Postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika bez zdolności sądowej
Brak płatności za fakturę połączony z jakimkolwiek wpisem dotyczącym postępowań związanych z niewypłacalnością może sprawić, że wierzyciele tracą nadzieję na odzyskanie należności i nie podejmują dalszych działań prawnych. Z drugiej strony, dłużnicy często decydują się na restrukturyzację, ponieważ wierzą, że pozwala ona wstrzymać egzekucję.
Zazwyczaj wierzyciel dowiaduje się o niewypłacalności dłużnika w momencie otrzymania pisma od komornika z umorzeniem postępowania w związku z bezskutecznością egzekucji. Umorzenie egzekucji komorniczej w tym trybie jest sygnałem, że wierzyciel może nie odzyskać swojej należności. Może to oznaczać postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe.
Zasady prowadzenia postępowań sądowych w stosunku do dłużnika w restrukturyzacji oraz zasady windykacji w przypadku niewypłacalności dłużnika wymagają szczegółowego omówienia.
Postępowanie restrukturyzacyjne a postępowania sądowe
W przypadku upadłości przepisy wprost stanowią, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Oznacza to w praktyce, że wszczęcie takiego postępowania często będzie bezzasadne i może tylko wierzyciela narazić na koszty.
W obliczu utraty płynności finansowej przepisy umożliwiają również wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Ten rodzaj postępowania umożliwia ratowanie przedsiębiorstwa i przywrócenie jego płynności finansowej, głównie poprzez zawarcie układu.
Poniżej przedstawimy zbiorcze zasady postępowania dotyczącego postępowań sądowych w przypadku restrukturyzacji dłużnika.
Zasady prowadzenia postępowań sądowych w restrukturyzacji
Co do zasady, zgodnie z prawem restrukturyzacyjnym, otwarcie tego typu postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. W takim przypadku jednak koszty postępowania obciążają wszczynającego postępowanie, jeżeli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności.
Tym samym teoretycznie nie ma przeszkód prawnych, aby wszcząć lub w dalszym ciągu prowadzić postępowania sądowe. Tematyka prowadzenia postępowania sądowego przeciwko dłużnikowi w restrukturyzacji nie jest jednak tak prosta. Komplikacje zaczynają się bowiem podczas praktycznych aspektów takiego procesu.
W przypadku postępowań, w których został odebrany dłużnikowi zarząd nad majątkiem, postępowania sądowe prowadzi zarządca w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego. W pozostałych przypadkach wierzyciel może pozwać bezpośrednio swojego dłużnika. Warto jednak wskazać, że właściwszym trybem do dochodzenia wierzytelności od dłużnika w restrukturyzacji jest wzięcie czynnego udziału w postępowaniu i oddanie głosu za lub przeciw układowi, a także kontakt z nadzorcą i dłużnikiem celem wypracowania optymalnych dla obu stron propozycji układowych w oparciu o prawo restrukturyzacyjne i postępowanie egzekucyjne.
Warto wskazać bowiem, że w przypadku prowadzenia postępowań sądowych równolegle do restrukturyzacji, wiele komplikacji wychodzi dopiero w trakcie obu procesów. Nasza kancelaria wspiera nie tylko przedsiębiorców w restrukturyzacji, ale także wierzycieli. Jeżeli zatem potrzebują Państwo w tym zakresie pomocy prawnej, zachęcamy do kontaktu.
Postępowanie restrukturyzacyjne a postępowania egzekucyjne
Zasady prowadzenia egzekucji komorniczej w trakcie restrukturyzacji są w zasadzie bardziej jednolite aniżeli zasady prowadzenia postępowań sądowych. W tym kontekście warto wskazać, że wszczęcie każdej restrukturyzacji (z wyjątkiem postępowania o zatwierdzenie układu bez obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego) uniemożliwia prowadzenie egzekucji komorniczej.
Co to oznacza w praktyce dla wierzyciela? Przede wszystkim, że nawet posiadając prawomocny wyrok nie może go skutecznie egzekwować z pomocą komornika- przynajmniej w czasie trwania restrukturyzacji (i również po niej, jeżeli został prawomocnie zatwierdzony układ).
Co natomiast dzieje się, jeżeli egzekucja już została wszczęta przed rozpoczęciem restrukturyzacji? W takiej sytuacji postępowanie ulega zawieszeniu, co oznacza, że komornik nie będzie podejmował żadnych nowych czynności w sprawie na czas trwania restrukturyzacji.
