Wyroki sądowe w sprawach windykacji długów: Koszty odzyskiwania należności
W kontekście windykacji długów, kluczowym elementem dla wierzycieli jest możliwość odzyskania nie tylko należności głównej, ale również poniesionych kosztów związanych z jej odzyskaniem. Prawo polskie, w tym ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, reguluje tę kwestię, a orzecznictwo sądowe doprecyzowuje jej stosowanie.
Sprawa rozpatrywana przez sąd dotyczyła żądania zasądzenia od pozwanego kwoty 3.366,25 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powód domagał się zwrotu poniesionych kosztów odzyskiwania należności na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Kwota ta stanowiła sumę kosztów poniesionych na rzecz firmy windykacyjnej, która odzyskała pierwotną należność wynikającą z faktury VAT nr 1/02/2018r. z dnia 16 lutego 2018r., której pozwany nie zapłacił w terminie.
Pierwotne zobowiązanie pozwanego wynikało z faktury VAT nr 1/02/2018r. z dnia 16 lutego 2018r. Pozwany nie uregulował tego zobowiązania w wyznaczonym terminie. W związku z tym, w dniu 26 września 2018r., powód zlecił windykację tej wierzytelności firmie windykacyjnej (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością we W.. Umowa zakładała wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 18% netto od każdej zrealizowanej części wierzytelności. Firma windykacyjna odzyskała należność w całości, a następnie wystawiła na rzecz powoda faktury na łączną kwotę 3.366,25 zł tytułem należnego wynagrodzenia. Te faktury, po odliczeniu podatku VAT, stanowiły dla powoda poniesione koszty odzyskania należności.
Po odliczeniu kwoty podatku VAT, powód wystawił pozwanemu notę obciążeniową na kwotę netto poniesionych kosztów odzyskiwania należności. Do pozwu załączono szereg dokumentów potwierdzających przebieg zdarzeń, w tym kopię faktury VAT za zakup zrębki kukurydzianej, dowód zapłaty, ostateczne wezwanie do zapłaty wystosowane przez firmę windykacyjną, umowę cesji wierzytelności, fakturę VAT wystawioną przez firmę windykacyjną na rzecz powoda, dowód zapłaty przez powoda tej faktury oraz notę obciążeniową z 3 marca 2020r.
Początkowo, zarządzeniem z dnia 22 maja 2020r., sprawa została skierowana do rozpoznania w postępowaniu upominawczym, a następnie wydano nakaz zapłaty. Nakaz ten stracił jednak moc w wyniku wniesienia przez pozwanego sprzeciwu, który dotyczył całości nakazu.
Pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając naruszenie art. 6 k.c. w związku z art. 10 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Argumentowano, że samo ustalenie wynagrodzenia między stroną powodową a firmą windykacyjną nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania wierzycielowi kosztów dochodzenia należności wyższych niż wskazane w art. 10 ust. 1 tej ustawy. Podniesiono, że wierzyciel nie wykazał, iż poniesione koszty windykacji były niezbędne i faktycznie obszerne, przekraczając zryczałtowaną kwotę określoną w art. 10 ust. 1.
Pozwany wskazał również, że przed wszczęciem procesu zapłacił kwotę 294 zł, która stanowi równowartość 40 euro (według ówczesnego kursu) zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności wynikającej z art. 10 ust. 1 ustawy. Podkreślono, że pozostała kwota wskazana w pozwie, wynikająca z faktury nr (...) , jest zawyżona i nieadekwatna do wykonanej pracy. Zgodnie z utrwalonym poglądem sądów, roszczenie na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy ma charakter odszkodowawczy, co oznacza, że na wierzycielu spoczywa obowiązek udowodnienia poniesionej szkody oraz związku tej szkody z opóźnieniem w płatności.
Koszty odzyskiwania należności, które przewyższają równowartość 70 euro, mogą być uznane za nienależne lub mocno ograniczone, jeśli rzeczywiste poniesione koszty są znikome. Konieczne jest zatem ustalenie zasadności wystawienia przez firmę windykacyjną faktury na określoną kwotę oraz dokonanie prawidłowej wyceny realnie poniesionych kosztów, a nie odgórne obciążanie dłużnika kosztami wynikającymi jedynie z umowy między wierzycielem a firmą windykacyjną, ustalonymi bez jego wiedzy i zgody.
Do sprzeciwu załączono dowód uiszczenia przez pozwanego kwoty 294 zł na rzecz firmy windykacyjnej. W odpowiedzi na sprzeciw, pełnomocnik powoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o uwzględnienie powództwa w całości.
W dalszym toku postępowania przedstawiono szczegółową chronologię zdarzeń:
- 16 lutego 2018r.: Wystawienie faktury VAT nr (...) z tytułu zakupu zrębki kukurydzianej.
- 26 września 2018r.: Zawarcie umowy cesji wierzytelności pomiędzy powodem a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością we W., określającej tryb postępowania windykacyjnego i prowizyjne wynagrodzenie cesjonariusza.
- 27 września 2018r.: Wystosowanie przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością we W. ostatecznego wezwania do zapłaty.
- 8 października 2018r.: Wniesienie przez pełnomocnika (...) Sp. z o.o. we W. pozwu o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
- 12 października 2018r.: Pozwany uznał w całości zadłużenie wobec powoda wynikające z faktury VAT (...) nr (...) w kwocie 20.334,71 zł i zobowiązał się je spłacić.
- Okres od 8 października 2018r. do 14 grudnia 2018r.: Działania windykacyjne prowadzone przez (...) Sp. z o.o.
- 9 stycznia 2019r.: Pozwany uregulował na rachunek bankowy powoda pierwotne zadłużenie.
