Wniosek o kolejny tytuł wykonawczy – kiedy i jak można go uzyskać?
Tytuł wykonawczy jest dokumentem niezbędnym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dużej liczbie przypadków jest to po prostu prawomocny wyrok (tytuł egzekucyjny) zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Co do zasady, możemy uzyskać tylko jeden tytuł wykonawczy, ponieważ istnienie w obrocie dwóch lub więcej tytułów mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wielokrotnego wyegzekwowania tego samego roszczenia.
Jednakże istnieją sytuacje, w których wierzyciel potrzebuje uzyskać kolejny tytuł wykonawczy. Przesłanki do uzyskania dalszych tytułów wykonawczych zawiera art. 793 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z nim "w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, do którego mają służyć, i ich liczbę porządkową".
W celu uzyskania dalszego tytułu wykonawczego musimy złożyć wniosek do sądu, który wydał pierwotny tytuł. Jednakże w sprawach, w których klauzulę wykonalności sąd nadał z urzędu, również dalszy tytuł wykonawczy może zostać wydany z urzędu. Sąd rozstrzyga w przedmiocie wydania dalszego tytułu wykonawczego w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Sąd wydając dalsze tytuły wykonawcze powinien oznaczyć cel, dla którego zostały one wydane oraz oznaczyć je kolejnym numerami np. "Tytuł wykonawczy nr 2 w celu egzekucji z ruchomości... ". Co ważne, "wskazanie celu, dla którego wydano dalszy tytuł wykonawczy, jest wiążące dla wierzyciela i organów egzekucyjnych. Konsekwentnie tytuł wydany w celu prowadzenia egzekucji w określony sposób lub z określonego składnika majątku dłużnika nie może stanowić podstawy dla jej prowadzenia w sposób sprzeczny z treścią postanowienia sądu egzekucyjnego".
Sąd tylko wtedy wyda kolejny tytuł wykonawczy, jeżeli będzie miał on ściśle określony cel. Nie mogą bowiem istnieć w obrocie prawnym dwa lub więcej tytuły wykonawcze upoważniające do stosowania wszystkich sposobów egzekucji i przeciwko wszystkim dłużnikom. Możliwość wydania dalszego tytułu wykonawczego zachodzić będzie zatem przykładowo w razie potrzeby wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika. Jeżeli równocześnie wierzyciel złoży do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji (składając oryginał tytułu wykonawczego), aby skutecznie wpisać hipotekę przymusową na nieruchomości dłużnika, będzie musiał wystąpić do sądu o wydanie dalszego tytułu wykonawczego.
Potrzeba wydania dalszego tytułu wykonawczego może mieć miejsce w wypadku, gdy komornik właściwości ogólnej prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi z nieruchomości (właściwość wyłączna miejsca położenia nieruchomości), a dodatkowo wierzyciel występuje z wnioskiem o wydanie dalszego tytułu wykonawczego w celu wszczęcia egzekucji przeciwko temu samemu dłużnikowi z ruchomości, którą miałby prowadzić inny komornik (np. wybrany przez wierzyciela).
Postępowanie przewidziane w art. 793 k.p.c. tj. o wydanie oprócz pierwszego dalszego tytułu wykonalności, jest odrębnym postępowaniem, w którym kognicja sądu jest jednoznacznie określona w ustawie. Sąd bada wyłącznie, czy zaistniała jedna z dwóch podstaw uzasadniających wydanie dalszego tytułu wykonawczego, tj. czy istnieje potrzeba prowadzenia egzekucji na rzecz kilku wierzycieli lub przeciwko kilku dłużnikom, albo z kliku składnikowych części majątku tego samego dłużnika. Wierzyciel w toku tego postępowania powinien wykazać jedynie, że dla egzekucji z innych składników majątkowych dłużników nie może posłużyć się wydanymi wcześniej tytułami wykonawczymi.
W postępowaniu z art. 793 k.p.c. dłużnik nie może opierać zażalenia na zarzutach kwestionujących zasadność nadania klauzuli wykonalności. Odnosi się także do małżonka dłużnika, przeciwko któremu nadano klauzulę wykonalności na podstawie art. 787 k.p.c. i w następstwie czego uzyskał on status dłużnika. Zagadnienie nadania klauzuli wykonalności zostało już pozytywnie rozstrzygnięte w postępowaniu klauzulowym. Natomiast postępowanie przewidziane w art. 793 k.p.c. jest odrębnym postępowaniem, w którym kognicja sądu jest jednoznacznie określona w ustawie.
Sąd bada wyłącznie czy zaistniała jedna z dwóch podstaw uzasadniających wydanie dalszego tytułu wykonawczego, tj. czy istnieje potrzeba prowadzenia egzekucji na rzecz kilku wierzycieli lub przeciwko kilku dłużnikom, albo z kliku składnikowych części majątku tego samego dłużnika.
Możliwość wydania dalszego tytułu wykonawczego zachodzić będzie zatem przykładowo w razie potrzeby wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika.
