Wniosek o wszczęcie egzekucji z zadaniem kosztów zastępstwa procesowego
Komornik sądowy jest organem władzy publicznej odpowiedzialnym za egzekwowanie długów. Do głównych zadań komornika należy wykonywanie orzeczeń sądowych - poprzez prowadzenie postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających. Współpraca z komornikiem rozpoczyna się w momencie złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji.
Wniosek o wszczęcie egzekucji jest pierwszym i najczęściej głównym pismem, które wierzyciel kieruje do komornika. Aby uniknąć pomyłki co do osoby dłużnika oraz aby ułatwić identyfikacji jego majątku, zasadne jest wskazanie także dodatkowych danych identyfikujących dłużnika - np. PESEL, NIP, REGON, imiona rodziców, datę urodzenia. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że to na wierzycielu ciąży obowiązek dostarczenia wszelkich niezbędnych dokumentów, aby komornik mógł rozpocząć swoją pracę. Należy zatem przekazać komornikowi tytuł wykonawczy lub tytuł egzekucyjny. Najczęściej będzie to po prostu wyrok lub nakaz zapłaty, zaopatrzony w tzw. klauzulę wykonalności, czyli stwierdzenie sądu (w formie pieczęci lub nadruku o określonej przepisami treści), że dany dokument nadaje się do wykonania w drodze przymusu. Tytuł wykonawczy musimy przekazać komornikowi w oryginale.
Wskazując własne dane (jako wierzyciela) należy podać przede wszystkim imię, nazwisko, adres oraz numer PESEL. Jeśli natomiast działamy w imieniu osoby prawnej (np. jesteśmy członkiem Zarządu spółki) - powinniśmy oczywiście wskazać nazwę, adres i numer rejestracyjny tej osoby prawnej. Warto wskazać także dane ułatwiające kontakt - np. numer telefonu czy adres e-mail. Dzięki temu kancelaria komornicza w razie potrzeby będzie mogła szybko skontaktować się z nami i uzyskać np. dodatkowe informacje.
Wskazując dłużnika, musimy oczywiście podać jego imię i nazwisko (w przypadku osób fizycznych), zaś w przypadku osób prawnych - tzw. firmę osoby prawnej (np. nazwę spółki). Istotna jest zbieżność tych danych z danymi wskazanymi w tytule wykonawczym oraz w klauzuli wykonalności - zwróćmy uwagę na ewentualne literówki (bowiem mogą one stanowić przeszkodę w egzekucji). Ponadto w przypadku osób fizycznych należy podać adres zamieszkania dłużnika, a w przypadku osób prawnych adres siedziby. Jeśli dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, to celowym jest również wskazanie adresu i nazwy prowadzonej działalności lub innych dostępnych adresów z określeniem ich charakteru (np. adresu do doręczeń).
Sporządzając wniosek o wszczęcie egzekucji, sprecyzujmy co ma zostać wyegzekwowane. Najczęściej będą to świadczenia pieniężne, czyli np. kwoty zasądzone przez sąd. Należy wskazać należność główną w kwocie 5 000,00 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2024 r. oraz zasądzone koszty procesu w kwocie 1 617,00 zł wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 98 §11 k.p.c.) od dnia 1 lutego 2025 r.
We wniosku o wszczęcie egzekucji warto także sformułować wniosek o wezwanie dłużnika w trybie art. 801 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego do złożenia wykazu majątku, z uprzedzeniem go o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Jest to silne narzędzie, którym dysponuje komornik, więc warto z niego skorzystać. W wyniku takiego wezwania, dłużnik powinien złożyć komornikowi wykaz swojego majątku. Jeśli tego nie zrobi, grożą mu sankcje przewidziane w art. 801 § 2 k.p.c.
Formułując wniosek o wszczęcie egzekucji pamiętamy, że to my jako wierzyciel jesteśmy dysponentem postępowania egzekucyjnego - od nas należy z jakiego rodzaju majątku chcielibyśmy przeprowadzić egzekucję (czyli według jakich „sposobów” ma być prowadzona egzekucja). Sam wniosek o wszczęcie egzekucji daje komornikowi prawo (wynikające z art. 799 Kodeksu postępowania cywilnego) prowadzenia egzekucji według wszystkich dopuszczalnych przepisami sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.
