Egzekucja Komornicza Dłużnik Nieznany Pobyt: Praktyczne Aspekty i Rozwiązania
Dochodzenie roszczeń od kontrahenta zagranicznego bywa trudniejsze, lecz nie niemożliwe. W przypadku kontrahentów z Unii Europejskiej można skorzystać z Europejskiego Nakazu Zapłaty lub Europejskiego Tytułu Wykonawczego, jeśli dysponujesz już orzeczeniem sądu. Procedury te są maksymalnie uproszczone, jednak do ich zastosowania konieczna jest znajomość miejsca zamieszkania dłużnika. Bez tego ustalenie prawidłowej jurysdykcji sądu będzie bardzo trudne. Chcąc pozwać dłużnika, którego miejsce zamieszkania nie jest znane, należy podjąć próby ustalenia jego miejsca zamieszkania.
Ustalenie miejsca zamieszkania dłużnika za granicą często bywa czasochłonne, lecz w dzisiejszych czasach jest dużo łatwiejsze niż kiedyś. Ludzie często pozostawiają po sobie wiele „śladów” w mediach społecznościowych. Można próbować ustalić adres dłużnika przy pomocy ambasad lub konsulatów. Można także skorzystać z pomocy profesjonalnych firm zajmujących się poszukiwaniem dłużników, zwanych skip tracerami. Pomagają oni w ustaleniu miejsca zamieszkania dłużnika, wykorzystując dane dostępne w Internecie. Warto rozważyć skorzystanie z takiej formy poszukiwania, zwłaszcza jeśli zależy Ci na czasie, a dług ma znaczną wysokość.
Zgodnie z zasadą określoną w Rozporządzeniu Bruksela I bis, osoby zamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego UE mogą być pozywane przed sądy tego państwa członkowskiego, niezależnie od ich obywatelstwa. Jeśli próby ustalenia adresu pozwanego za granicą nie przyniosły skutku, warto sprawdzić linię orzeczniczą sądów w podobnych sprawach. Określenie właściwego sądu w dużej mierze zależy od okoliczności konkretnego przypadku. W wyroku z dnia 17 listopada 2011 roku w sprawie C-327/10 TSUE uznał, że w sytuacji, gdy miejsce zamieszkania pozwanego nie było powodowi znane, właściwy jest sąd państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie znane miejsce zamieszkania pozwanego. Warunkiem jest jednak to, by sąd upewnił się, że powód podjął w dobrej wierze wszystkie niezbędne czynności, aby odnaleźć pozwanego, któremu niezmiennie przysługuje prawo do obrony.
Jeśli Twój dłużnik przebywa poza UE i nie uregulowaliście kwestii jurysdykcji sądu w umowie, należy sprawdzić, czy Polska i kraj siedziby kontrahenta zawarły odpowiednią umowę bilateralną o współpracy w sprawach sądowych. Polska z wieloma krajami wiąże Konwencja z Lugano, dotycząca jurysdykcji i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych. Przy zawieraniu umowy z kontrahentem spoza Polski i UE, warto pamiętać o uregulowaniu kwestii jurysdykcji sądu w umowie, co pozwala uniknąć wielu późniejszych problemów. Jeśli okaże się, że kraje nie zawarły stosownej umowy, należy sprawdzić polskie regulacje. Polski kodeks postępowania cywilnego stanowi, że sprawa będzie należała do jurysdykcji krajowej, jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1103 KPC). Należy więc przede wszystkim podjąć próby ustalenia tych informacji.
Sąd polski będzie miał jurysdykcję również w przypadkach, gdy:
- Zobowiązanie wynika z czynności prawnej, wykonanej lub mającej być wykonaną w Polsce.
- Zobowiązanie nie wynika z czynności prawnej, ale powstało na terytorium RP.
- Działalność, zakład lub oddział pozwanego znajduje się w Polsce.
- Sprawa dotyczy roszczeń o prawa majątkowe, a majątek pozwanego znajduje się w Polsce lub przysługują mu prawa majątkowe w Polsce i mają one znaczną wartość w stosunku do wartości przedmiotu sprawy.
- Sam przedmiot sporu znajduje się w Polsce.
- Sprawa dotyczy spadku po osobie, która w momencie śmierci zamieszkiwała lub przebywała na terytorium RP.