Sąd rozstrzyga w przedmiocie wydania dalszego tytułu wykonawczego w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego
Zgodnie z art. 794 k.p.c. ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego.
W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego sąd nie jest uprawniony do ustaleń w kwestii przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym. SN uznał, że w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego sąd nie jest uprawniony do ustaleń w kwestii przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym.
W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego. Dotychczas w orzecznictwie przyjmowano, iż w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd rozpoznający wniosek powinien ustalić tylko, czy doszło do utraty tytułu wykonawczego, czy nie miało miejsca jego dobrowolne wydanie dłużnikowi, i czy należność wynikająca z tytułu nie została już zaspokojona.
Przy czym badanie zaspokojenia wierzyciela dotyczy jedynie sytuacji, gdy wynik dotychczasowej egzekucji w postaci zaspokojenia części należności został zaznaczony w utraconym tytule wykonawczym. Poza zakresem uprawnień sądu pozostaje natomiast badanie przesłanek nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności i przesłanek materialnoprawych, dotyczących zasadności wydanego tytułu egzekucyjnego.
Sąd II instancji skierował do SN pytanie prawne o następującej treści: Czy w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego, uregulowanym w art. 794 KPC, sąd jest uprawniony do zbadania, czy objęte tytułem wykonawczym roszczenie nie uległo przedawnieniu? W uzasadnieniu pytania Sąd wskazał, że zastosowanie wykładni językowej art. 794 zd. trzecie KPC prowadzi do wniosku, iż w omawianym postępowaniu działanie sądu nie może wykraczać poza ustalenie faktu utraty tytułu wykonawczego. Podkreślono też, że od wejścia w życie KPC brzmienie art. 794 KPC nie uległo zmianie, choć ustawodawca wielokrotnie nowelizował treści innych przepisów KPC.
Brak zmiany treści art. 794 KPC należy więc postrzegać jako wyraz akceptacji przez ustawodawcę przyjętego sposobu wykładni tej regulacji. W konsekwencji, wprowadzając art. 7821 § 1 ust. 2 KPC, nie zamierzał on uprawniać sądu do badania przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego.
Sąd II instancji uznał również, że odmienna interpretacja nie wynika z wykładni językowej art. 7821 § 1 pkt 2 KPC. W przepisie tym wyraźnie jest mowa o odmowie nadania klauzuli wykonalności, a nie o ponownym wydaniu tytułu wykonawczego. Przedmiotem postępowania klauzulowego jest nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu albo odmowa jej nadania.
Sąd podkreślił jednak, że odmienny pogląd znajduje uzasadnienie w jednej z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego, według której przedawnienie roszczenia objętego tytułem egzekucyjnym jest przeszkodą do prowadzenia tego postępowania i wyklucza uzyskanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego lub jego kontynuowanie. Istotą postępowania uregulowanego w art. 794 KPC jest umożliwienie prowadzenia egzekucji przez wierzyciela, który utracił pierwotny tytuł wykonawczy, zaś celem art. 7821 § 1 ust. 2 KPC jest zapobieganie prowadzeniu egzekucji w oparciu o przedawnione roszczenie.
Zasady tworzenia tytułu wykonawczego w egzekucji sądowej są sformalizowane, co powoduje, że za tytuł wykonawczy w rozumieniu KPC może być uważany tylko ten dokument, który został wierzycielowi wydany po zakończeniu postępowania klauzulowego. Tytuł wykonawczy jest podstawą dla wszczęcia przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania obowiązku, którego dotyczy.
Z uwagi na potrzebę zagwarantowania ochrony praw dłużnika ustawodawca limituje sytuacje, w których wierzycielowi może być wydany kolejny tytuł wykonawczy, dotyczący danego obowiązku. Nie jest to przy tym odpis tytułu wykonawczego, lecz kolejny tytuł wykonawczy opatrzony numerem, na którym sąd obowiązany jej zaznaczyć, w jakim celu może być użyty - art. 793 KPC, lub tytuł wykonawczy wydawany zamiast utraconego - art. 794 KPC.
Wierzyciel jest uprawniony do wydania dalszego i kolejnego tytułu wykonawczego w przypadkach określonych odpowiednio w art. 26c i art. 26ca ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z art. 26c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel wydaje dalszy tytuł wykonawczy w przypadkach:
- zabezpieczenia na nieruchomości lub egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, zwanego dalej „majątkiem wspólnym” - w przypadku gdy odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny;
- egzekucji z przedmiotu hipoteki przymusowej - w przypadku przeniesienia tego przedmiotu na podmiot inny niż zobowiązany.
Zgodnie z art. 26ca ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel wystawia kolejny tytuł wykonawczy w razie potrzeby:
- prowadzenia egzekucji przez więcej niż jeden organ egzekucyjny,
- nieposiadania przez organ egzekucyjny właściwy do ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej dotychczasowego tytułu wykonawczego,
- zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową, w tym hipoteką morską przymusową.
Nie doręcza się zobowiązanemu odpisu dalszego tytułu wykonawczego (art. 26c § 4ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji).