Zasadniczo nie ma potrzeby, żeby zakres egzekucji ograniczać. Komornik zgodnie z przepisami i tak stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika. Warto wskazać, że na zasadzie art. 8012 Kodeksu postępowania cywilnego zlecamy komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika, jeżeli w drodze czynności przewidzianych w art. 801 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie uda się ustalić majątku pozwalającego na zaspokojenie dochodzonego świadczenia. Wiąże się to z koniecznością poniesienia przez wierzyciela dodatkowej opłaty (obecnie w 2025 roku wynosi ona 100 zł - choć ostatecznie obciąża ona dłużnika).
Wniosek o wszczęcie egzekucji jest także dobrym miejscem na przedstawienie posiadanych przez nas informacji o dłużniku - przede wszystkim jaki ma majątek (nieruchomości, ruchomości, wierzytelności itp.), jakich ma kontrahentów, z czego się utrzymuje, jakimi rachunkami bankowymi dysponuje. Wskazane przez nas składniki majątku mogą zostać zweryfikowane przez komornika, a w przypadku pomyślnej weryfikacji - może zostać wobec nich skierowana egzekucja. Warto, żeby informacje były precyzyjne, choć nie jest to wymóg konieczny - jeśli na przykład mamy wiarygodną, choć nieprecyzyjną informację, że dłużnik jest właścicielem gruntów w gminie „x”, które otrzymał w spadku po swojej matce Janinie Kowalskiej - to tego typu informacje mogą być cenną wskazówką wyznaczającą kierunek przyszłych czynności egzekucyjnych.
Jako radca prawny specjalizujący się w dochodzeniu wierzytelności i egzekucjach uważam, że wierzyciel nie powinien pozostawać bierny w postępowaniu egzekucyjnym - kluczowa jest współpraca z komornikiem. Choć komornik dysponuje szeregiem narzędzi i posiada dostęp do wielu baz danych (dzięki czemu może dość skutecznie ustalić majątek dłużnika), to często wierzyciel posiada unikalną, bezpośrednią wiedzę o dłużniku, której nie znajdzie się w oficjalnych bazach. Jako często występujący przypadek podam tutaj nieruchomości, których dłużnik jest właścicielem, choć nie zostało to jeszcze ujawnione w księdze wieczystej - bo np. trwa postępowanie spadkowe lub nawet nie zostało jeszcze ono wszczęte. Zdarzają się także nieruchomości będące własnością dłużnika od tak dawna, że problemów nastręcza znalezienie ich w rejestrze ksiąg wieczystych - bowiem dłużnik figuruje tam pod nieaktualnym nazwiskiem (np. po ślubie).
Pamiętajmy, że katalog składników majątkowych, z których może być prowadzona egzekucja, nie jest katalogiem zamkniętym - mogą to być bardzo różne rzeczy i prawa. Mogą to być m.in.: przysługujące dłużnikowi wierzytelności wobec osób trzecich (np. należności z faktur, które dłużnik wystawił lub dopiero wystawi na rzecz swoich kontrahentów; przysługujące dłużnikowi wynagrodzenie za najem lub dzierżawę lokalu) - innymi słowy, jeśli ktoś posiada dług wobec naszego dłużnika (tj. jest jego dłużnikiem), to komornik może zająć tę wierzytelność; przysługujące dłużnikowi prawa majątkowe (np. prawa autorskie majątkowe (np. tantiemy)).
Warto także, aby wierzyciel we wniosku o wszczęcie egzekucji wskazał sposób przekazywania mu pieniędzy wyegzekwowanych od dłużnika. Przekazywanie środków najszybsze będzie w przypadku wskazania rachunku bankowego - zatem warto napisać numer rachunku bankowego, dane jego posiadacza (np. imię i nazwisko lub nazwę firmy) oraz dane banku (nazwę i numer rachunku).
Stosunkowo mało znanym „narzędziem” wierzyciela jest wynikająca z art. 7601 Kodeksu postępowania cywilnego możliwość zapytania komornika, czy prowadzi inne egzekucje wobec danego dłużnika. Wysłanie takiego zapytania przed złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji daje nam w praktyce cenną możliwość ustalenia, czy dany komornik ma już wiedzę o sytuacji majątkowej naszego dłużnika - a zatem czy ma wiedzę o jego nieruchomościach, ruchomościach, wierzytelnościach, a także czy egzekucje wobec tego dłużnika są jakkolwiek skuteczne. Art. 7601 k.p.c. reguluje tę kwestię.