W wielu przypadkach, gdy zawarłeś umowę z kontrahentem z Polski, który następnie ukrył się poza terytorium UE, może okazać się, że właściwy będzie sąd polski. Każdy przypadek będzie wymagał jednak indywidualnej oceny. Jeśli żadna z tych sytuacji nie dotyczy Twojego przypadku, a sprawa jest bardziej skomplikowana, powinieneś skonsultować się z prawnikiem.
Ustalenie Właściwości Sądu w Polsce - Pozew o Zapłatę a Adres Pozwanego
Osobną kwestią pozostaje ustalenie miejsca zamieszkania dłużnika w Polsce. Nawet jeśli w sprawie nie bierze udziału tzw. element obcy, a Ty nie znasz miejsca zamieszkania dłużnika w Polsce, nadal zajdzie konieczność jego ustalenia. Miejsce zamieszkania dłużnika musisz podać już w pozwie. Podawanie adresu osoby pozwanej, w tym również dłużnika, jest konieczne, ponieważ sąd musi wiedzieć, gdzie doręczyć pozew i kolejne pisma procesowe. Zasadą jest wnoszenie pozwu do sądu, w okręgu którego mieszka pozwany. Jeśli Twoim dłużnikiem jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, właściwym będzie sąd ze względu na miejsce jej siedziby.
Jeśli powód nie poda niezbędnych danych dłużnika, w tym adresu, sąd wezwie go do uzupełnienia tzw. braków formalnych. Jeśli nie uzupełnisz braków formalnych w terminie 7 dni, sąd zarządzi zwrot pozwu, co w praktyce oznacza, że Twój pozew nie wywoła żadnych skutków prawnych. Bieg 7-dniowego terminu liczy się zgodnie z przepisami ustawowymi, czyli od dnia doręczenia.
Wierzyciele, którym zostało niewiele czasu na złożenie pozwu, często decydują się na podanie fikcyjnego lub nieaktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Zgodnie z art. 177 § 1 pkt 6 KPC, podanie w pozwie fikcyjnego czy też nieaktualnego adresu pozwanego sprawia, że pozew zostaje skutecznie wniesiony. Sąd jednak zawiesi postępowanie po nieudanym doręczeniu pozwu. Po tym, jak wierzycielowi uda się ustalić prawidłowy i aktualny adres dłużnika, postępowanie może zostać ponownie podjęte. Wniosek o podjęcie postępowania powinien zostać złożony w ciągu roku, z koniecznością wskazania właściwego adresu.
Jeśli jednak podasz w pozwie fikcyjny lub nieaktualny adres dłużnika, a sąd przy pomocy np. bazy PESEL ustali inny adres, prawdopodobnie wezwie Cię do uzupełnienia braków formalnych. Stanie się tak również w sytuacji, gdy ktoś pod wskazanym adresem oświadczy, że dłużnik tam nie zamieszkuje. W takiej sytuacji sąd wezwałby powoda do podania aktualnego adresu pozwanego pod rygorem zawieszenia postępowania.
Nieznane Miejsce Zamieszkania Dłużnika w Polsce - Co Dalej?
Jeśli nie znasz adresu dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą, możesz:
- Sprawdzić jego dane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG). Znajdziesz tam jednak wyłącznie adres, pod którym prowadzona jest działalność, o ile nie została ona zarejestrowana w miejscu zamieszkania dłużnika.
- Poszukać informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Odnajdziesz tam dane dłużnika będącego osobą prawną, ułomną osobą prawną lub innym podmiotem, np. fundacją, stowarzyszeniem itp.
- Sprawdzić akta dłużnika w sądzie rejestrowym, zgodnie z art. 10 ustawy o KRS.
W przypadku dłużnika, który nie prowadzi działalności gospodarczej, możesz złożyć wniosek do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji lub do urzędu gminy, w której potencjalnie zamieszkuje dłużnik. Jeśli wykażesz, że masz interes prawny w uzyskaniu danych dłużnika (np. załączając umowę z dłużnikiem, nieopłacone faktury VAT i wezwania do zapłaty), są duże szanse, że otrzymasz informację o miejscu zamieszkania dłużnika.
Ustanowienie Kuratora - Gdy Miejsca Zamieszkania Dłużnika w Polsce Żadnym Sposobem Nie Uda Się Ustalić
Jeśli pomimo prób ustalenia danych dłużnika, jego miejsce zamieszkania w Polsce nadal pozostaje nieznane, zawsze pozostaje możliwość ustanowienia kuratora. Możliwość tę przewiduje art. 143 KPC. Warunkiem koniecznym dla ustanowienia kuratora jest uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu nie jest możliwe do ustalenia z przyczyn obiektywnych. Sąd, zanim zdecyduje o ustanowieniu kuratora, zbada, czy faktycznie dołożyłeś należytej staranności, aby ustalić miejsce zamieszkania dłużnika.