- 27 lutego 2019r.: Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nakazujący pozwanemu zapłatę na rzecz (...) Sp. z o.o. we W. kwoty 20.334,71 zł z ustawowymi odsetkami.
- 3 czerwca 2019r.: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. wystawiła wobec powoda fakturę VAT (...) z tytułu windykacji wierzytelności wobec D. A. na kwotę 4.502,11 zł.
- 4 czerwca 2019r.: Wniesienie przez pełnomocnika (...) Sp. z o.o. we W. wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie nakazu zapłaty z dnia 27 lutego 2019r.
- 1 października 2019r.: Postanowieniem Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kępnie zakończył postępowanie egzekucyjne, przyznając wierzycielowi koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym.
- 10 grudnia 2019r.: Powód uiścił na rzecz (...) SP. z o.o. kwotę 4.502,11 zł.
- 3 marca 2020r.: Powód wystawił wobec pozwanego Notę Obciążeniową z tytułu zwrotu kosztów windykacji na kwotę 3.660,24 zł, powołując się na art. 10 par. 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
- 5 marca 2020r.: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. wystosowała do pozwanego ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 3.660,25 zł.
- 11 marca 2020r.: Pozwany uiścił na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. kwotę 3.660,25 zł.
Podsumowując, w wyniku zawartej umowy cesji wierzytelności, postępowania windykacyjnego i późniejszych płatności, powód wystawił wobec pozwanego notę obciążeniową na kwotę 3.660,24 zł, powołując się na art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w art. 10 ust. 1 stanowi, że wierzycielowi przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności. Jej wysokość jest uzależniona od wartości świadczenia pieniężnego i wynosi odpowiednio 40 euro, 70 euro lub 100 euro. Równowartość kwoty rekompensaty jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Należy zaznaczyć, że zmienione brzmienie art. 10 ust. 1 dotyczy transakcji zawartych po 1 stycznia 2020r.
W ust. 2 powołanego przepisu wskazano, że oprócz kwoty określonej w ust. 1, wierzycielowi przysługuje zwrot poniesionych kosztów odzyskiwania należności, które mogą być wyższe, jeśli faktycznie poniesione koszty je uzasadniają.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 grudnia 2019r. (III CZP 48/19) orzekł, że celowe koszty windykacji przewyższające równowartość 40 euro wchodzą w skład kosztów odzyskania należności, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy. Uzasadnienie uchwały wskazuje, że przepis art. 10 ustawy przewiduje dwa rodzaje roszczeń: o zryczałtowaną kwotę rekompensaty (art. 10 ust. 1) oraz o zwrot poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę (art. 10 ust. 2). Interpretacja art. 10 ust. 2 powinna uwzględniać kontekst regulacyjny ukształtowany na poziomie unijnym, w szczególności art. 6 ust. 3 dyrektywy nr 2011/7/UE, który przewiduje zwrot wierzycielowi kosztów odzyskiwania należności w rozsądnej wysokości.
Wobec przyjmowanego w dyrektywie założenia o uczciwej rekompensacie dla wierzyciela, polskie regulacje powinny realizować te dążenia. Brak odniesienia w treści art. 10 ust. 2 do rozsądnej rekompensaty w pierwotnym brzmieniu mogłoby prowadzić do przerzucania na dłużnika wszelkich kosztów, w tym niecelowych lub zawyżonych, co nie spełnia wymogu uczciwej rekompensaty. Dlatego też, dla zapewnienia spójności między regulacją unijną a krajową, art. 10 ust. 2 ustawy w pierwotnym brzmieniu należy wykładać z uwzględnieniem art. 6 ust. 3 i motywów 19 i 20 preambuły dyrektywy nr 2011/7/UE, co oznacza, że zwrotowi wierzycielowi podlegały (wyłącznie) koszty odzyskiwania należności w uzasadnionej wysokości.
Sąd podzielił argumentację pełnomocnika pozwanego zawartą w sprzeciwie od nakazu zapłaty. W niniejszej sprawie pozwany dokonał zapłaty należności z opóźnieniem, co na mocy art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych zobowiązywało go do zapłaty rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Powód w nocie obciążeniowej jako podstawę żądania wskazał jedynie art. 10 ust. 2 tej ustawy. Pozwany natomiast uregulował kwotę 294 zł, stanowiącą równowartość 70 euro na podstawie art. 10 ust. 1. Żądanie powoda zasądzenia pozostałych kosztów postępowania windykacyjnego, w oparciu o art. 10 ust. 2, wymagało ich wykazania, czego powód nie uczynił.
JAK odzyskać dług w sądzie? | Windykacja #3
Ważnym aspektem sprawy jest również fakt, że pozwany zapłacił kwotę 3.660,25 zł na rzecz firmy windykacyjnej w dniu 11 marca 2020r., co mogło wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie sądu dotyczące żądania powoda.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe kwoty i daty w sprawie:
| Data | Wydarzenie | Kwota |
|---|---|---|
| 16.02.2018 | Faktura VAT nr 1/02/2018r. | 20.334,71 zł |
| 26.09.2018 | Umowa cesji wierzytelności | - |
| 09.01.2019 | Zapłata należności głównej przez pozwanego | 20.334,71 zł |
| 03.06.2019 | Faktura VAT za windykację (powód vs firma windykacyjna) | 4.502,11 zł |
| 10.12.2019 | Zapłata faktury za windykację przez powoda | 4.502,11 zł |
| 03.03.2020 | Nota obciążeniowa powoda wobec pozwanego (koszty windykacji) | 3.660,24 zł |
| 11.03.2020 | Zapłata kosztów windykacji przez pozwanego na rzecz firmy windykacyjnej | 3.660,25 zł |
tags: #wyroki #sadowe #z #windykacja