Jak napisać wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej
Sporządzając wniosek o wszczęcie egzekucji, stoimy także przed wyborem komornika sądowego. Wierzyciel ma w tym zakresie dość dużą swobodę - zasadniczo to od niego zależy któremu komornikowi powierzy swoją sprawę. Wspomnieć jednak należy o zasadzie terytorialności komorników. Komornicy działają bowiem przede wszystkim w ramach swojego „rewiru”, czyli na obszarze właściwości sądu rejonowego, przy którym działa dany komornik. Przykładowo, komornik z Białegostoku może działać nie tylko w Białymstoku, ale także w pobliskich gminach (jak chociażby Choroszcz, Łapy, Mońki, Wasilków czy Zabłudów). Sytuacja jest bardziej skomplikowana w przypadku większych miast jak Warszawa czy Kraków, gdzie rewir oznacza poszczególne dzielnice tego miasta. Jeśli mamy wątpliwości, czy jakaś ulica (przy której np. mieszka dłużnik) znajduje się w rewirtym danego komornika, najlepiej sprawdzić to na stronie internetowej sądu rejonowego lub bezpośrednio w kancelarii komorniczej.
Z drugiej strony, o ile komornik nie jest - mówiąc w dużym uproszczeniu - nadmiernie obciążony sprawami, to wierzyciel może wybrać komornika do podjęcia czynności także poza jego rewirem, ale w granicach „apelacji”, czyli na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika. W tym celu należy złożyć pisemne oświadczenie, że korzysta się z prawa wyboru komornika na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.
Jak sprawdzić, czy dany komornik może przyjmować sprawy spoza swojego rewiru (ale w obrębie apelacji)? Najlepiej skontaktować się bezpośrednio z kancelarią komorniczą. Informację w tym zakresie znajdziemy również na stronie internetowej sądu rejonowego, przy którym działa komornik - otóż powinna tam być informacja, że „zaistniały przesłanki odmowy przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela”.
Po sporządzeniu wniosku o wszczęcie egzekucji pamiętajmy, aby go podpisać. Wniosek musi być sporządzony w formie pisemnej, z własnoręcznym podpisem. Wniosek najlepiej opatrzyć tzw. podpisem czytelnym - aby nie było wątpliwości kto go złożył (co jest szczególnie istotne w przypadku spółek). Pisemny wniosek możemy wysłać komornikowi pocztą tradycyjną lub dostarczyć osobiście (nie ma możliwości złożenia wniosku w formie elektronicznej - chyba że chodzi o elektroniczne postępowanie upominawcze, tzw. EPU).
Pamiętamy, aby do wniosku załączyć oryginał tytułu wykonawczego (np. wyroku lub nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności) oraz ewentualnie pełnomocnictwo. Do wniosku należy także uiścić opłatę egzekucyjną. Najczęściej jest to kwota około 200-300 zł, na którą składają się m.in. koszty uzyskania dokumentów lub informacji oraz koszty doręczenia korespondencji, a także (jeśli złożyliśmy wniosek w tym zakresie) opłata za poszukiwanie majątku. Pozwoli to komornikowi na niezwłoczne podjęcie działań egzekucyjnych, w szczególności dokonanie zajęć rachunków bankowych oraz należności publicznoprawnych.
Niedługo po uiszczeniu zaliczki (zazwyczaj trwa to około jednego tygodnia) otrzymamy pakiet zawiadomień od komornika - zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz zawiadomienia o dokonanych zajęciach komorniczych. Zapiszmy sobie sygnaturę sprawy (np. Km 123/25). W kolejnych tygodniach i miesiącach możemy spodziewać się dodatkowej korespondencji od komornika. Mogą to być zawiadomienia o kolejnych zajęciach w sprawie - np. ruchomości i wierzytelności. Jeśli zajęty zostanie np. rachunek bankowy, otrzymamy zawiadomienie o zajęciu rachunku wraz z informacją o kwocie zajęcia.
Pamiętajmy, aby niezwłocznie powiadomić komornika o każdej wpłacie dokonanej przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzyciela (tj. z pominięciem komornika). Dodać należy, że wiele kancelarii komorniczych (jak np. Kancelaria Komornicza w Białymstoku) oferuje możliwość śledzenia postępów sprawy online.
Wierzyciele w prowadzonych przez siebie postępowaniach bardzo często reprezentowani są przez fachowych pełnomocników, tak przez adwokatów, jak i radców prawnych. Taka reprezentacja, co naturalne, generuje koszty, które stanowią element większej grupy obejmującej koszty procesu. Zgodnie z art. 98 K.p.c. strona przegrywająca obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Koszty zastępstwa, jako element kosztów procesu, również podlegają zwrotowi. Takie rozwiązanie ma spowodować neutralizację kosztów zlecenia prowadzenia sprawy stronie wygrywającej.