Zgodnie z art. 802 k.p.c., złożenie wniosku o ustanowienie kuratora dla dłużnika będzie zasadne, jeżeli pozostawił on po sobie majątek, z którego można prowadzić egzekucję, np. nieruchomość. Samo twierdzenie wierzyciela, że miejsce pobytu dłużnika nie jest znane, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia. Jest ona spełniona wtedy, gdy osoba mająca konkretny adres zamieszkania nie jest pod tym adresem znana i mimo podjętych działań (np. wystąpienia o udostępnianie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych) nie zdołano uzyskać żadnych wiadomości o miejscu jej pobytu.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, kuratorem powinna zostać wyznaczona osoba - jeśli to możliwe - obeznana ze stanem spraw strony, członek rodziny lub osoba, która zna środowisko, z którego wywodzi się osoba nieznana z miejsca pobytu, względnie adwokat lub radca prawny. O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłasza publicznie w budynku sądowym i lokalu organu gminy, a w sprawach większej wagi także w prasie, jeżeli uzna to za potrzebne (art. 144 § 2 k.p.c.).
Poniżej przedstawiam przykładową treść takiego ogłoszenia:
„Na mocy art. 802 k.p.c. ustanowiono kuratora w osobie adw. J. J. z Kancelarii Adwokackiej w S., ul. Reymonta … dla E. K. i S. K. ostatnio zamieszkałych w S., ul. M. celem reprezentacji ich praw w postępowaniu egzekucyjnym o opróżnienie lokalu mieszkalnego prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. P. P., sygn. W…”
Jeśli sąd zadecyduje o ustanowieniu kuratora, będzie on reprezentował podczas procesu interesy Twojego dłużnika. Ustanowienie kuratora wiąże się jednak z dodatkowymi kosztami.
Egzekucja Komornicza a Spółki
W praktyce zdarza się, że komornicy domagają się ustanowienia kuratora również dla spółek podlegających wpisowi do Rejestru Przedsiębiorców. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadkach, gdy przesyłki kierowane na adres spółki ujawniony w KRS wracają z adnotacją „Spółka uległa likwidacji” lub inną równoznaczną. Jednakże, zgodnie z art. 139 § 3 k.p.c., pisma dla osób prawnych, organizacji oraz osób fizycznych podlegających wpisowi do rejestru albo ewidencji na podstawie odrębnych przepisów, w razie niemożności doręczenia z uwagi na nieujawnienie w rejestrze albo w ewidencji zmiany adresu, pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowe miejsce zamieszkania i adres są znane. Konieczność skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji jest czynnością ważną i istotną, ma zasadniczy wpływ na prawidłowy przebieg postępowania oraz stwarza dłużnikowi możliwość podjęcia obrony swoich interesów. Dlatego też w sytuacji braku skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji osobie prawnej (np. korespondencja wraca niepodjęta z adnotacją „adresat nieznany” lub „adresat wyprowadził się”) dyspozycja art. 139 § 3 KPC jest wyłączona i konieczne jest ustanowienie kuratora w trybie art. 802 KPC.
System Vindicat.pl - Kompleksowe Wsparcie w Walce o Należności
Jeśli aktywnie prowadzisz działalność gospodarczą, problemy z brakiem terminowych płatności są Ci zapewne doskonale znane. System do monitoringu należności i samodzielnej windykacji Vindicat.pl oferuje kompleksowe wsparcie na każdym etapie odzyskiwania należności. W systemie można nie tylko windykować, ale również monitorować firmowe płatności, co jest ważnym działaniem prewencyjnym. Jeśli zajdzie konieczność rozpoczęcia windykacji, system prowadzi przedsiębiorcę przez każdy z jej etapów. Z systemu można wygenerować spersonalizowane i gotowe do użycia wezwania do zapłaty, pozwy do sądu i e-sądu. System zaopatruje również małe i średnie firmy we wszystkie dokumenty potrzebne przy egzekucji komorniczej. Przy pomocy kilku kliknięć można także wygenerować gotowy wniosek o ustalenie danych dłużnika.
