieniem sądu o ogłoszeniu upadłości oraz wyznaczeniem terminu na zgłoszenie roszczenia. Kluczowym etapem jest złożenie zgłoszenia przez system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). W tym celu należy założyć konto w KRZ, potwierdzić swoją tożsamość (na przykład profilem zaufanym lub podpisem elektronicznym), a następnie wypełnić, podpisać elektronicznie oraz przesłać zgłoszenie razem z wymaganymi załącznikami. Niektóre osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej, mogą składać zgłoszenie w wersji papierowej.
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym odbywa się obecnie przez system KRZ. Aby móc z niego skorzystać, należy posiadać konto w tym systemie. Wymaga to wcześniejszej rejestracji i potwierdzenia swojej tożsamości, np. za pomocą Profilu Zaufanego.
Pierwszym krokiem w zgłoszeniu wierzytelności jest wybranie odpowiedniego formularza w systemie KRZ. Dla wierzycieli dostępny jest formularz oznaczony numerem 30048. Należy go wypełnić zgodnie z instrukcją, zwracając uwagę na poprawność danych.
Jakie dane powinny się znaleźć w treści zgłoszenia wierzytelności?
Formularz wymaga podania kilku podstawowych informacji, takich jak:
- sygnatura akt sprawy - znajdziesz ją w obwieszczeniu o ogłoszeniu upadłości.
- dane wierzyciela - imię, nazwisko lub nazwa firmy, adres oraz numer identyfikacyjny, np. NIP lub PESEL.
- kwota wierzytelności - podaj dokładną sumę, jaką dłużnik jest Ci winien.
- podstawa wierzytelności - wskaż, z czego wynika dług, np. z nieopłaconej faktury, pożyczki czy umowy.
- załączniki - dołącz dokumenty potwierdzające istnienie wierzytelności, np. faktury, umowy czy wyroki sądu.
Formularz wymaga podania kilku podstawowych informacji, takich jak:
- wartość należności głównej oraz należności uboczne (np. odsetki, koszty).
- informacja o zabezpieczeniach dotyczących wierzytelności (np. hipoteka, zastaw).
- stan sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne lub przed sądem polubownym.
- numer rachunku bankowego wierzyciela, jeżeli wierzyciel posiada taki rachunek.
Wskazanie kategorii wierzytelności w zgłoszeniu do postępowania upadłościowego jest obowiązkowe i ma kluczowe znaczenie dla wierzyciela. Kategorie te wyznaczają kolejność zaspokajania roszczeń z majątku dłużnika przez syndyka, kiedy środki są ograniczone i nie pozwalają na pełne spłatę wszystkich zobowiązań.
Kategorie wierzytelności:
- Pierwsza - uprzywilejowana - obejmuje należności wynikające ze stosunku pracy powstałe przed ogłoszeniem upadłości (z wyjątkiem np. odsetek).
- Druga - obejmuje wierzytelności alimentacyjne oraz należności z tytułu świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
- Trzecia - odsetkowa - obejmująca odsetki od należności z wyższych kategorii, kary grzywny, należności z tytułu darowizn i zapisów testamentowych.
- Czwarta - obejmuje należności wspólników/akcjonariuszy wynikające m.in. z umów spółki.
- Piąta - obejmuje pozostałe wierzytelności.
Gdy formularz jest wypełniony, należy go podpisać. Można to zrobić za pomocą:
- kwalifikowanego podpisu elektronicznego,
- profilu zaufanego,
- podpisu osobistego (zawartego w dowodzie z chipem).
Podpisanie zgłoszenia jest konieczne, aby zgłoszenie zostało uznane za ważne. Po podpisaniu zgłoszenie można przesłać do systemu KRZ.
Po wysłaniu zgłoszenia przez KRZ, system potwierdzi jego przyjęcie. Wierzyciel powinien zachować potwierdzenie złożenia zgłoszenia na wypadek jakichkolwiek wątpliwości lub problemów. Następnie zgłoszenie zostanie przekazane syndykowi, który zweryfikuje poprawność podanych danych oraz załączonych dokumentów.
Co, jeśli coś pójdzie nie tak?
Po złożeniu zgłoszenia syndyk dokonuje jego szczegółowej weryfikacji pod względem formalnym i merytorycznym. Jeśli okaże się, że w dokumencie brakuje istotnych danych lub popełniono błędy, wierzyciel otrzymuje wezwanie do ich uzupełnienia w wyznaczonym przez syndyka terminie. Po pozytywnej weryfikacji wierzytelność zostaje wpisana na listę wierzytelności, która następnie jest publicznie ogłaszana. Daje to innym uczestnikom postępowania możliwość zgłaszania sprzeciwów lub zastrzeżeń co do zgłoszonych roszczeń. Cały proces kończy się zatwierdzeniem listy wierzytelności, co otwiera drogę do wypłat dla wierzycieli według ustalonej kolejności.