Polska procedura przewiduje koszty zastępstwa tak w postępowaniu sądowym, jak i w egzekucyjnym. Kwestią fundamentalną jest prawidłowe ustalenie kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym. Wylicza się je - w zależności od podstawy ustanowienia pełnomocnika - na podstawie stawek wynikających z obecnie obowiązujących rozporządzeń: Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w przypadku ustanowienia pełnomocnika z wyboru) oraz z dnia 3 października 2016r. (w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu).
W postępowaniu egzekucyjnym ich wysokość jest zależna od dwóch czynników. Po pierwsze od wysokości roszczenia podlegającego egzekucji. Roszczenie wylicza się od kwoty należności głównej wraz z odsetkami, kosztami i innymi należnościami ubocznymi. Drugim czynnikiem mającym wpływ na wysokość kosztów jest to, jaki sposób egzekucji zastosowano w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym w przypadku egzekucji z nieruchomości jest to 50% stawki, zaś w pozostałych przypadkach jest to 25% stawki.
Przed nowelizacją koszty zastępstwa w egzekucji były zaliczane do pierwszej kategorii. Tym samym miały one pierwszeństwo chociażby przed ratami alimentacyjnymi czy tez świadczeniami z tytułu wynagrodzenia za pracę. Obecnie, po zmianie przepisów, koszty zastępstwa w egzekucji zostały zaklasyfikowane do kategorii dziewiątej. Podlegają one zaspokojeniu w równym stopniu co odsetki oraz koszty postępowania.
Ostatnia nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego wprowadziła także pewne novum. Obecnie od kosztów procesu, a zatem również od kosztów zastępstwa procesowego, w przypadku zwłoki strony przegrywającej, należne są odsetki. Art. 98 § 11 K.p.c. bo o nim mowa, ustanawia regułę, że od kosztów nieopłaconych w terminie, należne są odsetki za opóźnienie. Ustawa przewiduje jeszcze dwa inne przypadki: jeżeli orzeczenie jest prawomocne z chwilą jego wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty oraz jeżeli orzeczenie doręczane jest z urzędu - liczy się je po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. Odsetki od kosztów mają za zadanie zadośćuczynić stronie za to, że zobowiązany nie spłaca swojego roszczenia w zakreślonym czasie. Co istotne, te odsetki należą się stronie postępowania, a nie pełnomocnikowi. Odsetki faktycznie mogą przypadać pełnomocnikowi, ale tylko jeżeli wynika to wprost z umowy zawartej pomiędzy nim a stroną. Instytucja ta ma wpływać na polepszenie sytuacji strony, która wygrywa proces.
Jednakże, poza wskazanym wyżej przepisem, nowelizacja wprowadziła również art. 98 § 12 K.p.c. Przepis ten w przeważających obecnie opiniach może tę równowagę zaburzyć na rzecz osób bogatszych. Istnieją również głosy wskazujące, iż stanowi on emanację tzw. „prawa dla bogatych”. Przewiduje on, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach oraz gdy wydatki są szczególnie wysokie, sąd może na wniosek strony zasądzić odsetki od momentu poniesienia kosztów. Ustawodawca co prawda posługuje się w tym przepisie zwrotami nieostrymi, dając tym samym sądowi szerokie pole do interpretacji, ale co to w rzeczywistości może oznaczać ? Przypuszczalnie, gdy jedna ze stron skorzysta z dodatkowych możliwości, np. poprzez zlecenie sporządzenia opinii prywatnej, czy też skorzystała z usług detektywa, a proces trwa 3 - 4 lata, a koszt został poniesiony już na początku procesu, to odsetki od nich mogą stanowić znaczące, dodatkowe obciążenie.
Należy pamiętać, że tak sąd, jak i komornik, ustala koszty zastępstwa na wyraźny wniosek strony. Koszty zastępstwa, jako instytucja prawa, pomimo ich silnego zakorzenienia w polskiej procedurze, w dalszym ciągu podlegają modyfikacjom. Wprowadzone w ostatnim czasie zmiany należy we lwiej części uznać za pozytywne. Nie można jednak pominąć tego, iż pozostała ich część stanowi wyraz dezaprobaty ustawodawcy w odniesieniu do praktyk związanych z niezasadnym generowaniem kosztów przez niektóre podmioty.
tags: #wniosek #egzekucyjny #z #zadaniem #kosztow #zastepstwa