Nie doręcza się odpisu kolejnego tytułu wykonawczego - zobowiązanemu, małżonkowi zobowiązanego, aktualnemu właścicielowi przedmiotu hipoteki przymusowej (art. 26ca § 4 w związku z art. 26c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy jest pierwszym pismem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który musi zostać doręczony zobowiązanemu.
Treść tytułu wykonawczego jest ściśle określona. Jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel. Jeżeli wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym, wraz z tytułem wykonawczym przekazuje organowi egzekucyjnemu wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Obecnie ustawa nie przewiduje możliwości formułowania przez zobowiązanego zarzutu w zakresie braków formalnych tytułu wykonawczego. Zobowiązany pozbawiony został więc możliwości wytknięcia tego rodzaju uchybienia w ramach zarzutu. Ustawodawca uznał, że braki formalne w tytule wykonawczym stanowią wyłącznie podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Należy odróżnić postępowanie egzekucyjne w administracji od egzekucji administracyjnej. Nie są to pojęcia tożsame. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego.
Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ma istotne znaczenie proceduralne, ponieważ zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dopiero z chwilą skutecznego dokonania powyższej czynności procesowej dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Tytuł wykonawczy nie jest aktem administracyjnym. Z tego względu nie jest możliwe złożenie środka zaskarżenia na tytuł wykonawczy. Natomiast zobowiązanemu zawsze przysługują takie środki obrony jak: zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższy dokument stwierdza istnienie i wymagalność obowiązku do wykonania którego doprowadzić ma wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne i nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ponadto wskazać należy, że tytuł wykonawczy nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie jest decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a., jak również nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Badanie kwestii ważności wystawionego tytułu wykonawczego w postępowaniu sądowym ze skargi na postanowienie dotyczące zastosowania środka egzekucyjnego nie jest możliwe. Jeżeli zobowiązany nie zgłosił w przewidzianym terminie zarzutu dotyczącego prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, bądź zarzut taki zgłosił, lecz nie został on uwzględniony, to nie ma możliwości ponownego badania tej kwestii na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązanemu powinien zostać doręczony przez organ egzekucyjny odpis tytułu wykonawczego. Powstaje zatem pytanie, jakie skutki dla postępowania egzekucyjnego w administracji będzie miało niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu?
W tej kwestii w orzecznictwie NSA zarysowały się dwa stanowiska, które są wzajemnie ze sobą sprzeczne. Według pierwszego stanowiska, prezentowanego m.in. przez NSA w wyroku z 3 września 2019 r., przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są taksatywnie wymienione w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Nie ma wśród nich kwestii doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu.
Drugi pogląd, prezentowanym m.in. przez WSA w Krakowie w wyroku z 17 października 2018 r., wskazuje, że skoro bowiem doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowiło warunek wszczęcia egzekucji, brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stanowisko NSA o tym, że nie ma związku pomiędzy niedoręczeniem odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu a umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie jest trafne. Rzeczywiście ustawodawca nie wymienił wśród przesłanek do umorzenia postępowania explicite niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Jednakże ustawodawca podobnie nie wymienił wśród nich np. prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego, który objęty jest immunitetem, czy też wystawienia tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot. Natomiast tego rodzaju uchybienia nie wywołują żadnych wątpliwości, bowiem w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że ich skutkiem jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zalicza się je do okoliczności objętych przesłanką wymienioną obecnie w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w poprzednim stanie prawnym w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).
Zarządzenia dotyczące tytułów wykonawczych:
| Dalszy tytuł wykonawczy | Kolejny tytuł wykonawczy |
|---|---|
| poz. 1 „Numer tytułu wykonawczego” - wpisuje się numer dotychczasowego tytułu wykonawczego, poz. 2 „Data wystawienia” - wpisuje się datę wystawienia dotychczasowego tytułu wykonawczego, Część H - zawiera informację wierzyciela o nadaniu temu tytułowi klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. | poz. 1 „Numer tytułu wykonawczego” - wpisuje się numer dotychczasowego tytułu wykonawczego, poz. 2 „Data wystawienia” - wpisuje się datę wystawienia dotychczasowego tytułu wykonawczego, Część H - zawiera informację wierzyciela o nadaniu temu tytułowi klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. |
Kiedy dochodzi do aktualizacji tytułu wykonawczego? Czy po doręczeniu zaktualizowanego tytułu wykonawczego można wnieść zarzuty?
Zarządzenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji:
- Zarzuty są środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- W stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. zobowiązany mógł wnieść zarzuty wyłącznie w terminie 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego.
- Obecnie 7 dniowy termin już nie obowiązuje, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli zarzuty zostaną wniesione, po upływie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne nie zostanie zawieszone.
Celem instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego jest zagwarantowanie środków finansowych dla zaspokojenia zobowiązań podatkowych, które określone zostaną wiążąco decyzją wymiarową.
Postępowanie egzekucyjne - tytuł wykonawczy
tags: #wniosek #o #kolejny #tytul #wykonawczy #art4