Przedsiębiorcy zarejestrowani w systemie Vindicat.pl otrzymują pismo gotowe do złożenia w Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA. Muszą pod nim jedynie złożyć własnoręczny podpis. Oprócz możliwości wygenerowania gotowych i kompletnych dokumentów, użytkownicy Vindicat.pl mogą negocjować z dłużnikiem online, skorzystać ze sprawdzonych scenariuszy windykacji i analizy statusu sprawy, korzystać z giełdy długów oraz uzyskać dostęp do Big InfoMonitor (w zależności od wybranej oferty).
Co to jest egzekucja sądowa i jak jest prowadzona?
System Vindicat.pl to jedyne na rynku tak kompleksowe narzędzie windykacyjne, które upraszcza windykację w małych i średnich firmach.
Ustalenie adresu zamieszkania pozwanego jest niezbędne dla skutecznej realizacji Twoich praw. Dla ustalenia jurysdykcji sądu konieczna jest znajomość miejsca zamieszkania pozwanego lub chociażby podjęcie prób jego ustalenia. Adres zamieszkania pozwanego to bardzo istotny element pozwu. W praktyce jego znajomość warunkuje możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń.
Wspólnota Mieszkaniowa wytoczyła powództwo przeciwko P. F. o zapłatę kwoty 16 706,96 złotych z odsetkami ustawowymi. Pozwany jest właścicielem lokalu mieszkalnego i z tego tytułu jest zobowiązany do comiesięcznego uiszczania zaliczki na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Z zobowiązania tego pozwany nie wywiązuje się. Na wniosek powódki, zarządzeniem z dnia 13 listopada 2023 roku Przewodniczący ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego P. F. kuratora w osobie adwokata. Kurator wniósł sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty, kwestionując zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia. Sąd nie miał wątpliwości co do zasadności roszczenia pozwu, ponieważ wysokość zobowiązania pozwanego została należycie udokumentowana. Strona pozwana nie przedłożyła żadnych dowodów, które podważałyby ustalenia Sądu.
Właściciele lokali posiadają nie tylko liczne prawa, ale także obowiązki. Zgodnie z ustawą o własności lokali, każdy właściciel ma odpowiedni udział w części wspólnej budynku, co rodzi obowiązki, jak dbanie o należyte utrzymanie porządku. Podstawowym obowiązkiem każdego właściciela lokalu jest ponoszenie opłat eksploatacyjnych, utrzymywanie lokalu w należytym stanie, przestrzeganie porządku domowego, uczestniczenie w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystanie z niej w sposób nieutrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałanie z nimi w ochronie wspólnego dobra.
Na pokrycie kosztów właściciele lokali uiszczają zaliczki w formie bieżących opłat, płatne z góry do dnia 10 każdego miesiąca. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz treść przedłożonych przez powódkę dokumentów, Sąd uznał zasadność roszczenia. Zdaniem Sądu wysokość zobowiązania pozwanego została należycie przez powódkę udokumentowana. Sąd dał wiarę przedłożonym dokumentom. Strona pozwana nie przedłożyła żadnych dowodów, które podważałyby poczynione przez Sąd ustalenia w niniejszej sprawie i dokonane przez stronę powodową wyliczenia wysokości zadłużenia pozwanego. Kurator ograniczył się do ogólnego domagania się oddalenia powództwa, a zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Jurysdykcja sądu to uprawnienie konkretnego sądu do orzekania w danej sprawie. Co do zasady, aby skutecznie wnieść pozew przeciwko dłużnikowi, musimy jednak znać jego miejsce zamieszkania. Polski kodeks postępowania cywilnego w art. 1099 stanowi, że brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod uwagę z urzędu i to w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek.
Instytucja kuratora dla dłużnika nieznanego z miejsca pobytu ma szczególne znaczenie z uwagi na obronę praw dłużnika, zasadę równości, a także zasadę prawdy obiektywnej. Kodeks postępowania cywilnego gwarantuje możliwość obrony praw osobom, które z różnych przyczyn osobiście przed sądami działać nie mogą, przez zapewnienie im ustawowego zastępstwa. Prawidłowa realizacja zasady równości leży u podstaw wymiaru sprawiedliwości, ponieważ łącznie z zasadą prawdy obiektywnej sprzyja urzeczywistnieniu prawa materialnego, co jest głównym celem postępowania cywilnego.
tags: #egzekucja #komornicza #dluznik #nieznany #pobyt