Urząd Skarbowy jako Wierzyciel w Postępowaniu Egzekucyjnym

W przypadku zobowiązań podatkowych, wierzycielem jest organ podatkowy. Podatki, jako obowiązkowe, przymusowe i bezzwrotne świadczenia pieniężne na rzecz budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, stanowią jeden z głównych rodzajów należności pieniężnych, które egzekwowane są w drodze tak zwanej „egzekucji administracyjnej”. Zaległością podatkową, zgodnie z ordynacją podatkową, jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Podatnik, który nie zapłacił w terminie należnego podatku w całości lub w części powinien się liczyć z egzekucją administracyjną tych należności.

Krajowa Administracja Skarbowa realizuje szereg zadań związanych z egzekucją podatków, ceł oraz innych należności o charakterze publicznoprawnym, również na rzecz innych wierzycieli wchodzących w skład administracji rządowej i samorządowej. Nowe instytucje prawne w systemie prawa podatkowego i administracyjnego, zmiany organizacyjne w organach egzekucyjnych oraz wierzyciela oraz rozwój technologiczny wymagają poszukiwania innowacyjnych rozwiązań również w procesie egzekucji należności pieniężnych. Kierując się zasadami celowości i gospodarności oraz przepisu art. 25 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu wprowadzania nowych standardów oraz sprawniejszych narzędzi informatycznych w tym obszarze, przy Izbie Administracji Skarbowej w Szczecinie funkcjonuje Centrum Kompetencyjnego Egzekucji Administracyjnej (CKEA).

Z dniem 1 marca 2017 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie został wyznaczony jako właściwy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z szeregu decyzji i postanowień, w tym dotyczących należności celnych, podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, podatku akcyzowego, podatku od gier oraz innych należności publicznoprawnych. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie, realizując zadania wierzyciela, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, jest zobowiązany podejmować działania zmierzające do zapłaty należności, tj. działania informacyjne zmierzające do dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego obowiązku, wystawianie upomnień i tytułów wykonawczych. Powyżej wskazane zadania realizowane są w Centrum Organu Wierzyciela w Trzecim Urzędzie Skarbowym w Szczecinie.

Wszczęcie Postępowania Egzekucyjnego

Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W przypadku zobowiązań podatkowych wierzycielem pozostaje organ podatkowy.

Jeżeli organ podatkowy uzna, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że zaniżył wysokość zobowiązania podatkowego i jest ona inna niż wykazana w deklaracji, zobowiązany jest do wszczęcia postępowania podatkowego i wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Dopiero taka decyzja może być podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Stosownie do treści art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Podstawą do prowadzenia egzekucji w takiej sytuacji może być jedynie decyzja o ustaleniu wysokości należności.

W przypadku podatnika, który nie zapłacił podatku, najpierw organ podatkowy wyśle mu pisemne upomnienie. W piśmie tym wezwie do zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Od 13 października 2021 r. obowiązuje wyższa kwota kosztów upomnienia, które należy doręczyć zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Nowa wysokość kosztów tego upomnienia wynosi 16 zł.

Minister Finansów uważa, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych ale jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji.

Środki Ochrony Prawnej dla Zobowiązanego

Zobowiązany dysponuje środkami ochrony prawnej, w które wyposażył go ustawodawca. Należy do nich skarga na czynność egzekucyjną, którą może wnieść na podstawie artykułu 54 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa zamknięty katalog podstaw, na jakich można oprzeć zarzuty przeciwegzekucyjne. Ustawodawca wskazuje, że uzasadnionym jest wniesienie tego środka zaskarżenia, gdy:

Egzekwowany obowiązek nie istnieje.
Egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z: treścią orzeczenia, z którego wynika; treścią dokumentu niebędącego orzeczeniem, z którego wynika; przepisem prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu.
Wystąpił błąd co do osoby, wobec której prowadzona jest egzekucja administracyjna.
Uchybiono doręczeniu zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Egzekwowane zobowiązanie wygasło w całości albo w części.
Brak jest wymagalności obowiązku w przypadku (np. gdy doszło do odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej).

Zarzuty przeciwegzekucyjne należy złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W każdym przypadku wniesienia przez zobowiązanego któregokolwiek z ustawowych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej następuje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Wierzyciel po otrzymaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może w uzasadnionych przypadkach wystąpić z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Skargę na czynności egzekucyjne organu należy złożyć w terminie nie dłuższym aniżeli 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Skargę na czynności egzekucyjne składa się do organu dokonującego kwestionowanych czynności. W rezultacie rozpatrzenia skargi organ wydaje stosowne postanowienie, na mocy którego oddala lub uwzględnia skargę w całości albo w części.

Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może zostać złożony w razie: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; gdy tytuł wykonawczy nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 27 UPEA; śmierci zobowiązanego; gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Wyłączenia z Egzekucji Administracyjnej

Aby zapewnić zobowiązanemu i członkom jego rodziny minimum egzystencji, egzekucji administracyjnej nie podlegają m.in. przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu.

Przedmiotami niezbędnymi nie są m.in. meble stylowe i stylizowane, kolorowe telewizory (chyba że starsze niż 5 lat), radioodbiorniki stereofoniczne, urządzenia służące do nagrywania lub odtwarzania obrazu lub dźwięku, komputery i urządzenia peryferyjne (chyba że są niezbędne zobowiązanemu do pracy zarobkowej wykonywanej przez niego osobiście), futra ze skór szlachetnych, dywany wełniane i ze skór naturalnych, porcelana, szkło ozdobne i kryształy, sztućce z metali szlachetnych, dzieła sztuki.

Wyłączone spod egzekucji administracyjnej będą także kwoty zadośćuczynienia przyznane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka na podstawie art. 41 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Koszty Postępowania Egzekucyjnego

Podejmowanie „działań egzekucyjnych” przez organ egzekucyjny prowadzi do powstania dodatkowych kosztów, które co do zasady obciążają zobowiązanych, czyli przedsiębiorców, przeciwko którym prowadzona jest egzekucja. Na koszty egzekucyjne składają się: opłata manipulacyjna, opłata za czynności egzekucyjne i inne wydatki egzekucyjne - czyli koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny związane z prowadzeniem egzekucji.

Choć logicznym jest, że postępowanie egzekucyjne powoduje dodatkowe opłaty, to często osoba zobowiązana do zapłaty nie jest tego świadoma. Nierzadko zdarza się, że dłużnik chce zapłacić organowi egzekucyjnemu tylko należność główną i jest zaskoczony większą sumą do uregulowania. Zapłata należności głównej zakończyłaby problem związany z zadłużeniem, tylko kiedy wierzyciel nie wszedłby na drogę postępowania egzekucyjne, czyli jakby dłużnik zapłacił należność w terminie. W momencie, kiedy sprawa trafia do organu egzekucyjnego trzeba się liczyć z tym, że koszty znacznie wzrosną.

Jak (legalnie) pozbyć się KOMORNIKA?

Odpowiedzialność za Zobowiązania Podatkowe

Za zobowiązania podatkowe obok samego podatnika, na zasadach określonych w o.p., mogą odpowiadać także inne osoby, np. małżonek lub były małżonek. Egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Chociaż rozwód nie zwalnia byłego małżonka z odpowiedzialności za długi podatkowe współmałżonka to jednak w znacznym stopniu odpowiedzialność tę ogranicza. Odpowiedzialność zostaje zawężona do zaległości podatkowych, które powstały w czasie trwania wspólności majątkowej, czyli od momentu zawarcia małżeństwa do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego (pod warunkiem, że w trakcie małżeństwa małżonkowie nie ustanowili rozdzielności majątkowej). Odpowiedzialność rozwiedzionego małżonka ogranicza się również do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym.

Odpowiedzialność męża lub żony za drugiego współmałżonka (podatnika) z tytułu podatków i składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jest szersza niż z innych tytułów.

Informacje o Centrum Kompetencyjnym Egzekucji Administracyjnej (CKEA)

Centrum Kompetencyjnym Egzekucji Administracyjnej (CKEA) funkcjonuje przy Izbie Administracji Skarbowej w Szczecinie. Zostało powołane w celu wprowadzania nowych standardów oraz sprawniejszych narzędzi informatycznych w obszarze egzekucji należności pieniężnych, kierując się zasadami celowości i gospodarności.

Od 28.2.2019 r. obowiązuje nowelizacja dostosowująca przepisy wykonawcze do zmian obowiązujących od nowego roku, wprowadzonych do ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Finansów z 22.2.2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia obowiązków pozostających we właściwości naczelnika urzędu skarbowego uprawnionego do żądania ich wykonania w drodze egzekucji administracyjnej oraz właściwości miejscowej tego naczelnika urzędu skarbowego.

tags: #wierzyciel #urzad #skarbowy