Jest to związane z jedną z głównych zalet restrukturyzacji- czyli ochroną przeciwegzekucyjną, która też może być postrzegana jako wada, zależnie od tego, po której stronie sporu się znajdujemy. W praktyce może to być bardzo dotkliwe ograniczenie dla wierzycieli, ale w tym kontekście nie można zapominać o celu postępowania restrukturyzacyjnego, czyli “uzdrowieniu” danego przedsiębiorstwa i umożliwieniu mu dalszego funkcjonowania. Egzekucja komornicza i jakiekolwiek zajęcie konta nie sprzyjają osiągnięciu tego celu.
Jak zatrzymać KOMORNIKA? Sprawdź 4 SKUTECZNE kroki!
Kiedy można dochodzić należności pomimo restrukturyzacji?
Należy wskazać, że podstawową cezurą czasową w przypadku restrukturyzacji jest tzw. dzień układowy czy dzień otwarcia postępowania. Można powiedzieć, że na “osi czasu” jest to dzień, który oddziela zobowiązania, które zazwyczaj były przyczyną problemów, od należności późniejszych, bieżących.
W przypadku restrukturyzacji przedsiębiorca oczywiście nie ma obowiązku terminowych płatności zobowiązań wchodzących w skład tzw. masy układowej, aczkolwiek ma bezwzględny obowiązek płatności tzw. należności bieżących- czyli np. bieżących należności podatkowych, bieżących faktur czy składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące po rozpoczęciu restrukturyzacji.
Należy wskazać, że brak płatności należności bieżących może doprowadzić do umorzenia postępowania, bowiem w każdym rodzaju restrukturyzacji dłużnik, aby wykazać swoją moralność płatniczą, musi terminowo regulować wszystkie zobowiązania, które powstały po rozpoczęciu restrukturyzacji.
Przekładając to na grunt tematyki niniejszego tekstu, trzeba podkreślić, że należności powstałe po dniu układowym, czy po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego co do zasady nie są objęte układem. Oznacza to, że jeżeli np. dłużnik nie płaci faktury, która z mocy prawa układem objęta nie jest, to wierzyciel może nie tylko dochodzić umorzenia całej restrukturyzacji, ale także może za taką fakturę pozwać dłużnika bez żadnych ograniczeń. Co do zasady bowiem te wierzytelności restrukturyzacją objęte nie są.
Postępowanie egzekucyjne - podstawy i rodzaje
Postępowanie egzekucyjne służy zaspokojeniu wierzyciela w następstwie podjęcia czynności przymuszających w stosunku do dłużnika dokonywanych przez właściwe organy. Jego przedmiotem jest wydobycie wierzytelności od dłużnika i pozyskanie jej przez wierzyciela jako ostatni etap realizowania norm prawa materialnego regulujących stosunek prawny pomiędzy uprawnionym i zobowiązanym (np. umowę).
W związku z tym stronami postępowania egzekucyjnego w znaczeniu materialnym są wierzyciel i dłużnik, natomiast w sensie formalnym (proceduralnym) za strony uznać należy również prokuratora oraz organizację społeczną, jeżeli na ich wniosek egzekucja została wszczęta. Inne osoby (np. osoby, którym przysługują do danej rzeczy, z której prowadzona jest egzekucja, określone prawa) należy zaliczyć do uczestników postępowania egzekucyjnego, ale nie przysługuje im status strony tego postępowania.
Egzekucja prowadzona na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczyć może spraw cywilnych, do których zalicza się sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych.
Sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. Podstawę egzekucji stanowi tytuł wykonawczy, którym jest co do zasady tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności nadawaną przez sąd w uproszczonym postępowaniu klauzulowym odrębnym od postępowania egzekucyjnego.
Tytuły egzekucyjne
Wśród tytułów egzekucyjnych wyróżniamy:
- orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem;
- orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;
- inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie;
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
- akt notarialny, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.
Przedmiot egzekucji
Egzekucja może dotyczyć:
- świadczeń pieniężnych (zapłaty wierzycielowi przez dłużnika określonej sumy pieniężnej);
- świadczeń niepieniężnych (np. wydania wierzycielowi przez dłużnika określonej rzeczy, złożenia oświadczenia woli lub zaniechania przez dłużnika określonych czynności, ewentualnie nieprzeszkadzania czynnościom wierzyciela).
Egzekucja z ruchomości
Egzekucja z ruchomości jest jednym z rodzajów egzekucji świadczeń pieniężnych obok egzekucji z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności, z innych praw majątkowych, z nieruchomości, ze statków morskich.
Ruchomością jest rzecz niebędąca nieruchomością, czyli częścią powierzchni ziemskiej stanowiącą odrębny przedmiot własności (grunt), jak również budynkiem trwale z gruntem związanym lub częścią takiego budynku stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 46 § Kodeksu cywilnego).