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym to jeden z kluczowych etapów, od którego zależy szansa wierzyciela na odzyskanie środków. Przede wszystkim należy pamiętać o terminie zgłoszenia wierzytelności, który jest wyznaczany przez sąd. Zgłoszenie dokonane po upływie tego terminu może wiązać się z dodatkowymi formalnościami, a w skrajnych przypadkach - całkowitym odrzuceniem roszczenia. Wierzyciele, którzy złożą zgłoszenie po terminie, muszą liczyć się z tym, że ich roszczenia będą rozpatrywane dopiero w ramach kolejnych planów podziału masy upadłościowej.
Nie mniej istotne są błędy formalne w zgłoszeniu. W przypadku stwierdzenia braków lub nieścisłości syndyk zwraca dokument do uzupełnienia, wyznaczając wierzycielowi określony czas na poprawki. Niedotrzymanie tego terminu zazwyczaj kończy się odrzuceniem wierzytelności.
Podsumowując, zarówno opóźnienia, jak i błędy formalne znacząco osłabiają pozycję wierzyciela w postępowaniu. Dlatego tak ważne jest, aby zgłoszenie było kompletne, prawidłowo przygotowane i złożone w terminie.
Syndyk, w przypadku zgłoszenia wierzytelności, które wpłynęło z opóźnieniem, wzywa wierzyciela do wpłaty zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego na wskazany przez niego rachunek bankowy (art. 235 ust. 2 p.u.).
Należy jednak podkreślić, że zgłoszenie wierzytelności musi odpowiadać także warunkom formalnym pisma procesowego (art. 126 i następne - ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks postępowania cywilnego (dalej - k.p.c.), a nadto w zgłoszeniu wierzytelności należy podać dane, wymagane przepisem art. 240 p.u., takie jak:
- imię i nazwisko wierzyciela albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku - inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację oraz firmę, pod którą działa wierzyciel będący przedsiębiorcą, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres oraz NIP, jeżeli wierzyciel ma taki numer,
- określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej,
- dowody stwierdzające istnienie wierzytelności; jeżeli wierzytelność została uznana w spisie wierzytelności sporządzonym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, wystarczające jest powołanie się na tę okoliczność,
- kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona (kategorie reguluje art. 342 p.u., który należy przeanalizować pod kątem zaliczenia wierzytelności do danych kategorii),
- zabezpieczenia związane z wierzytelnością,
- w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu,
- stan sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne lub przed sądem polubownym,
- numer rachunku bankowego wierzyciela, jeżeli wierzyciel posiada taki rachunek.
Prawidłowo zgłoszona wierzytelność pozwala wierzycielowi na udział w postępowaniu upadłościowym, a następnie umieszczenie wierzytelności na liście wierzytelności (w przypadku upadłości przedsiębiorcy) lub ujęciu w projekcie planu spłaty wierzycieli (w przypadku upadłości konsumenckiej). Ustawodawca wprowadził uregulował także ważną kwestię dla wierzycieli, jaką jest przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Art. 239a p.u. wskazuje, że zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia, który to biegnie na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 239a p.u.).
W sytuacji wystąpienia braków formalnych zgłoszenia wierzytelności lub w przypadku braku wpłaty zryczałtowanych kosztów, o których mowa w art. 235 ust. 1 p.u., syndyk wzywa wierzyciela w terminie tygodniowym do ich uzupełnienia, pod rygorem zwrotu zgłoszenia. Brak uzupełnienia zgłoszenia we wskazanym przez syndyka terminie skutkuje jego zwrotem (art. 241 p.u.). Tym samym wierzytelność nie zostanie wpisana na listę wierzytelności (w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorcy) lub nie zostanie ujęta w projekcie planu spłaty (upadłość konsumenta), zaś wierzyciel traci możliwość jakiegokolwiek zaspokojenia z masy upadłości. Zarządzenie o zwrocie zgłoszenia wierzytelności wymaga jednak uzasadnienia (art. 242a p.u.), a czynność syndyka jakim jest zwrot zgłoszenia podlega zaskarżeniu poprzez skargę do sędziego-komisarza, wnoszoną w systemie teleinformatycznym, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia, który to decyduje o dalszym udziale wierzyciela w postępowaniu upadłościowym (art. 242a ust. 2-7 p.u.).
Przesłanki do ogłoszenia upadłości dla przedsiębiorcy
Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym to proces, który wymaga staranności, dokładności oraz terminowości. Prawidłowe przygotowanie i złożenie zgłoszenia, uwzględniające wszystkie niezbędne informacje i dokumenty, jest kluczowe dla ochrony praw wierzyciela i zwiększenia szans na odzyskanie należności. Warto podkreślić, że przepisy prawa upadłościowego nie należą do najprostszych, a cały proces może być zawiły i stresujący dla osób bez doświadczenia w tym zakresie.
Korzystanie z systemu KRZ usprawnia komunikację, pozwala na szybkie przekazywanie dokumentów oraz umożliwia wierzycielom kontrolę statusu ich zgłoszenia i całego postępowania online.
tags: #czy #mozna #zglosic #wierzytelnosc #w #sd