Do egzekucji z ruchomości komornik przystępuje przez ich zajęcie. Co istotne, zająć można ruchomości dłużnika będące w jego władaniu albo we władaniu samego wierzyciela, który do nich skierował egzekucję. Nie podlegają jednak zajęciu ruchomości, jeżeli z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że nie stanowią one własności dłużnika.
Ruchomości dłużnika będące we władaniu osoby trzeciej można zająć zasadniczo tylko wówczas, gdy osoba ta zgadza się na ich zajęcie albo przyznaje, że stanowią one własność dłużnika. Jednakże w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych komornik może zająć także ruchomości będące we władaniu osoby zamieszkującej wspólnie z dłużnikiem bez zgody tej osoby, chyba że przedstawi ona dowód, że ruchomości są jej własnością.
Nie należy zajmować więcej ruchomości ponad te, które są potrzebne do zaspokojenia należności i kosztów egzekucyjnych. Komornik, dokonując zajęcia, szacuje wartość zajętych ruchomości i oznacza ją w protokole zajęcia. Następnie dokonuje się ich sprzedaży, która jednak nie może nastąpić wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się zajęcia.
Sprzedaży zajętych ruchomości można dokonać bezpośrednio po zajęciu, jeżeli:
- ruchomości ulegają łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty;
- zajęto inwentarz żywy, a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór.
Z uzyskanych w wyniku sprzedaży ruchomości środków finansowych dokonuje się spłaty długu.
Gdy ruchomość nie należy do dłużnika - powództwo interwencyjne
Jak wyżej wskazano, przedmiotem zajęcia może być tylko ruchomość stanowiąca własność dłużnika. Jest to zrozumiałe, gdyż za dług nie odpowiadają inne osoby niż dłużnik, a zatem nie jest uzasadnione ponoszenie przez nie uszczerbku na ich majątku z tytułu spłaty nieswojego długu. W praktyce mogą jednak występować przypadki, w których dojdzie do zajęcia ruchomości niebędącej własnością dłużnika. Wówczas osoba, której ruchomość bezpodstawnie zajęto, może wystąpić z powództwem interwencyjnym.
Treścią takiego powództwa jest żądanie zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, ze wskazaniem, że skierowanie do niego egzekucji narusza prawa jego właściciela. Jeżeli dłużnik zaprzecza prawu powoda do ruchomości, należy oprócz wierzyciela pozwać również dłużnika.
Powództwo można wnieść w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych.
Dłużnik bez zdolności sądowej w postępowaniu egzekucyjnym
Brak zdolności sądowej oznacza, że dana osoba fizyczna lub prawna nie ma zdolności do przedsięwzięcia działań sądowych bez względu na okoliczności. Brak zdolności sądowej może wynikać z różnych przyczyn, w zależności od rodzaju podmiotu:
Osoby fizyczne
Ograniczenie lub wyłączenie zdolności sądowej mogą wynikać z przepisów prawa dotyczących osób niepełnoletnich, osób ubezwłasnowolnionych lub osób z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych.
Osoby prawne
Brak zdolności sądowej może wynikać z przepisów prawa, które ograniczają możliwość podejmowania działań sądowych przez niektóre osoby prawne, np. spółka jest w trakcie likwidacji, a jej likwidator jest ograniczony co do podejmowania działań sądowych. Jeśli likwidator chce wystąpić do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, może napotkać na brak zdolności sądowej spółki w tej kwestii.
Dłużnik, będący osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, nie posiada zdolności sądowej, co oznacza, że nie może samodzielnie wystąpić do sądu z wnioskiem o ogłoszenie postępowania oddłużeniowego. W takim przypadku, osoba mająca opiekę prawną nad dłużnikiem (np. opiekun prawny) musi podjąć odpowiednie kroki.
Dłużnik, będący osobą niepełnoletnią, nie posiada zdolności sądowej do samodzielnego wystąpienia do sądu z wnioskiem o zawieszenie egzekucji komorniczej. W przypadku braku zdolności sądowej, kluczową rolę odgrywają osoby uprawnione do reprezentacji prawnej osób fizycznych lub prawnych.
Podsumowując, brak zdolności sądowej oznacza, że dana osoba fizyczna lub prawna nie może samodzielnie występować w sądzie oraz podejmować działań związanych z postępowaniem sądowym. W zależności od przyczyny braku zdolności sądowej, odpowiednie środki prawne muszą być podjęte przez osoby uprawnione do reprezentacji prawnej, aby chronić prawa i interesy osób bez zdolności sądowej.
tags: #jezeli #dluznik #nie #ma #zdolnosci #sadowej